بیلی کریستال
Crystal, Billy
بازیگر (1947، لانگ بیچِ نیویورک - امریکا)
تحصیلاتش را در دانشگاه مارشال و مدرسه ی سینمای نیویورک به پایان برد. از سنین پایین به عنوان کمدین منفرد روی صحنه، کافه ها و اردوهای دانشجویی ظاهر شد. سپس نخستین موفقیت بزرگش را با ایفای نقش جوانی در مجموعه ی کمدی موفق صابون (1977-1981) کسب کرد. محبوبیت او پس از یک فصل حضور در نمایش زنده ی شنبه شب (1984-1985) فزونی گرفت. به عنوان بازیگر، با ایفای نقش اصلی فیلم هنگامی که هاری، سالی را ملاقات کرد، موقعیت خود را تثبیت کرد و به عنوان میزبان چندین دوره مراسم اسکار نزد تماشاگران پخش تلویزیونی این مراسم در سراسر جهان به چهره ای آشنا بدل شد. در سال 1992 نخستین فیلمش را با نام آقای شنبه شب ساخت و در 1995 دومین فیلمش را، پاریس را فراموش کن.
سابقه ی اجرای برنامه های کمدی روی صحنه ی دانشکده ها و رستوران ها و نیز بازی در مجموعه ی تلویزیونی موفق صابون، نقش مهمی در به شهرت رسیدن کریستال داشت. او در کنار ادی مورفی و رابین ویلیامز، جزو سه کمدین درجه ی یک امریکا در دهه ی 1980 به شمار می آمد. با آن چهره ی لاغر و تا حدودی سرد و نچسب اما پُرانعطاف و پیشانی بلند و حاضرجوابیِ خون سردانه اش، سرانجام سینما هم او را جلب کرد. در 1986 نخستین نقش مهمش را در کنار گریگوری هاینز در ترس و فرار بازی کرد. فیلمی که در آن شخصیت دل پذیر و مسلط او فراتر از دستمایه ی ضعیف فیلم رفت و به بازی درنقش اصلی مامان را از قطار پرت کن انجامید. جایی که کنار دانی دویتو معادل هایی کمیک برای قهرمانان بیگانگان در قطار آلفرد هیچکاک می شوند. او آموزگاری است که سخت دلش می خواهد یک رمان بنویسد ولی مجبور می شود به دویتو در کشتن مادر بدخلق و زشتش کمک کند و در طول راه شخصیت بدشانس جذابی را خلق می کند که در گردابی از حادثه های غیرمنتظره گرفتار آمده است. با این حال هنگامی که هاری، سالی را ملاقات کرد، بیش از هر فیلم دیگری در گسترش دامنه ی قابلیت های او به عنوان کمدین نیویورکی نقش داشته است. او مردی است که با مگ رایان در دانشکده آشنا می شود و ده سال بعد را با او به بحث هایی هر از چندگاه درباره ی کیفیت رابطه ی زن و مرد می گذراند. کریستال در آن واحد شوخ طبع، جسور، مُد وز و رُمانتیک به نظر می رسید و با این که قیافه ی مطبوع مرسوم ستارگان هالیوود را نداشت، می توانست نقش خود را در این رمانس ملایم و روشن فکرانه، قانع کننده از کار درآورد. فیلم ها آرام آرام نشان دادند که استعداد کریستال در ادای روان و مسلط شوخی های کلامی و تغییر حالت های غافل گیرکننده می تواند خود انگیزه ی ساخت فیلم بر گرد نقش او باشد. کسانی که او را در مراسم اسکار دیده اند بهتر می توانند این نکته را در فیلم ها دریابند که زمان سنجی خاص یک شومن، چطور باعث می شود نقش های کریستال پُر و پیمان باشند و او هر لحظه چیزی برای گفتن و کنایه ای برای طرح کردن داشته باشد. لوئل گانتس و بابالو مندل فیلم نامه نویسان شهرنشینان و آقای شنبه شب به همین جنبه ی کار کریستال نظر داشتند و نیز خود او در فیلم هایی که ساخته، یعنی آقای شنبه شب و پاریس را فراموش کن اعتماد به نفس چشم گیری نشان داد. این دومی از زاویه ی دیگری به همان قلمروی هنگامی که هاری، سالی را ملاقات کرد می نگرد و کریستال تصویر کمیک ریزبینانه ای به سیاق فیلم های وودی آلن از مشکلات زندگی زناشویی ارائه می دهد. او مهم ترین امتیاز این روزگار را دارد: توانایی شناخت نبض زمانه.
از فیلم ها:
1978 - آزمون خرگوش (ریورز)؛ 1986 - ترس و فرار (هایمز)؛ 1987 - مامان را از قطار پرت کن (دویتو)؛ 1988 - خاطرات من (وینکلر)؛ 1989 - هنگامی که هاری، سالی را ملاقات کرد (راینر)؛ 1991 - شهرنشینان (آندروود)؛ 1992 - آقای شنبه شب (+ ت. ، ک. ، هف)؛ 1994 - شهرنشین ها 2: افسانه ی طلای کرلی (ویلند)؛ 1995 - پاریس را فراموش کن (+ ک. ، هف)؛ 1996 - هملت (برانا)؛ 1997 - روز پدر (رایتمن)، شالوده شکنی هاری (و. آلن)؛ 1998 - این را روان کاوی کن (رامیس) (+ تا)؛ 2000 - ماجراهای راکی و بولوینکل (مکناف).
