والا رید

Reid, Wallace

بازیگر (1891، سینت لوییس میزوری- امریکا؛ 1923)

با نام ویلیلام والاس رید به دنیا آمد. پدرش، جیمز هال رید، بازیگر/ کارگردان تآتر و سینما بود. برای نخستین بار در چهار سالگی روی صحنه رفت. اما در طول سال های تحصیل در مدرسه ی شبانه روزی و آکادمی پرکیومن پنسیلوانیا، که به آموختن موسیقی، نقاشی و ورزش مشغول بود، از تآتر دور نگه داشته شد. در جوانی به تآتر بازگشت و در نمایش های وودویل روی صحنه رفت. در سال 1910 برای نخستین بار به سینما راه یافت. سپس به خدمت کمپانی ویتاگراف درآمد و علاوه بر آن که به طور پراکنده در چند فیلم در نقش های فرعی بازی کرد، بعضی مواقع به عنوان فیلم بردار پشت دوربین می ایستاد و گه گاه نیز سر صحنه برای حس دادن به بازیگران، مشغول نواختن موسیقی می شد. اما به سرعت بازیگر پُر کار نقش های اول شد و در بی شمار فیلم های دو، سه و چهار حلقه ای تولید کمپانی های امریکن، ریلاینس و یونیور سال، ستاره ی اصلی بود. فیلم نامه برخی از این فیلم ها را نوشت و خودش بسیاری از آن ها را کارگردانی کرد. در 1913 با دوروتی داونپورت بازیگر ازدواج کرد و دو سال بعد با تولد یک ملت دیوید وارک گریفیث به ستاره ی نقش های اول پارامونت بدل شد. اما در 1919 و در اوج شهرت و محبوبیت، در یک سانحه ی قطار، از قسمت سر آسیب جدی دید و در پی استعمال مرفین برای تسکین درد، کم کم به مواد مخدر و الکل معتاد شد. در اواخر سال 1922 به یک آسایش گاه منتقل شد و سال بعد در همان جا درگذشت.

بی قرار، خوش مشرب، آزاد منش و در یک کلام نمونه ی جوانان امریکایی بود. سبک بازیگری او، از برخی جنبه ها، به داگلاس فربنکس شباهت داشت. اما جوان تر از او و کم تر به ظواهر وابسته بود. در تولد یک ملت نقش بسیار کوتاه را به عهده گرفت و با همان، موفقیت خود را تضمین کرد. در ایناک آردن مقابل لیلیان گیش، در هایدلبرگ قدیمی مقابل دوروتی گیش و در کارمن، ماریا رزا و زنی به نام ژان مقابل جرالدین فارار بازی کرد. او ستاره ی سینمای امریکا در اواخر دهه ی 1910 بود، اما مرگش در زمانی اتفاق افتاد که هالیوود درگیر ماجرای قتل ویلیام دزموند تیلر و رسوایی فتی آربوکل بود. در آن زمان، این هر سه بر روی هم تصویری منفی از صنعت سینمای امریکا ترسیم کردند، که پاک کردن آن تصویر مثل فراموش کردن پرسونایی که رید بر روی پرده خلق کرده بود، بسیار طول کشید.

از فیلم ها (به عنوان بازیگر):

1911- بانوی اول (فینلی)؛ 1912- تنها پسر او (کانوی و فارنی)، رومیو و جولیت سرخ پوستی (تریمبل)، هفتمین پسر (هـ .رید)، برادران (فیلد)، امشب منع رفت و آمد نیست (هـ .رید)، پیش از آمدن مرد سفید (ترنر)، قانون قبیله ای (ترنر)؛ 1913- عشق و قانون (+ ک.)، رزی از مکزیک قدیم (8 ک.، ف.)، بازوی خال کوبی شده (+ ک.، ف.)، جوانی و حسادت (فقط ک.)، وقتی که بخت بر می گردد (+ ک.، ف.)، قلب ها و اسب ها (+ ک.)، خرمن آتش (+ ک.، ف.)، گوزن کش (هـ . رید)، پسر مادرش (کابان)، روح پرچم (دوان)، در عشق و جنگ (دوان)، محافظ (دوان)، حیوان (دوان)، راز معدن یلو آستر (بورزیگی)، دیوار پول (دوان)؛ 1914- مزاحم (+ ک.)، معدن کنتس بتی (+ ک.)، برقی در تاریکی (+ ک.)، قلب تپه ها (+ ک.، هف)، روش یک زن (+ ک.)، ، یک ماجرای عاشقانه در میان کولی ها (+ ک.)، آزمون (+ ک.)، زن ها و گل های رز (+ ک.)، افسونگر (+ ک.)، جرقه ی مردانگی (+ ک.)، عبور از مرز مکزیک (+ ک.)، عنکبوت و تارش (اسمالی)، در کنار دریای خروشان (کابان)، اصلاح سیرا جیم (اوبراین)، از تپه به کردین ویل (کریسپ)، تدبیر یک مادر (اوبراین)، در سپیده دم (کریسپ)، از لبه ی پنجره (کلسی)؛ 1915- ایناک آردن (کابان)، تولد یک ملت (د. و. گریفیث)، کارمن (س. ب. دمیل)، هایدلبرگ قدیمی (امرسن)، بزدل (کابان)، خانم خواننده ی گروه کر (ریچر)، بخت طلایی (س. ب. دمیل)، زنی به نام ژان (س. ب. دمیل)؛ 1916- ماریا رزا (س. ب. دمیل)، داشتن و نگه داشتن (ملفورد)، نقاب عشق (ریچر)، خانه ای با پنجره طلای (ملفورد)؛ 1917- قید و بند طلایی (له سینت)، دنیای جداگانه (و. د. تیلر)، گروگان (تورنبی)، زنی که خدا فراموشش کرد (س. ب. دمیل)، سنگ شیطان (س. ب. دمیل)؛ 1918- میلیون های فراوان (کروز)، چیزی که دوست داریم (تلگن)، خانه ی سکوت (کریسپ)، کم تر از خویشاوندان (کریسپ)؛ 1919- دره ی غول ها (کروز)، بی عرضه (کروز)، نام دیگر، ما یک موران (کروز)، تو اخراج هستی (کروز)؛ 1920- سرعت مضاعف (س.وود)، مزاحمت مرا ببخشید (س. وو)، بیمار بستری (س. وود)، همیشه گستاخ (کروز)؛ 1921- مکتب افسونگری (کروز)، جویندگان دوزخ (اورسن)، ماجراهای آناتول (س. ب. دمیل)، همه چیز را نگو (س. وود)؛ 1922- بدون اجازه (کروز)، قهرمان دنیا (رزن)، برای همیشه (فیتس موریس)، از میان قاره (رزن)، آدم های نازنین (و. چ. دمیل)، کلارنس (و. چ. دمیل)، سی روز (کروز).