ويليام آرتور لوئيس

William Arthur Lewis 1915-1991

آرتور لوئيس در سال 1979 به همراه تئودور شولتز به خاطر " مطالعات بسياري که در زمينه اقتصاد خصوصاً بررسي مشکلات کشورهاي در حال توسعه "، جايزه نوبل اقتصاد را دريافت کرد. وي در سن لوسيا واقع در جزاير کارائيب متولّد شد، تحصيلات ابتدايي خود را در همين شهر به پايان رساند و سپس در سال 1934 با استفاده از بورس دريافتي براي تحصيل به مدرسه اقتصاد لندن رفت. در سال 1937 دکتراي خود را دريافت کرد و در طول سال هاي 1947-1938 در مدرسه اقتصاد لندن به تدريس پرداخت. در سال 1948 به استادي کرسي اقتصاد دانشگاه منچستر رسيد و دوره ي پرباري را در اين دانشگاه آغاز کرد. حوزه مطالعات وي در دانشگاه منچستر، اقتصاد صنعتي بود. در طول اين زمان علاوه بر اينکه مشاور دولت هاي مشهوري بود به عنوان مشاور کشورهاي در حال توسعه نيز فعّاليت داشت. وي در طول سال هاي 1963-1957 در کشورهاي مختلفي نظير غنا، نيجريه، تايلند و باربادوس به عنوان مشاور اقتصادي خدمت کرد هم چنين در طول سال هاي 1962-1959 رييس مؤسسه آموزشي جزاير هند غربي بود. در سال 1963 نشان " نجيب زادگي " ( Sir ) را از دربار بريتانيا دريافت کرد. در همين سال به آمريکا رفت تا در دانشگاه پرينستون تدريس کند. وي در سال 1970 مدير بانک توسعه کارائيب شد ولي در سال 1973 مجدداً به دانشگاه پرينستون پيوست.

آرتور لوئيس در طول دوران زندگي خود درباره توسعه مدل هايي براي تجارت بين کشورهايي که ثبات اقتصادي متفاوتي داشتند، فعّاليت هاي بسياري داشت. وي به همراه اقتصادداناني نظير رائول پربيش، هانس ولف گانگ سينگر، گونار ميردال و روزنشتاين رودن، نظريه ساختارگرايانه از توسعه را از نظريه نئوکلاسيک کارآمدتر مي داند.

لوئيس در مقاله اي با عنوان " توسعه اقتصادي با عرضه کار محدود " به مشخصات اقتصادهاي دوگانه اشاره مي کند که در آن بخش کوچکي از اقتصاد شهري و صنعتي شده در مقابل بخش بزرگي از اقتصاد روستايي چون جزيره اي در اقيانوس قرار گرفته است و با مختصر طوفاني مي تواند به زير آب برود. نکته مهم در مقاله وي اين است که نيروي کار در اقتصادهاي دوگانه با دستمزد ثابتي براي حداقل آنچه در کشاورزي دريافت مي کند، حاضر به قبول شغل در بخش صنعت است و چون بيکاري پنهان در بخش کشاورزي وجود دارد، عرضه نيروي کار فراوان لااقل در مراحل اوّليه براي صنعتي شدن فراهم است. در مراحل بعدي، مازاد نيروي کار کم کم تحليل مي رود و در اين صورت تنها افزايش دستمزد باعث مي شود نيروي کار از بخش کشاورزي به صنعت روي آورد. ( بلاگ، صص 255-254 ) گرچه مدل ارائه شده توسط لوئيس مصون از انتقاد نيست، معهذا امروزه بخش عمده اي از اقتصاد توسعه تحت تأثير مقاله کلاسيک 1954 وي قرار گرفته است. الگوي لوئيس که مشکلات کشورهاي در حال توسعه را توصيف و تشريح مي کرد، بلافاصله در جهان سوم به عنوان الگوي جايگزين واردات اعمال شد و لذا بدون اينکه مؤلف آن خواسته باشد، در دهه ي 1970 " توسعه روستايي " در آفريقا، آسيا و آمريکاي لاتين به دست فراموشي سپرده شد.

کارهاي پژوهشي آرتور لوئيس سه حوزه را شامل مي شود ( Lindbeck,p.396 ):

1. اقتصاد صنعتي، که بعد از سال 1948 اين مباحث را رها کرد؛

2. تاريخ اقتصادي جهان از سال 1870 که در سال 1944 آغاز شده است؛

3. توسعه اقتصادي به شکل نظام دار. وي مطالعه اين مباحث را تا حدود سال 1950 آغاز نکرده بود.

يکي از مهم ترين پروژه هاي آرتور لوئيس، پيشنهاد تأسيس بانک عمران کارائيب بود که در سال 1970 تأسيس شد. هدف بانک اين بود که پول را به اعضاي وام گيرنده قرض بدهد تا کشورهاي منطقه مزبور فقر و تنگدستي خود را کاهش داده و موقعيت هاي اقتصادي خود را بهبود بخشند. آرتور لوئيس اوّلين رييس اين بانک شد و بانک با دقّت خاصي تحت راهنمايي هاي او در زمينه توسعه و مهارت هاي مالي فعّاليت داشت.

مدل بيکاري در کشورهاي در حال توسعه را نخستين بار در سال 1954 لوئيس مطرح کرد که در سال 1958 توسط خود وي و سپس در سال 1964 از طرف في و رانيس تکميل شد.

محتوا و موضوع آثار لوئيس به تدريج از اقتصاد برنامه ريزي به اقتصاد تطبيقي گرايش پيدا کرده است. کتاب هايي نظير " نظريه رشد اقتصادي "، مباني برنامه ريزي اقتصادي " ( 1949 )، " نظراتي در رشد اقتصادي نيجريه " ( 1967 )، " جنبه هايي از توسعه اقتصادي " ( 1969 ) و تکامل نظام اقتصادي حاوي تطوّر انديشه هاي لوئيس است. لوئيس درجات افتخاري متعدّدي از دانشگاه هاي آمريکا و اروپا و آفريقا دريافت کرده است. و در دوره 1973- 1966 رييس افتخاري دانشگاه غنا بود. وي اولين فرد سياه پوستي بود که جايزه نوبل اقتصاد را دريافت کرد.

براي استفاده بيشتر از افکار و انديشه هاي آرتور لوئيس مي توان به برخي از کتاب ها و مقالات او به شرح زير مراجعه نمود:

A.Books:

1. Labour in the West Indies, 1939.

2. Economic Problems of Today, 1940.

3. Monopoly British Industry, 1945.

4. Economic Survey 1919 - 39, 1949.

5. Overhead Costs, 1949.

6. Principles of Economic Planning, 1949.

7. The Theory of Economic Growth, 1955.

8. Politics in West Africa, 1965.

9. Some Aspects of Economic Development.

10. Aspeets of Tropical Trade, 1883 - 1965, 1969.