ایرج بشیری

Iraj Bashiri

حوزه تخصصی: زبان، ادبیات، فرهنگ و تاریخ ایران و کشورهای آسیای مرکزی

شغل و مسئولیت: استاد دانشگاه مینه سوتا

ایرج بشیری، استاد گروه مطالعات آسیای مرکزی دانشگاه مینه سوتا، در سی و یکم ژوئیه 1940 در بهبهان(ایران) به دنیا آمد. او پس از پایان تحصیلات دوره متوسطه در دبیرستان حاج قوام شیراز با مدرک دیپلم ریاضی در سال 1959 فارغ التحصیل شد و به دانشگاه شیراز راه یافت؛ وی از سال 1960 تا 1963 به تحصیل در رشته زبان و ادبیات انگلیسی در این دانشگاه و تدریس دوره های زبان در بریتیش کاونسیل پرداخته و به عنوان گزارشگر با روزنامه کیهان همکاری می کرد. او در سال 1963 با بالاترین رتبه در کلاس از دانشگاه شیراز فارغ التحصیل شد و بورس ادامه تحصیلات در انگلستان را دریافت کرد. وی در سال 1966 به آمریکا رفت، در سال 1968 مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته زبان شناسی از دانشگاه میشیگان دریافت کرد و در سال 1972 با مدرک دکترا در رشته زبان شناسی فارسی از دانشگاه میشیگان فارغ التحصیل شد. دکتر بشیری در سال 1980 به تدریس در دانشکده علوم انسانی پرداخت، در سال 1996 موفق به دریافت مدرک دکترای افتخاری در رشته تاریخ و فرهنگ از دانشگاه دولتی تاجیکستان، به نام لنین، شد و در سال 1997 به عنوان عضو افتخاری بین المللی آکادمی علوم تاجیکستان برگزیده شد. مطالعات و تحقیقات وی بر روی زبان، ادبیات، فرهنگ و تاریخ ایران و کشورهای آسیای مرکزی، اسلام، کمونیسم، روسیه، ایران معاصر، شعر و داستان در ادبیات ایران و ترجمه آثار تاجیک به زبان فارسی متمرکز می شود. او پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، سفرهای متعددی به تاجیکستان، قزاقستان و قرقیزستان کرد و به تدریس، تحقیق و مطالعه در این کشورها پرداخت؛ که از جمله می توان به تدریس دوره هایی در زمینه هویت آسیای مرکزی در دانشکده روابط بین الملل دانشگاه ملی قرقیزستان اشاره کرد. دکتر بشیری اخیراً مجموعه ای تحت عنوان «تاجیکستان در قرن بیستم» را برای رادیو آزاد اروپا/ رادیو آزادی گردآوری و تدوین کرده و در کتاب «شخصیت های برجسته تاجیکستان در قرن بیستم» به معرفی و ارائه شرح حال و زندگی ششصد تن از محققان، شخصیت های ادبی، سیاستمداران و متخصصان که در ارتقاء فرهنگ تاجیکستان مشارکت داشته اند، پرداخته است. عناوین برخی از آثار وی عبارتند از:

- زبان فارسی برای نوآموزان/ 1972، 1975، 1981 و 1991

- نحو در زبان فارسی/ 1975

- داستان های صادق هدایت/ 1984

- لاله سیاه(به زبان های فارسی و انگلیسی)/ 1984

- توپ مروارید/ 1986

- شاهنامه فردوسی: هزار سال بعد/ 1994

- کمال خجندی: دوران وی و اهمیت آن در تاریخ تمدن آسیای مرکزی/ 1996

- تاریخ یک فاجعه ملی(ترجمه)/ 1996

- سامانیان و احیای تمدن مردم ایران/ 1997

- از آغاز تاریخ تا سال 2000 پس از میلاد: رویداد شمار جامعی از آسیای مرکزی، افغانستان و ایران/ 2001

- تاجیکستان در قرن بیستم/ 200

- شخصیت های برجسته تاجیکستان در قرن بیستم/ 2002