انیس الدوله

(-1314ق)

فاطمه دختر نور محمد، ملقب به انیس الدوله و همسر خان ناصرالدین شاه بود. پدرش در دوره صفویه به اجبار از گرجستان مهاجرت کرد و در مازندران ماندگار شد.

وی آرام، ساده، باوقار و خوش خوی بود و خردمند. همین امر سب شدکه در اندک زمانی نفوذ فراوانی در شاه یافت و ملکه ایران شد.

انیس الدوله گشاده دست بود و نسبت به ائمه اطهار علیهم السلام عشق می ورزید. و مقدار زیادی از ثروتی را که به دست آورده بود صرف خیرات و تزیین مراقد ائمه علیهم السلام کرد. وی در نهضت تنباکو با مراجع تقلید بزرگ شیعه و مردم همصدا شده، از چاق کردن قلیان برای شاه خودداری کرد. او در پاسخ شاه که پرسیده بود چه کسی قلیان را حرام کرده، پاسخ داد: «آن کسی که مرا بر تو حلال کرده است».