جان گیلگود

Gielgud, John

بازیگر (1904، لندن - انگلستان؛ 2000)

با نام آرتور جان گیلگود به دنیا آمد. پدرش لیتوانیایی بود و مادرش، نوه ی خواهری بازیگر نامدار انگلیسی، آلن تری، تحصیلاتش را زیر نظر کلود رینز، در آکادمی سلطنتی هنرهای دراماتیک لندن، به پایان برد. از سال 1921 در نمایش های اولد ویک روی صحنه می رفت. خیلی زود به شهرت رسید و، به خصوص با اجراهایی از آثار ویلیام شکسپیر، در زمره ی بازیگران درجه ی اول تآتر انگلستان درآمد. از 1924 وارد سینما شد. با این که گه گاه نقش های قابل توجهی را در فیلم های انگلیسی و امریکایی بازی می کرد، هیچ گاه سینما را مثل تآتر جدی نگرفت. در تلویزیون نیز (در دهه های 1970و1980) فعالیت بسیاری داشت. برای ایفای نقش شاه فرانسه، در بکت کاندیدای دریافت اسکار بهترین بازیگر نقش دوم بود و این جایزه را برای ایفای نقش پیشخدمت دادلی مور در آرتور برنده شد. کتاب های صحنه های اولیه (1939)، کارگردانی صحنه (1963)، گروه تآتری نامدار (1972) و یک بازیگر و اوقات او (1979) و یک بازیگر و اوقات او (1979) را نوشته است. در سال 1953 لقب «سر» گرفت. هرگز ازدواج نکرد.

برای گیلگود، سینما همواره در حد یک سرگرمی بود. اما در 1977 معجزه ای رخ داد و او در نقش اول پروویدانس آلن رنه، با قدرت هر چه تمام تر ایفاگر نقش یک نویسنده شد. بازی او چنان خیره کننده بود که برای یک عمر بازیگری کفایت می کرد و صدای درخشان و منحصر به فرد و شفافش هرگز از یاد نخواهد رفت. به هر حال گیلگود همیشه با فاصله در سینما بازی کرد و خودش گفته بود برای عاری شدن از تکبر و تظاهر، نیازمند نظارت نسل جدید است. این طرز تلقی به علاوه ی علاقه ی ذاتی اش به شکسپیر سبب شد تا نقش اول کتاب های پروسپروی پیتر گرین اوی را عهده دار شود.

از فیلم ها:

1924 - آن مرد کیست؟ (سامرز)؛ 1929 - سرنخ سنجاق نو (ماد)؛ 1933 - هم راهان خوب (ساویل)؛ 1936 - مأمور خفیه (هیچکاک)؛ 1941 - نخست وزیر (دیکینسن)؛ 1953 - جولیوس سزار (منکه ویتس)؛ 1954 - رومیو و جولیت (کاستلانی)؛ 1955 - ریچارد سوم (اولیویر)؛ 1956 - دور دنیا در هشتاد روز (م. آندرسن)؛ 1957 - ژان قدیسه (پرمینجر)؛ 1964 - بکت (گلنویل)؛ 1965 - عزیز از دست رفته (ریچاردسن)؛ 1966 - رنگ های نیمه شب / فالستاف (ولز)؛ 1968 - کفش های ماهی گیر (م. آندرسن)، حمله ی هنگ سبک (ریچاردسن)؛ 1969 - آه! چه جنگ دل نشینی (آتن بارو)؛ 1970 - جولیوس سزار (برگ)؛ 1973 - افق گم شده (جاروت)؛ 1974 - جنایت در قطار سریع السیر شرق (لومت)، شماره ی 11، هاروهاس (آوا کیان)؛ 1975 - گالیله (لوزی)؛ 1977 - پروویدانس (رنه)، جوزف اندروز (ریچاردسن)؛ 1978 - بی نوایان (گ. جوردان)؛ 1979 - تصویر هنرمند به صورت یک مرد جوان (استریک)، کالیگولا (براس)، رهبر ارکستر (وایدا)، عمر مختار / شیر صحرا (العقاد)؛ 1980 - مرد فیل نما (لینچ)، فرمول (آویلدسن)، عامل انسانی (پرمینجر)؛ 1981 - آرتور (ا. گوردون)، ابوالهول (شافنر)؛ 1982 - گاندی (آتن بارو)؛ 1983 - خانم شریر (وینر)؛ 1984 - رسواکننده (ر. کوئن)، گروه شکار (بریجز)؛ 1985 - رفاه (شپیسی)، تام و تمام گذاشتن (ج. رید)؛ 1988 - آرتور 2: ورشکسته (یورکین)، قرار ملاقات با مرگ (وینر)، مردی برای تمام فصول (هستن)؛ 1989 - ترتیب دادن (کلایزر)؛ 1991 - کتاب های پروسپرو (گرین اوی)؛ 1992 - درخشش (سلتسر)؛ 1996 - تصویر یک زن (کمپیون)، هملت (برانا)؛ 1998 - مرلین (ا. بارون)، الیزابت (ش. کاپور).