راج کاپور

kapoor, Raj

بازیگر، کارگردان، تهیه کننده (1924، پیشاور - هند / اکنون پاکستان؛ 1988)

پدرش پریت ویراج کاپوربازیگر بود. تحصیلاتش را در بمبئی و کلکته به پایان برد. در اواخر دهه ی 1930 به عنوان کلاکت زن و کارگر صحنه وارد سینما شد. در اوایل دهه ی 1940 دستیاری کارگردان، طراحی صحنه و بازیگری می کرد. در 1947 نقش اول نیل کمال را به عهده گرفت. یک سال بعد نخستین فیلمش، آتش را کارگردانی کرد. از همین فیلم، مایه ی موفق فیلم های بعدی اش نیز حاصل شد: مرد جوانی که علیه «سیستم» سنت های پوسیده ی اجتماع به مبارزه برمی خیزد. فیلم های بعدی، همه با استقبال روبه رو شدند. شهرت شخصیتِ آواره، ساده دل و چاپلینی فیلم های او از مرزهای هند فراتر رفت. و مایه ی «دارا و ندار» و موزیکال فیلم هایش، تماشاگران میلیونی کشورهای آسیایی و جمهوری های «شرقی» شوروی سابق را بسیار خوش آمد. پنج فیلمش، آواره، آقای 420، سنگام، اسم من دلقک و بوبی از پُرفروش ترین های تاریخ سینمای هند بودند.

با گذر از دهه ی 1970 تب فیلم های کاپور فرو نشست. موج جدید خشونت و سکس را در آثارش راهی نبود. و اگر در موردی به کار گرفته می شد، تماشاگران از سوی او نمی پذیرفتند. در اواخر عمر به مظهری از سینمای پول ساز هند تبدیل شد. از ابتدا با تأسیس یک کمپانی شخصی، قدم در راه شکل گیری یک «تراست» سینمایی برداشت. برادرانش، شاشی و شامی از نامدارترین ستارگان سینمای هند به شمار می آمدند؛ هم چنین سه پسرش - ریشی، راندمیر و راجیو. گروه هم کارانش اغلب ثابت بودند. از کارماکار فیلم بردار گرفته تا موکش که در فیلم ها به جایش آواز می خواند. اما مهم ترین هم کارانش زوج موسیقیدان، شانکار - جایکیشن بودند که با تکیه بر ملودی های سنتی، ترانه های مشهور و محبوبش را ساختند. اعتبار داخلی او تا آخر عمرش باقی ماند. به دنبال سال ها ابتلا به سرطان، بر اثر سکته های قلبی پی در پی درگذشت.

از فیلم ها: (به عنوان بازیگر):

1935 - پس از زلزله (د. بوس)؛ 1947 - نیل کمال (شارما)؛ 1948 - آتش (+ ت. ، ک.)؛ 1949 - باران (+ ک. ، ف.)؛ 1950 - داستان (کاردار)؛ 1951 - آواره (+ ت. ، ک.)؛ 1953 - آه (ناوات) (+ ت.)؛ 1954 - واکسی (آرورا) (+ ت.)؛ 1955 - آقای 420 (+ ت. ، ک.)؛ 1956 - بیدارباش (س. میترا و آ. مویترا) (+ ت.)، چوری چوری / مخفیانه (تاکور)؛ 1959 - چهار دل، چهار راه (عباس)؛ 1964 - سنگام (+ ک.)؛ 1966 - قسم سوم (بهاتاچاریا)؛ 1967 - دور دنیا (پاچی)؛ 1970 - اسم من دلقک (+ ت. ، ک.)؛ 1973 - لویی (فقط ت. ، ک.)؛ 1978 - عشق شکوهمند (فقط ت. ، ک.)؛ 1980 - عبدالله (س. خان)؛ 1981 - نصیب (م. دسایی)؛ 1984 - کیم (ج. ه. دیویس).