میکی رونی
Rooney, Mickey
بازیگر (1920، بروکلینِ نیویورک- امریکا)
با نام جویول جونیر به دنیا آمد. خانواده اش اهل وودویل بودند. برای نخستین بار در پانزده ماهگی روی صحنه ظاهر شد. از دوره ی کودکی در نمایش ها می خواند، بازی می کرد، شوخی تعریف می کرد و پانتومیم اجرا می کرد. در شش سالگی، بریای نخستین بار، نقش یک کوتوله را در فیلم کوتاه قابل اعتماد نیست (تام باکینگهام، 1926) به عهده گرفت. سال بعد نیز در فیلم صامت گل ارکیده و پوست قاقم جلوی دوربین رفت. طی سال های 1927 تا 1933 در بیش از پنجاه فیلم کوتاه دوحلقه ای، از سری کمدی میکی مگوایر، نقش یک قهرمان «داستان مصوری» را ایفا کرد. سپس نام میکی را برای خودش نگه داشت و از 1932 با نام میکی رونی آغاز به بازی در نقش های کوتاهی در محصولات یونیوزسال و دیگر کمپانی ها کرد. در 1934 به خدمت مترو- گلدوین- مایر درآمد. طی یکی از «قرض»های مترو- گلدوین- مایر به برادران وارنر در نقش «پاک» در رویای شبی نیمه تابستان درخشید. نقطه عطف دیگر فعالیت هایش ایفای نقش «اندی هاردی»، پسر نوجوان شاد و پُر انرژی قاضی یک شهر کوچک در یک سری پانزده فیلمی بود. رونی تا سال های میانی دهه ی 1940 در اوج بود. کنار سری اندی هاردی، در چند فیلم نورمن تاروگ (شهر پسران، تام ادیسن جوان و...) و کلارنس براون (کمدی انسانی و ولوت در مسابقه ی گراند نشنال) و چند فیلم موزیکال، کنار جودی گارلند، موفق ظاهر شد. در 1939 محبوب ترین بازیگر هالیوود به شمار می آمد. با این همه پس از جنگ جهانی دوم رو به نزول گذاشت. ابتدا در 1948 ارتباطش را با مترو- گلدوین- مایر قطع کرد. سپس کمپانی فیلم سازی خود را بنیان گذاشت و به جایی نرسید تا این که در تلویزیون (با شوی میکی رونی، 1954- 1955) و چند نقش قابل توجه (از جمله در جسور و شجاع و نلسن بچه صورت) تا حدی خود را باز یافت. زندگی خصوصی و مالی آشفته ای داشت: هشت باز ازدواج کرد (اولین همسرش، اواگاردنر، 1942- 1943 و سومینش، مارتا ویکرز، 1949- 1951 نیز بازیگر بودند) و در 1962 رسماً ورشکست شد. با این همه با انرژی به فعالیت هایش ادامه داد. گه گاه در تلویزیون (با فیلم بیل، 1981،برنده ی جایزه ی امی)، برودوی (با نماش موزیکال بچه پول دارها، 1979) و سینما (با نریان سیاه، 1979، کاندیدای دریافت اسکار بهترین بازیگر نقش دوم) به موفقیت هایی هم رسید. جز نریان سیاه برای برو بچه ها در ارتش (نقش اول)، کمدی انسانی (نقش اول) و جسور و شجاع (نقش دوم) نیز کاندیدای دریافت اسکار بود. دو با در سال های 1938 و 1982جایزه ی اسکار ویژه دریافت کرد. تا سال های آخر قرن بیستم فعال بود.
از فیلم ها:
1927- گل های ارکیده و پوست قاقم (سانتل)؛ 1932- اما ک. براون)، روز جزا (سایتس)، افسر سیزده (ملفورد)؛ 1933- رئیس (رایسنر)، دنیا تغییر می کند (لروی)، زندگی جیمی دولان (مایو)؛ 1934- مرگ روی الماس (سجویک)، ملودرام منهتن (وان دایک)، محبوب (شرتسینگر)، مخفی گاه (وان دایک)، زنجیر شده (ک. براون)؛ 1935- بی پروا (و. فلمینگ)، رویای شبی نیمه تابستان (دیترله)، آه، بدویت (ک. براون)؛ 1936- شیطان یک ترسو است (وان دایک)؛ 1937- زندگی کن، عشق بورز و یادبگیر (فیتس موریس)، کاپیتان های شجاع (و. فلمینگ)؛ 1938- شهر پسران (تاروگ)، فقط یک بار جوان هستی (سایتس)، هم قطاران (س. وود)؛ 1939- اندی هاردی دچار تب بهاری می شود (وان دایک)، برو بچه ها در ارتش (برکلی)، ماجراهایهکلبری فین (ر. تورپ)؛ 1940- تام ادیسن جوان (تاروگ)؛ 1941- برو بچه ها در برودوی (برکلی)، مردان شهر پسران (تاروگ)؛ 1942- زندگی مضاعف اندی هاردی (سایتس)، یک یانکی در شهر ایتن (تاروگ)؛ 1943- دیوانه دخترها (تاروگ)، هزاران نفر تشویق می کنند (سیدنی)، کمدی انسانی (ک. براون)؛ 1944- ولوت در مسابقه ی گراند نشنال (ک. براون)؛ 1946- عجایب زیگفیلد (مینه لی)؛ 1947- مکوی قاتل (رولند)؛ 1948- تعطیلات تابستانی (مامولیان)، واژه ها و موسیقی (تاروگ)؛ 1949- آدم مهم (لودویگ)؛ 1950- او آدم خل شگفت انگیزی است (گادفری)، آتش پاره (گارنت)؛ 1951- برادر یاغی من (نوجنت)، داستان واقعی من (فقط ک.)؛ 1953- بیرون از حد (ج. مارشال)، همه به سوی ساحل (کوآین)؛ 1954- در مسیر کج (کوآین)، پل های توکو- ری (رابسن)؛ 1956- جسور و شجاع (ل. فاستر)، فرانسیس در خانه ی ارواح (لامانت)؛ 1957- عملیات خوش گذرانی (کوآین)، نلسن بچه صورت (سیگل)؛ 1958- اندی هاردی به خانه می آید (کوک)؛ 1959- آخرین مایل (کوک)؛ 1961- سلطان دهه ی پُرشور 1920 (ج. نیومن)، صبحانه در تیفانی (ب. ادواردز)؛ 1962- مرثیه برای یک سنگین وزن (ر. نلسن)؛ 1963- دنیای دیوانه دیوانه دیوانه دیوانه (کریمر)؛ 1964- حمله پنهانی (کورمن)؛ 1966- شیطان عاشق (اسکولا)؛ 1968- دریانورد فوق العاده (فرانکن هایمر)، دور شدن (پرمینجر)؛ 1969- کمدین (ک. راینر)؛ 1972- داستان عامه پسند (هاجز)؛ 1974- سفر بازگشت به شهر زمرد (ساترلند)؛ 1975- مرد ریچل (میزراهی)؛ 1977- اژدهای پیت (چافی)؛ 1979- نریان سیاه (بالارد)؛ 1981- امپراتور پرو (آرابال)، سفر به نیویورک (ک. جانسن)، بیل (چیج)؛ 1982- نریان سیاه باز می گردد (دالوا)؛ 1986- جاسوسان کوچک (بیمن)؛ 1988- بلوگراس (وینسر)؛ 1989- اریک وایکینگ (ت. جونز)؛ 1991- قهرمانان من همیشه کابوی ها بوده اند (رُزنبرگ)، شب مرگبار 5: سازنده اسباب بازی / شب ساکت (کیتروسر)؛ 1994- انتقام بارون سرخ (د. هامیلتن)؛ 1998- بیت 2: خوک در شهر (ج. میلر)؛ 1999- اول ماه مه (سیرمنز)؛ 2000- عشق اینترنت (اشمیت).
