محمود نجم آبادی

محمود نجم آبادی فرزند آقا مرتضی ، در سال 1282 ، در تهران گردید. دکتر نجم آبادی پس از طی نمودن مراحل مقدماتی تحصیل ، به دارالمعلمین رفته و بعد از آن تحصیلات خود را در مدرسه طب پی گرفت. دکتر نجم آبادی ادامه تحصیلات در دوره انترنی را در مریضخانه دولتی ( ابن سینا کنونی ) و بیمارستان فیروزآبادی گذراند و سالهای پس از اشتغال نیز به فرانسه رفته و از دانشگاه پاریس دیپلم پزشکی گرفت. در سال 1309 به مدت دو سال به عنوان حکیم قانونی و حکیم نظام وظیفه در قوچان و باجگیران در فضای آزاد طبابت نمود . سپس در سال 1312 به سبزوار رفت و رییس بیمارستان حشمتیه شد . دکتر نجم آبادی علاوه بر طبابت ، به کار تدریس نیز پرداخته است ؛ وی در دانشکده های پزشکی و بهداشت دانشگاه تهران ، دروس تاریخ طب و بهداشت و علم الاخلاق پزشکی را تدریس می نمود. نجم آبادی همچنین در حدود پانزده سال در دانشکده الهیات و معارف اسلامی ، تاریخ بهداشت اسلامی را درس می داده است. گروه : علوم پزشکی رشته : پزشکی عمومی والدین و انساب : محمود نجم آبادی فرزند آقا مرتضی ( شیخ مرتضی ) ، از طرف مادر نسب به آیت الله هادی بروجردی و از طرف پدر به حاج آقا محمد نجم آبادی می رسد. تحصیلات رسمی و حرفه ای : تحصیلات مقدماتی محمود نجم آبادی در مدرسه گلستان آغاز گردید، این مدرسه در محل بیمارستان وزیری قرار داشت. این مدرسه خیریه ، در حقیقت اولین مدرسه صنعتی ایران محسوب می شد و در آن فنونی از قبیل نجاری ، آهنگری و میز سازی و ... را آموزش می دادند. در سال 1311 - 1312 مدرسه گلستان تعطیل گردید و دکتر نجم آبادی به مدرسه ایران ـ آلمان رفته و در آنجا شروع به تحصیل نمود ، این مدرسه با مدارس خارجی دیگر مثل «سن لویی ؤ آلیانس و یایاآمریکایی ها » که در ایران قرارا داشتند ، تفاوت داشت . درباره نوع تقسیم بندی کلاسهای این مدرسه ، باید اضافه کرد که تقسیم کلاسها به ترتیب عکس حروف لاتین بود، یعنی کلاس هفتم ، از کلاس ششم پایین تر قرار داشت و به همین ترتیب سلسله مراتب کلاسها رعایت می شد. بعد از جنگ جهانی و تعطیل شدن مدرسه ایران ـ آلمان ، استاد به مدرسه دارالفنون رفته و در آنجا ثبت نام نمود. دارالفنون در آن زمان تقریباً تنها مدرسه متوسطه شش کلاسه بود؛ استاد دو ماه را دارالفنون سر نمود. دکتر نجم آبادی پس از چند صباحی تحصیل در دارالفنون تحصیلات خود را در دارالمعلمین پی گرفت. اولین ساختمان دارالمعلمین دارای دو کلاس بود : کلاس ابتدایی ، کلاس عالی. کلاس ابتدایی به منظور تربیت آموزگاران و کلاس عالی برای تربیت دبیران در نظر گرفته شده بود. بعدها ساختمان دارالمعلمین به سبزی کار تخت زمرد انتقال یافت. دکتر نجم آبادی پنج ـ شش سال در آنجا بوده است ، و پس از این دوره در سن 19 سالگی به مدرسه طب وارد شد. کلاس طب پنج کلاس داشت ، که سال آخر آن هشت ماده درسی پشت سر نهاده می شد. دکتر نجم آبادی ادامه تحصیلات در دوره انترنی را در مریضخانه دولتی ( ابن سینا کنونی ) و بیمارستان فیروزآبادی گذراند و سالهای پس از اشتغال نیز به فرانسه رفته و از دانشگاه پاریس دیپلم پزشکی گرفت. خاطرات و وقایع تحصیل : با آغاز جنگ جهانی در سال 1914 ، کلیه معلمانی که در مدرسه ایران ـ آلمان تدریس می نمودند طبق مقرارت کشور آلمان به عنوان سرباز به کشورشان فراخوانده شدند، و این باعث بلاتکلیف ماندن مدرسه ایران ـ آلمان گردید که پس از مدتی منجر به تعطیلی مدرسه شد. با شرایط بوجود آمده دکتر نجم آبادی ناچار گردید به مدرسه دارالفنون رفته و تحصیلات خود را دنبال نماید. او در دارالفنون از معلمان زیادی بهرة برد، که از جمله غلامحسین رهنما یکی از کسانی بود که استاد علاوه بر مدرسه در منزل نیز از وی درس فرا می گرفت ، استاد نجم آبادی از کلاس های غلامحسین رهنما در منزل چنین تعریف می کند: « ... [ میرزا غلامحسین خان ] بسیار با محبت بود و مهربان ، و همین باعث شده بود که حتی در سوز سرمای فصل زمستان با طی مسافت های طولانی ( مثلاً خود من از چهار راه آقا شیخ آقا هادی تا خانه شان پیاده می رفتم و همین راه را با پای پیاده تا منزل برمی گشتم ) آن هم با اوضاع آن زمان که نه درشکه ای بود ونه وسیلة دیگری ، خود را به منزل ایشان برسانیم و پس از پایان درس ، در حوالی نیمه شب به منزل هایمان می رسیدیم . تازه دیگرانی هم بودند که از راه های دورتری می آمدند . پس معلوم می شود که ما عاشق درس این مرد بودیم». از خاطرات دیگر دکتر نجم آبادی در دوران تحصیل مربوط به مدرسه طب بود ، او از این مدرسه چنین تعریف می کند: « در روز امتخان ، مرحوم دکتر حسین معتمد دکتر حکیم اعظم و دکتر امیر اعلم و دیگرانی حضور داشتند. در این ضمن افسری را که بیمار بود آوردند وهمین بیماری او سبب شد که مساله ساز شود و آن از این قرار بود که تشخیص رییس ما برای مرض آن افسر بیماری سل بود استخوان بود ، حال آنکه بنده تشخیص دادم استخوان او آب درآورده است و چون به خودم اطمینان داشتم از تشخیصم مصرانه دفاع کردم . اتفاقاً مرحوم دکتر حسین معتمد هم نظر مرا تایید کرد و همین مساله باعث شد که مراکز بسیاری ، برای همکاری مرا دعوت کنند ... » فعالیتهای ضمن تحصیل : فراگیری زبان های خارجی از جمله کار های محمود نجم آبادی در دوران تحصیل بود ؛ او ابتدا به زبان آلمانی را آموخت سپس به زبان فرانسه مسلط گردید. در دوره متوسطه با تاکید پدر به خواندن عربی پرداخت و در عین خواندن عربی ، فقه نیز آموخت. استادان و مربیان : محمود نجم آبادی در طول تحصیل از معلمان زیادی بهره برد ، که هریک از این افراد در شکل گیری شخصیت وی نقش داشته اند . او در مدرسه گلستان از محضر درس آقا شیخ صادق نجم آبادی ـ که عموی پدرش بود ـ درس های فارسی ، عربی ،فقه و قرآن ، نزد سید عبدالوهاب خان سهراب ریاضیات و طبیعات و پدرش خط را فراگرفت. محمود نجم آبادی بعد از طی نمودن مرحله مقدماتی تحصیل خود ، به مدرسه ایران ـ آلمان و سپس دارالفنون رفت، در این مدارس معلمان مشهور و به نامی تدریس می نمودند ، که از جمله این افراد می توان به میرزا ابوالحسن خان فروغی ( که چندی بعد به رییس دارلمعلمین مرکزی شد ) ، میرزا اسماعیل خان مرآت ( وی دبیر فیزیک بود که بعدها به پس وزارت فرهنگ و بهداری رسید) ، مهندس میرزا رضاخان قرجه داغی ( معروف به مهندس الملک بود و ریاضی تدریس می نمود) ، دکتر محمدخان شیمی ( دبیر شیمی ) ، میرزا ابوالحسن خان اقبال ( دبیر جغرافیا ) ، غلامحسین رهنما ، سرتیپ شهاب ( دبیر ورزش ) ، مصورالممالک ( دبیر نقاشی ) ، مترجم السلطنه ( دبیر تاریخ ) و ریشارخان مودب الدوله ( دبیر زبان فرانسه )نام برد . هم دوره ای ها و همکاران : از همدوره ایها و همکلاسان محمود نجم آبادی در مدرسه گلستان می توان عباس اقبال آشتیانی ، لطفعلی معدل ، و سه برادر خود دکتر نجم آبادی ( علی اکبر ، دکتر احمد ،‌دکتر ابوالقاسم )‌ نام برد. استاد در مدرسه ایران ـ آلمان با افراد زیر همدوره بود: میرزا هاشم خان هنجن ، میرزا مهدی خان دانشور ، میرزا محسن خان رییس ، سرتیپ احمد خسروانی ، دکتر متین دفتری و میرزا فضل الله خان بهرامی . دوستان و همکلاسان نجم آبادی در دارلمعلمین عبارت بودند از : دکتر سید فخرالدین شادمان ، دکتر نصرت الله باستان ، سید عبدالعلی پرتو علوی ، عبدالحمید مشایخ طباطبایی . مشاغل و سمتهای مورد تصدی : محمود نجم آبادی در سال 1309 به مدت دو سال به عنوان حکیم قانونی و حکیم نظام وظیفه در قوچان و باجگیران در فضای آزاد طبابت نمود . سپس در سال 1312 به سبزوار آمد و رییس بیمارستان حشمتیه شد . دکتر نجم آبادی در خصوص فعالیت های خود در مراکز بهداشتی و بیمارستان چنین می گوید: « ابتدای کارم در انستیتو پاستور بود و سپس به بیمارستان رازی رفتم و از آنجا به بیمارستان فیروز آبادی و سپس به بیمارستان وزیری انتقال یافتم. سپس رییس بیمارستان نجات شدم و بعد از آن ریاست بیارستان لقمان حکیم فعلی ( لقمان الدوله ارهم سابق ) راه یافتم ، بعد هم خداوند تفضلی فرمود و به فرانسه رفتم واز دانشگاه پاریس دیپلم پزشکی گرفتم . در سال 1337 ش . بازنشسته شدم » فعالیتهای آموزشی : محمود نجم آبادی علاوه بر طبابت ، به کار تدریس نیز پرداخته است ؛ وی در دانشکده های پزشکی و بهداشت دانشگاه تهران ، دروس تاریخ طب و بهداشت و علم الاخلاق پزشکی را تدریس می نمود. نجم آبادی همچنین در حدود پانزده سال در دانشکده الهیات و معارف اسلامی ، تاریخ بهداشت اسلامی را درس می داده است. مراکزی که فرد از بانیان آن به شمار می آید : به کوشش محمود نجم آبادی «انجمن تاریخ علوم و طب» در سال های 42-1341 تاسیس گردید ؛ این موسسه بعد از مدتی به علت فوت و یا مهاجرت بعضی از اعضا، آن متوقف شد. عمده فعالیتها ی این انجمن بزرگداشت مقام پزشکی قدیم و پزشکان کهن بوده است. سایر فعالیتها و برنامه های روزمره : محمود نجم آبادی در حدود پانصد مقاله فارسی وفرانسه چاپ و یا بصورت خطابه هایی در محافل و مجامع رسمیایراد نموده است . و این سخنرانی ها را در کشورهای لبنان ، سوریه ، ترکیه ، پاکستان ، مصر ، تونس ، مغرب و مراکش نموده است. همچنین دکتر نجم آبادی در انجمن بین اللملی تاریخ پزشکی عضویت داشته و به مدت چهارسال نایب رئیس این انجمن نیزبوده است. آرا و گرایشهای خاص : محمود نجم آبادی در خصوص رازی شناسی فصلی را تحقیقات تاریخ پزشکی گشود. او برای یافتن و معرفی رسالات مختلف رازی ، به کتابخانه ها و مراکز علمی جهان مراجعه نموده و نتیجه تحقیقاتش را به صورت مقالات و تالیفات متعدد به جوامع علمی عرضه نموده است.دکتر نجم آبادی درباره علت گرایش خود به رازی چنین می گوید: « بنده معتقدم که رازی حتی از جهاتی از ابن سینا هم برتر بوده است زیرا ابداعاتی که او در پزشکی داشته به مراتب بیش از ابوعلی سینا و سایرین بوده است. بزرگی شان و مرتبت طبی رازی را می توان در همین کتاب « الجدری و الحصبه » او است که من آن را با عنوان آبله و سرخک ترجمه و شرح و چاپ کرده ام . رازی در این کتابش نوزده گونه آبله و سرخک را می شناساند و حتی به آبله مرغان نیز اشاره می کند. متذکر می شوم که مردم از دیر باز آبله و سرخک را می شناخته اند ولی تفاوت این دو را نمی دانستند. آن وقت رازی آمد و آنها را از یکدیگر تمییز داد و معرفی کرد و گفت برای اینکه آبله به سینه سرایت و ایجاد ذات الجنب نکند ، باید مخلوطی از کافور ( که ضد عفونی می کند ) و گلاب و آب را در بینی بیمار بچکانند و قس علی ذالک. و به هرحال به عقیده بنده بزرگترین اثر طبی تمدن ایرانی و اسلامی ، همین کتاب آبله و سرخک است و این تنها نظر من نیست بلکه جمیع مورخان طب برآن اجماع دارند. » ________________________________________ آثار : 1 « آیین پزشکی »(ترجمه ) ویژگی اثر : نوشته علی بن عباس اهوازی 2 ابوبکر محمدبن زکریای رازی ویژگی اثر : به ضمیمه شماره اول مجله جهان پزشکی 3 از ری تا مون پلیه 4 اصول بهداشت 5 الجدری والحصبه / آبله و سرخک(ترجمه) ویژگی اثر : نوشته محمد بن زکریای رازی ( به مناسبت جشن بزرگداشت محمد زکریا رازی ) 6 اهوازی کیست ؟ ملکی چیست ؟ ویژگی اثر : به ضمیمه سال اول مجله جهان پزشکی 7 بلای عظیم نسل بشر ، سفلیس و سوزاک 8 تاریخ طب در ایران ( پس از اسلام ) 9 تاریخ طب در ایران از حمله مغول تا اوایل قرن چهاردهم هجری شمسی 10 تحفه المومنین ویژگی اثر : نوشته حکیم محمد مومن بن محمد زمان حسینی تنکابنی ، با مقدمه مفصل دکتر محمد نجم آبادی 11 تعالیم پزشکی صدسالة فرانسویان در ایران 12 جهان پزشکی ویژگی اثر : ماهنامه ، به صاحب امتیازی و مدیریت دکتر محمود نجم آبادی . این نشریه به طور مرتب و دوازده شماره از آن در هر سال منتشر شده است. 13 چند دقیقه در خدمت دو پزشک مشهور ایرانی 14 خفی علایی ویژگی اثر : تالیف سیداسماعیل جرجانی ؛ به کوشش محمود نجم آبادی و علی اکبر ولایتی 15 دوران تالیف و تصنیف کتب طبی (در تمدن اسلام و ایران توسط پزشکان ایرانی) 16 دوران ترجمه کتاب های طبی در تمدن اسلامی 17 رساله جودیه ویژگی اثر : نوشته ابن سینا ( ترجمه فارسی از مترجمی نامعلوم ) ، با مقدمه و حواشی و تصحیح دکتر محمد نجم آبادی . 18 شرح حال ابوبکر محمد بن زکریای رازی 19 شرح و مقام طبی محمد زکریای رازی پزشک نامی ایران 20 عیون الانبا، فی طبقات الاطبا، ویژگی اثر : نوشته ابن ابی اصیبعه ، ترجمه و تعلیقات و شروح و حواشی و اصطلاحات طبی و فهارس دکتر محمود نجم آبادی 21 فهرست کتاب های چاپی فارسی طبی و فنون وابسته به طب 22 قصص و حکایات المرضی(ترجمه) ویژگی اثر : با حواشی و ملحقات ، به سعی و اهتمام دکتر محمود نجم آبادی 23 محمد زکریای رازی ، طبیب ، فیلسوف ، شیمیدان ایرانی ویژگی اثر : به مناسبت کنگره بین المللی تارخ پزشکی در ایران و اسلام و به مناسبت آغاز دوازدهمین قرن وفات محمد زکریای رازی. 24 مختصری از طب اسلامی ، بخصوص خدمات ایرانیان و اثر آن بر روی طب اروپا 25 نظری به عقائد و آثار و مولفات طبی خواجه نصیر ویژگی اثر : به ضمیمه شماره سوم مجله جهان پزشکی 26 یک نابغه ایرانی ( رازی طبیب ایرانی )