سورنا ستاری
سورنا ستاری، دانشیار دانشگاه صنعتی شریف، معاون علمی و فناوری رئیسجمهور ایران و رئیس بنیاد ملی نخبگان است. وی، فرزند سرلشکر منصور ستاری است.
او در سال ۱۳۸۴، بعد از برکناری مهدی هاشمی رفسنجانی به عنوان مدیرعامل سازمان بهینهسازی مصرف سوخت انتخاب شد، اما یک سال بعد از سمتش استعفا داد. ستاری در تاریخ ۱۳ مهر ۱۳۹۲ با حکم حسن روحانی به عنوان معاون علمی و فناوری رئیسجمهوری منصوب شد. او در تاریخ ۲ مهر ۱۳۹۲ با حکم بیژن نامدار زنگنه، وزیر نفت به عنوان رئیس پژوهشگاه صنعت نفت منصوب گردیده بود که پس از انتصاب به سمت معاونت علمی رئیسجمهور در بیست و نهم همان ماه جای خود را به حمیدرضا کاتوزیان داد.
حسن روحانی رئیسجمهور دولت یازدهم و دولت دوازدهم جمهوری اسلامی ایران در تاریخ بیست و پنجم مردادماه ۱۳۹۶ در زمان مذاکرات مجلس شورای اسلامی برای رای اعتماد به وزرا، ستاری را دوباره به عنوان معاون علمی و فناوری خود منصوب کرد.
دوران کودکی و جوانی
ستاری که پدرش منصور ستاری فرمانده نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران است، دربارهٔ کودکی خودش میگوید:
«من در زمان جنگ ایران و عراق ۷ تا ۸ سال داشتم و همه چیز را درک میکردم. جنگ ظاهری تلخ دارد که همه آن را احساس میکنند و زیر پوست آن تلختر است که شاید خانوادههای نظامی و فرزندان آنها که در پایگاهها و کسانی که در این شهرکها زندگی میکنند آن را بیشتر احساس میکنند. زمانی که پدرم به شهادت رسیدند ۲۲ ساله و دانشجوی ترم اول کارشناسی ارشد دانشگاه صنعتی شریف بودم و تمام دوران کودکیم را در این پایگاههای نظامی گذراندم و به نوعی فرزند پایگاه هستم. «سورنا» نام مستعار پدرم بود که به عنوان نام خودم انتخاب کرد. در مجلات مختلف، مقالات و ترجمههایی از ایشان با نامهای مختلف از قبیل منصور ستاری، م ص، سورنا و… به چاپ میرسید و دلیلش هم این بود که میگفتند اگر همه مقالات از یک نفر باشد خوب نیست.»
دوران دانشجویی
سورنا ستاری، مدارج کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری مهندسی مکانیک را در دانشگاه صنعتی شریف گذراند. از سال ۱۳۸۷ عضو هیئت علمی این دانشگاه و همچنان بهعنوان دانشیار مشغول تدریس و تحقیق در دانشکده مهندسی انرژی دانشگاه صنعتی شریف و پژوهشکده علوم و فناوری انرژی دانشگاه صنعتی شریف است.
وی که پژوهشهایی در حوزه انرژیهای نو و کارایی انرژی داشته، عضو هیئت علمی و سرپرست گروه مدیریت و بهینهسازی انرژی پژوهشکده علوم و فناوری انرژی دانشگاه صنعتی شریف است.
عدم تحصیل در دانشگاه آمریکا به خواست پدر
سورنا ستاری اگرچه با توجه به توانمندیهایش توانست از سوی دانشگاهی در آمریکا بورس تحصیلی بگیرد، اما به خواست پدرش منصور ستاری فرمانده نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران به آمریکا نمیرود و در دانشگاه صنعتی شریف ادامه تحصیل میدهد. او در اینباره میگوید:
«بعد از گذراندن دوره کارشناسیام چون در دانشگاه شریف شاگرد اول دوره لیسانس شده بودم، بورس دانشگاهی در آمریکا را گرفته بودم و تقریباً تمام کارهایم را انجام داده بودم و در آخر شاید صحبت من با پدر ۵ دقیقه هم طول نکشید که ایشان گفتند: «نرو، چون اگر بروی ممکن است برنگردی و این نه به نفع تو و نه به نفع من است.»
او دو اختراع داخلی و خارجی را به ثبت رساندهاست و دارای نشان درجه یک هنری است.
معاونت علمی و فناوری و ریاست بنیاد ملی نخبگان
سورنا ستاری درسال ۱۳۹۲ با پیروزی حسن روحانی در انتخابات دولت یازدهم جمهوری اسلامی ایران، حکم معاونت خود را در عرصه علم و فناوری و همچنین ریاست بنیاد ملی نخبگان را دریافت کرد. ستاری جوانترین عضو کابینه یازدهم بود و نگاه جدی و مخالفت سرسختانه او با اقتصاد مبتنی بر منابع نفتی و خام فروشی به خوبی در جامعه شناخته شد.
ادامه کار در دولت دوازدهم
با توجه به کارایی و تجربه سورنا ستاری در عرصه علم و فناوری، حسن روحانی با انتخاب دوباره و روی کار آمدن به عنوان رئیسجمهور دولت دوازدهم، او را برای چهار سال دیگر به عنوان معاون علمی و فناوری رئیسجمهوری معرفی کرد. در متن رئیسجمهور دولت دوازدهم خطاب به ستاری آمدهاست:
«به استناد اصل یکصد و بیست و چهارم قانون اساسی و نظر به مراتب تعهد و تجربیات جنابعالی به موجب این حکم به عنوان «معاون علمی و فناوری رئیسجمهور» منصوب میشوید. توفیق شما را در خدمت به نظام اسلامی و ملت شریف ایران با رعایت اصول قانونمداری، اعتدالگرایی و منشور اخلاقی دولت تدبیر و امید از خداوند بزرگ مسألت مینمایم.»
سوابق اجرایی
معاون علمی و فناوری رئیسجمهوری و رئیس بنیاد ملی نخبگان
مدیر جلسات شورای عالی فضایی در دولت یازدهم
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی
نایب ریس هیئت امنای صندوق نوآوری و شکوفایی
عضو هیئت عامل صندوق نوآوری و شکوفایی
رئیس هیئت امنای پارک فناوری پردیس
رئیس هیئت امنای صندوق حمایت از پژوهشگران و فناوران
عضو هیئت امنای مؤسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی
رئیس پژوهشگاه صنعت نفت
مدیرعامل سازمان بهینهسازی مصرف سوخت
ریاست پژوهشکدۂ نانوتکنولوژی پژوهشگاه صنعت نفت
ریاست گروه انرژی مؤسسه مطالعات بینالمللی انرژی
پیشنهاد تصدیگری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
در آستانه آغاز به کار دولت دوازدهم و تغییرات معاونان و وزاری کابینه حسن روحانی، گمانههای متعددی مبنی بر انتخاب سورنا ستاری برای وزارت علوم بر سر زبانها افتاد. اما معاون علمی و فناوری رئیسجمهوری با رد شایعه حضورش در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، وزارت ارتباطات یا وزارت صنعت، معدن و تجارت گفت:
در کابینه بعدی حضور دارم، اما پست وزارت را قبول نخواهم کرد.
دستاوردها و افتخارات
دریافت نشان درجه یک هنری از رهبر جمهوری اسلامی ایران
سورنا ستاری بابت طراحی هواپیمای جنگنده آذرخش توانست نشان درجه یک هنر را از آیتالله سید علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی ایران دریافت کند.
هواپیمای آذرخش، دومین هواپیمای جنگنده ساخت جمهوری اسلامی ایران، پس از جنگنده صاعقه است. این جنگنده که در جمهوری اسلامی ایران و به روش مهندسی معکوس بر روی جنگنده بمب افکن" اف-۵" ساخته و در ۱۵ مرداد ۱۳۸۶ در شاهین شهر اصفهان آزمایش شدهاست. جنگنده آذرخش حدوداً ۱۵٪ بزرگتر از" F-5E "است و از موتورهای "RD-۳۳ لیولکاً نیرو میگیرد.
طراحی هواپیمای آذرخش بر مبنای هواپیمای اف-۵ و بدون تغییرات قابل توجه انجام شد. سابقهٔ طراحی هواپیمای جنگنده در ایران به بعد از انقلاب میرسد و طراحی اینگونه هواپیماها کاملاً ایرانی و بومی بودهاست. اولین بار پروژه طراحی و ساخت این هواپیماهای جنگنده توسط سرلشکر منصور ستاری فرمانده فقید نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی به صورت جدی و عملیاتی پیگیری و آغاز شد، هرچند تا پایان عمر او به اتمام نرسید ولی در سال ۱۳۷۶ رهبر جمهوری اسلامی با اعطا نشان درجه یک هنر به سورنا ستاری فرزند سرلشکر منصور ستاری از او تقدیر و تجلیل کرد. متخصصین ایرانی طراح این هواپیماها استادان دانشگاه هوایی شهید ستاری و متخصصین صنایع دفاع از جمله سید مرتضی (سعید) ثنایی هستند. تجهیزات راداری و الکترونیک پرواز و نمایشگرها نیز برگرفته از F-5 هستند. این هواپیما نیز مانند اف-۵ فاقد قابلیت سوختگیری هوایی است.
تحقق اقتصاد دانشبنیان
سورنا ستاری در طول مسئولیت خود در معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری و بنیاد ملی نخبگان، تلاش کردهاست تا فرهنگ اقتصاد ایران را از یک اقتصاد منبعمحور به سوی اقتصاد مبتنی بر دانش، خلاقیت و نوآوری که پایه و اساس آن نیروی انسانی تحصیل کردهاست، سوق دهد.
نگرش نسبت به اقتصاد ایران
نفرین منابع در ایران
سورنا ستاری بارها در نشستهای خبری و دولتی، نسبت به اقتصاد مبتنی بر خام فروشی در ایران و تکیه به درآمد حاصل از اقتصاد نفت تاخته و آن را موجب مشکلات اقتصادی عنوان کردهاست. او راه رهایی را از آنچه که نفرین منابع میداند، اقتصاد مقاومتی و تلاش برای تحقق اقتصاد دانش بنیان به عنوان مأموریت اصلی در معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری بیان میکند.
نفی استخدامهای دولتی
سورنا ستاری تلاش برای معرفی استخدام دولتی به عنوان راهکار اشتغال جوانان را نشان از فرهنگ غلط و خیانت به جوانان میداند. او گفتهاست:
«ارزش جوانانی که میتوانند باعث تحول اقتصادی شوند بیش از آن است که وقت خود را در پشت در مدیران برای استخدام دولتی هدر دهند.» به گفته وی: «کار و کارآفرینی در جامعه را باید با اقداماتی چون استارتآپها، فرهنگسازی کنیم و به فرزندان خود بیاموزیم که دیگر استخدام دولتی، خلاقیت و اعتماد به نفس نمیآورد.»
حمایت از خلاقیت و نوآوری
توجه به نیروی انسانی خلاق
سورنا ستاری به عنوان رئیس بنیاد ملی نخبگان ایران از سال ۱۳۹۲، نیروی انسانی خلاق را محور اصلی حرکت اقتصاد دانشبنیان میداند. او گفتهاست:
«برای ارائه نیروی انسانی خلاق و توانمند به عنوان مهمترین رکن اقتصاد دانشبنیان، فرهنگسازی و آموزش دارای نقشی محوری است اما آموزش و پرورش و آموزش عالی ظرفیت تربیت نیروی انسانی با اعتماد به نفس، خلاق و نوآور را ایجاد نکردهاست.
حمایت از ترجمه آثار دانشمندان قدیمی
معاون علمی و فناوری رئیسجمهوری در آیین رونمایی از ترجمه کتاب «الحاوی فی الطب» با اشاره به ترجمه این کتاب بعد از ۱۱ قرن گفت:
«معاونت علمی و فناوری از ترجمه آثار قدیمی دانشمندان ایرانی حمایت میکند. کشوری که خالق این دانشمندان با ارزش بوده کجا اشتباه کردهاست که امروز نتوانستهاست با این حجم انبوه پژوهش و تعداد دانشگاهها نوآور باشد. دانشمندانی مانند رازی از جامعه و زیستبوم ایران به وجود آمدهاند و این پتانسیل در کشور وجود دارد که در دوران معاصر نیز دانشمندانی مانند رازی را به جهان معرفی کنیم.»
حمایت از دانشمندان و فناوران ایرانی
آیت الله سیدعلی خامنهای و سورنا ستاری در بازدید از نمایشگاه دستاوردهای نانوفناوری ایران
سورنا ستاری به عنوان رئیس بنیاد ملی نخبگان، تلاش کردهاست تا زمینه حمایت و توانمندسازی استعدادهای برتر و نخبگان ایرانی داخل ایران و خارج از کشور را فراهم کند. ستاری میگوید:
«حمایت از نخبگان و سرآمدان کشور ضروری است. مراکز گوناگونی برای پرورش محققان، دانشمندان و استادان ایجاد شدهاست اما در ایجاد و تخصصیسازی مراکز نخبه پروری که از استادان و سرآمدان بهطور خاص حمایت کند، کمتر توفیق داشتهایم. بنیاد ملی نخبگان برنامه ویژهای برای حمایت از استادان برجسته و سرآمد در قالب «باشگاه سرآمدان علمی ایران» پیادهسازی شدهاست و در قالب این طرح، ۱۰۰ نفر از استادان و محققان که صاحب مقالات و ثبت پتنت بر اساس معیارهای تعریف شده بودند بهطور خاص مورد حمایت معاونت علمی قرار گرفتند.»
پدیده فرار مغزها
به گفته سورنا ستاری درباره معضل فرار مغزها از ایران اغراق شده است و اگرچه این پدیده در ایران وجود دارد اما ایران اکنون کشور دارای رتبه نخست مهاجرفرست دنیا نیست. ستاری در مصاحبهای با همشهری گفته است در بحث مهاجرت به خاطر آمارهای نادرستی که ذکر میشود ظلم بزرگی به کشور شدهاست. درباره مهاجرت به صورت کلی مقصد دانشجویان ما آمریکا، کانادا و استرالیاست. اعداد و ارقام این ماجرا هم پوشیده و پنهان نیست و همه آمارها مثلاً در سایتهای مهاجرت آنها به تفکیک وجود دارد. ما در این سالها مثلاً بین ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵ کل مهاجرتی که داشته ایم ۱۳۵ هزار نفر بودهاست.
ملاقات سران کشورهای خارجی
دیدار ولادیمیر پوتین رئیسجمهور فدراسیون روسیه
سورنا ستاری، در جریان دومین روز سفر خود به کشور روسیه، در مراسم افتتاحیه نمایشگاه هوافضای ماکس ۲۰۱۵ با ولادیمیر پوتین رئیسجمهوری فدراسیون روسیه دیدار کرد.
دیدار رئیسجمهوری وقت اتریش
سورنا ستاری در دومین روز حضور خود در وین پایتخت اتریش، با هاینتس فیشر رئیسجمهور اتریش دیدار کرد و با وی دربارهٔ همکاریهای علم و فناوری به گفتوگو پرداخت.
دیدار سورنا ستاری معاون علمی و فناوری رئیسجمهوری و هاینتس فیشر رئیسجمهور وقت اتریش، وین- جولای۲۰۱۵
ملاقات با نخبگان ایرانی مقیم آمریکا
سورنا ستاری همه ساله درسفر به آمریکا به صورت جداگانه یا همراه با روحانی رئیسجمهور ایران برای حضور در اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد، ضمن دیدار و گفتوگو با استعدادهای برتر و نخبگان ایرانی مقیم آمریکا، به بررسی ایجاد زمینههای حمایت و تعامل برای بهرهمندی از ظرفیت آنان میپردازد.
واکنش نسبت به منع ورود پژوهشگر ایرانی به آمریکا
در پی صدور فرمان مهاجرتی منع صدور ویزای آمریکا از سوی دونالد ترامپ رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا و دستگیر شدن محسن دهنوی پژوهشگر ایرانی در فرودگاه بوستون آمریکا، سورنا ستاری در پیامی به این مسئله واکنش نشان داد. وی در پیام خود آوردهاست:
«متأسفانه باخبر شدیم که یکی از پژوهشگران خوب کشورمان، آقای دکتر سید محسن دهنوی، دانشآموخته مقطح دکتری نانو که پژوهشها و تحقیقات ارزشمندی در حوزه درمان سرطان دارند و مقالات علمی متعدد در مجلات معتبر داشتهاند، برای گذارندن دوره مطالعاتی شان دچار مشکلی شدهاند.
این پژوهشگر، علیرغم طی تمامی مراحل لازم و قانونی برای گذراندن دوره مطالعاتی در دانشگاه هاروارد آمریکا، در لحظه ورود به این کشور با بهانه جویی غیر متعارف آنها مواجه میشود و از ورود وی و خانواده شان و انجام فعالیت تحقیقاتی و فرصت مطالعاتی در بیمارستان کودکان شهر بوستون جلوگیری میشود.
این قبیل اتفاقات هر چند تأثیری در مسیر علمی محققین و پژوهشگران کشور نخواهد داشت، اما موجب دلسردی و عدم هم افزایی نسبت به همکاریهای علمی میان محققین خواهد شد که در این میان مردم که از خدمات علمی استفاده میکنند متضرر اصلی خواهند بود.
چه بسا که در همین مورد اخیر، همکاری میان متخصصین در زمینه سرطان در بیمارستان کودکان میتوانست گامی در مسیر التیام درد بیماران سرطانی باشد، که هر روز مشتاقانه چشم به اخبار علمی برای یافتن درمانی برای بیماری شان میگردند.
ستاری همچنین ابراز امیدواری کرد که مراکز علمی و پژوهشی کشور نسبت به پژوهشگرانی که از این قبیل مشکلات برایشان بیش آمدهاست، احساس وظیفه کنند و تمامی پشتیبانی لازم برای ادامه فعالیتهای علمی این عزیزان را فراهم کنند.»
آثار
کتب و مقالات
توجیه فنی - اقتصادی CNG در ایران، گروه مؤلفان، ناشر: شرکت هزاره سوم اندیشه
ممیزی انرژی در سیستمهای ساختمانی: یک رهیافت مهندسی، رقیه لطفی، سورنا ستاری، حامد حوری جعفری، ناشر: شرکت هزاره سوم اندیشه
کارایی انرژی در تأسیسات حرارتی، محسن مشایخی، سورنا ستاری، حامد حوری جعفری، ناشر: شرکت هزاره سوم اندیشه
راهکارهای مدیریت و بهینهسازی مصرف انرژی در کشور از دیدگاه اصلاح الگوی مصرف، گروه مؤلفان، ناشر: شرکت هزاره سوم اندیشه
جنبههای کلی مدیریت و ممیزی انرژی، گروه مؤلفان، ناشر: شرکت هزاره سوم اندیشه
کارایی انرژی در تجهیزات و سیستمهای تأسیساتی، حامد حوری جعفری، سورنا ستاری، محسن مشایخی، ناشر: شرکت هزاره سوم اندیشه
کارایی انرژی در تأسیسات الکتریکی، محسن مشایخی، سورنا ستاری، حامد حوری جعفری، سولماز برومند، ناشر: شرکت هزاره سوم اندیشه[۳]
ستاری بیش از 40 مقاله علمی دارد که در نشریات بین المللی و داخلی به چاپ رسیده اند:
*A mathematical model for the optimal operation of nested energy hubs towards economic and technical perspectives[
TECHNOLOGY SELECTION FOR IRAN’S GAS FLARE RECOVERY SYSTEM
Experimental assessment of convective heat transfer coefficient enhancement of nanofluids prepared from high surface area nanoporous graphene
Multi-objective Optimization for Design and Operation of Distributed Energy Systems through the Multi-energy Hub Network Approach
