عبدالعلی بیرجندی
مولانا عبدالعلی بیرجندی
نظام الدین عبدالعلی بیرجندی ( تولد نامعلوم , وفات ۹۳۴ هجری قمری), ریاضیدان و ستاره شناس مشهور سدههای نهم و دهم هجری قمری بود. نام کامل وی نظام الدین عبدالعلی بن محمدبن حسین است و او را با القاب فاضل بیرجندی و محقق بیرجندی نیز نامیده اند.
از تاریخ تولدش اطلاع دقیقی در دست نیست و درباره مذهب او نیز بحثهایی وجود دارد. برخی وی را حنفی و برخی شیعه دانسته اند.
عبدالعلی بیرجندی از محضر استادان بزرگی بهره برد. علم حدیث را نزد غیاثالدین جمشید کاشانی, فنون حکمی را نزد منصوربن معین الدین کاشی ، همکار غیاث الدین جمشید کاشانی ، و سایر علوم را نزد کمال الدین قنوی آموخت . ملا مسعود شروانی و سیف الدین تفتازانی نیز از استادان او به شمار میروند. وی در سال ۹۳۴ هجری قمری وفات یافت. آرامگاه وی در روستای بجد از توابع شهرستان بیرجند , واقع است.
وی دارای تالیفات بسیاری در زمینه ریاضیات و ستاره شناسی به زبانهای فارسی و عربی بوده که برخی از آنان در کتابخانههای انگلستان و هند نگهداری میشوند. آثار وی عبارتند از :
• اسطرلاب ، به فارسی ، که آن را به نامهای بیست باب در معرفت اسطرلاب و تحفه حاتمیه نیز معرفی کرده اند. این اثر در جمادی الاولی 900 نوشته شده است . نسخهای از این رساله در موزه بریتانیا نگهداری میشود.
• شرح مختصر الهیئه ، به عربی ، شرحی است بر ترجمه عربی خواجه نصیرالدین طوسی از سی فصل در معرفت تقویم خود, با نام مختصر الهیئه . نسخهای از آن به شماره add3589 در دانشگاه کیمبریج وجود دارد.
• المختصر فی بیان آلات الرصد، به عربی. تنها نسخه شناخته شده این کتاب در کتابخانه آصفیه در هندوستان نگهداری میشود.
• شرح التذکرة النصیریة فی الهیئة ، به عربی ، تألیف در سال ۹۱۳ هجری قمری، شرحی است بر التذکرة النصیریة فی الهیئة خواجه نصیرالدین طوسی است . در سال ۱۱۴۲ هجری قمری (۱۷۲۹ میلادی) نایاناسو کهوپادیایه ، این کتاب را به زبان سانسکریت ترجمه کرده است.
• ابعاد و اجرام ، به فارسی ، در بیان ابعاد و مسافتهای زمین و بعضی مسائل فلکی . این کتاب اجرام سفلی و اوضاع اجرام علوی ، مسالک و ممالک و مساحت سطوح اجسام نیز نامیده شده است
• شرح بیست باب در معرفت اسطرلاب ، به فارسی ، تألیف در سال ۸۹۹ هجری قمری، شرحی است بر رسالة خواجه نصیرالدین طوسی در اسطرلاب
• الحاشیه علی شرح الملخص ، تألیف بعداز سال ۹۲۱ هجری قمری، حاشیهای است عربی بر شرحی که قاضی زاده رومی بر رسالة الملخص فی الهیئة چغمینی نوشته است.
• کشاورزی نامه ، به فارسی ، که به نامهای فن کشت و زراعت ، رساله در فلاحت و ارشاد الزراعه نیز نامیده شده است.
• بیست باب در معرفت تقویم
• ترجمة تقویم البلدان ِ ابوالفداء
• رساله در هیئت, به فارسی
• رسالة فی آلات الرصد ، به عربی
• شرح آداب المناظره ، به عربی, که در باب منطق است.
• شرح الشمسیة ، به عربی که در باب ریاضیات است.
• شرح الفوائد البهائیة ، به عربی , که در باب ریاضیات است.
• شرح المجسطی یا شرح تحریر المجسطی ، به عربی
• شرح زیج جدید سلطانی ، به فارسی
• شرح الدرّالنّظیم فی خواص القرآن الکریم ، به عربی
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
