جان لیتگو

Lithgow, John

بازیگر (1945، راچستر نیویورک - امریکا )

با نام جان آرتور لیتگو به دنیا آمد. پدرش، تهیه کننده ی تآتر و تخصصش به روی صحنه بردن نمایش های شکسپیری بود. نخستین نقشش را در شش سالگی ایفا کرد. تحصیلاتش را در دانشگاه هاروارد به پایان برد و در سال 1967، با استفاده از یک بورس تحصیلی، به آموختن بازیگری در آکادمی موسیقی و هنر دراماتیک لندن پرداخت. پس از آن امکان این را یافت تا با گروه های معتبر نمایشی انگلستان، از جمله گروه تآتری سلطنتی شکسپیر، به عنوان بازیگر و کارگردان به هم کاری بپردازد. پس از بازگشت به نیویورک، خیلی زود در برودوی درخشید و در 1973 جایزه ی تونی بهترین بازیگر نقش دوم را برای نمایش اتاق تعویض لباس به خود اختصاص داد. در سال های دهه ی 1980 فعالیت تآتری اش را با حضوری جذاب و تحسین برانگیز در نمایش هایی مثل صفحه ی اول و م. باترفلای، تداوم بخشید. حضورش روی پرده ی سینما و ادامه ی فعالیتش در این زمینه را تا حد زیادی مدیون برایان د پالما است. نخستین نقش سینمایی مهم او، مشاور حیله گر و خبیث کلیف رابرتسن در وسوسه ی د پالما بود. پس از آن، نقش به یادماندنی قاتل روانی ترکیدن را به عهده گرفت. و البته در کنار این فیلم ها، نقش هایی متنوع را در آثاری متفاوت پذیرا شد. نقش هایی گوناگون از مبلّغ دیکتاتورمآب بی دغدغه گرفته تا کارگردان نمایش مغرور و متکبر همه ی آن چیزها و دانشمند 2010. در این دوره دو بار کاندیدای دریافت جایزه ی اسکار بهترین بازیگر نقش دوم شد: برای نقش غیرمعمولش در دنیا به روایت گارپ و ایفای نقش نامزد ضعیف النفس و ترحم برانگیز دبرا وینگر در مهرورزی. با این همه مسلماً به یادماندنی ترین نقش او در این دوره در اپیزود پایانی منطقه ی غروب - فیلم سینمایی بود. او در این فیلم نقش یک مسافر وحشت زده ی هواپیما را داشت که به دلیل مشاهده ی هیولایی روی بال هواپیما در هراس به سر می برد. این بازیگر تنومند و بلندقامت (یک متر و نود و سه سانتی متر) در سال های بعد بیش تر نقش خبیث های هوشمند، حساب گر و البته روان پریش فیلم های اکشن را به عهده گرفته است. از جمله می توان به نقش قاتل سادیست کمانه که زندگی حرفه ای و خصوصی دنزل واشینگتن را تهدید می کند و سردسته ی بی رحم گروه جنایت کارانِ صخره نورد اشاره کرد. موقعیت لیتگو به عنوان یکی از بهترین ایفاگران نقش های دوم (سردبیر روزنامه در پرونده ی پلیکان، دیپلمات انگلیسی پشت هم انداز در مرد خوب در آفریقا) در سینمای امریکا تثبیت شده است.

با این همه حضور او روی پرده منحصر به ایفای نقش های دوم نبوده است. یکی از بهترین کارهایش، ایفای نقش اصلی چند شخصیتی فتنه انگیزی است. لیتگو در کنار حضور فعال در سینما و تآتر در عرصه ی تلویزیون نیز حضوری مؤثر داشته است. در 1987 به خاطر ایفای نقش در مجموعه ی تلویزیونی داستان های حیرت انگیز برنده ی جایزه ی امی شد.

از فیلم ها:

1972 - معامله: یا اندوه برکی - به - بوستن (پ. ویلیامز)؛ 1976 - وسوسه (د پالما)؛ 1979 - همه ی آن چیزها (فاسی)؛ 1981 - ترکیدن (د پالما)؛ 1982 - دنیا به روایت گارپ (ج. ر. هیل)؛ 1983 - منطقه ی غروب - فیلم سینمایی (دانته و...)، مهرورزی (آ. بروکس)؛ 1984 - 2010(هایمز)، ماجراهای با کارو بانزای در بُعد هشتم (دانته و...)؛ 1985 - بابانوئل (سوآرک)؛ 1987 - هاری و خانواده ی هندرسن (دیر)؛ 1988 - رعد دوردست (رُزنتال)؛ 1990 - ممفیس بل (کاتن جونز)؛ 1991 - بازی در میدان های خدا (بابنکو)، کمانه (مالکاهی)؛ 1992 - فتنه انگیزی (د پالما)؛ 1993 - پرونده ی پلیکان (پاکولا)، صخره نورد (هارلین)، مرد عوضی (مک براید)؛ 1994 - مرد خوب در افریقا (برسفورد)، سقوط خاموش (برسفورد)، مرد عوضی (مک براید)؛ 1995 - هوانوردان تاسک جی (مارکوویتس)؛ 1998 - یک دادخواهی مدنی (زیلیان)؛ 2000 - دون کیشوت (یتس).