در روایات اسلامی، بهویژه در آموزههای شیعی، موضوع مقاومت در برابر دشمنان و افشای نقاط ضعف آنان بهطور متعدد مورد تأکید قرار گرفته است. آموزههای دینی همیشه بر ایجاد روحیه مقاومت، امید و اتحاد میان مؤمنان تمرکز دارد و روشهایی برای مقابله با دشمن و شکستن هیمنه آن ارائه میدهد. دلیل مهم این قدرت هم آن است که مؤمنان خدا را دارند و دشمنان شیطان را. گاهی برخی غفلتها باعث میشود ما نتوانیم قدرتی که داریم را بشناسیم و با قوت دل و بدون خستگی در میدان مبارزه حاضر شویم.
ابزار قدرت
اولین ابزاری که برای دوری از غفلت و ناامیدی لازم داریم، ایمان و بصیرت است که از مهمترین عوامل مقابله با دشمنان دین و انسانیت است. خداوند در قرآن میفرماید: «در تعقیب گروه [دشمنان] سستی نورزید. اگر شما درد میکشید، آنان [نیز] همانگونه که شما درد میکشید، درد میکشند و حال آنکه شما چیزهایی از خدا امید دارید که آنها امید ندارند و خدا همواره دانای سنجیدهکار است.»(نساء/104) در این آیه، خداوند مؤمنان را به یادآوری این نکته فراخوانده است که در سختیها باید به قدرت و رحمت الهی ایمان داشته باشند. دشمنان نمیتوانند بر ایمان و اراده مؤمنان غلبه کنند، زیرا مؤمنان امیدی دارند که دشمنان فاقد آن هستند.دشمن شناسی
دومین نکتهای که باید به آن توجه کنیم، شناخت نقاط ضعف دشمن است. دشمنان ما ترسو هستند و در مقابل سرسختی ما توان استقامت ندارند. برای شناخت نقاط ضعف دشمن، یک لحظه هم نباید غفلت کنیم و دست از رصد و مراقبت از دشمن برداریم، کمااینکه دشمنان از رصد و مراقبت از ما دست برنمیدارند.امیرالمؤمنین علی(علیه السلام) میفرمایند: «إِنَّ أَخَا الْحَرْبِ الْأَرِقُ وَ مَنْ نَامَ لَمْ یُنَمْ عَنْهُ»؛ مرد جنگجو همیشه بیدار و هوشیار است و هر که از دشمن آسوده بخوابد، دشمن نسبت به او نخواهد خفت. این روایت نشاندهنده ضرورت هوشیاری در برابر نقشهها و برنامههای دشمن است. همچنین بصیرت بهمعنای شناخت درست دوست و دشمن و پرهیز از سردرگمی است.
اتحاد، همبستگی و همدلی
سومین مورد از راههای مؤثر مقابله با دشمنان، ایجاد اتحاد و یکپارچگی میان مؤمنان است. تفرقه و اختلاف، یکی از ابزارهای اصلی دشمنان برای تضعیف مقاومت و ایستادگی است، چه این اختلاف میان دو نفر باشد، چه میان دو گروه بزرگ در جامعه باشد. امیرالمؤمنین امام علی(علیه السلام) به ما میآموزند که «بر شما باد به ارتباط و بذل و بخشش و دوری گزیدن از جدائی و پشت کردن به یکدیگر.» همدلی و همزبانی باعث میشود که هیبت مسلمانان با عظمت دیده شود و هیبت پوشالی دشمن شکسته و قدرت او کم شود. دشمنان از کمترین تفرقه میان مؤمنان سوءاستفاده میکنند و طوری عمل میکنند که سربازان اسلام ضعیف شوند و خودشان بهعنوان یک نیروی قدرتمند شناخته شوند.در بسیاری از روایات، به ضعف و زوال قدرت دشمنان در صورت اتحاد مؤمنان اشاره شده است. دشمن اگر ابزار و قدرت ظاهری داشته باشد هم در برابر ایمان و اراده مؤمنان ناتوان است، زیرا قدرت خداوند بسیار زیاد است. آنچه که شجاعت و عزم مؤمنان را تقویت میکند، بیان نقاط قوت مؤمنان و نقاط ضعف دشمنان است و این وظیفه برعهده مبلغان دینی و علما است.
در روایات شیعه، مقابله با دشمنان بر اصولی مانند بصیرت، اتحاد، صبر، الگوگیری از مقاومتهای تاریخی، روحیه شهادتطلبی و افشای ظلم دشمن استوار است. این اصول همزمان به ایجاد روحیه مقاومت در میان مؤمنان و شکستن هیمنه دشمن کمک میکنند. ما باید برای افشای ضعیف بودن دشمن برنامه داشته باشیم و بدون هیچ درنگ و خستگی در این زمینه کار کنیم. مولایمان علی(علیه السلام) میفرمایند: «لَبئْسَ لَعَمْرُ اللَّهِ سُعْرُ نَارِ الْحَرْب أَنْتُمْ، تُکَادُونَ وَ لَا تَکِیدُونَ وَ تُنْتَقَصُ أَطْرَافُکُمْ فَلَا تَمْتَعِضُونَ. لایُنَامُ عَنْکُمْ وَ أَنْتُمْ فِی غَفْلَةٍ سَاهُونَ...»؛ دشمن طرحهای مکارانه دارد و شما هیچگونه برنامه جهت خنثیسازی طرحهای آنان ندارید. به محدودههای تحت اختیار شما حمله میکنند و آنها را تصرف میکنند و شما ناراحت نمیشوید. دشمن در مبارزه با شما به خواب نمیرود، ولی شما در غفلت و فراموشکاری هستید. بهخدا سوگند چنین افراد (بیبرنامه و بیتفاوت و غافل) شکست خورده و مغلوبند.
دشمن ضعیف است
خداوند در قرآن میفرماید: «انّ کید الشّیطان کان ضعیفا»؛ در حالیکه شیطان و ایادی آن میخواهند خود را قوی نشان دهند. از مهترین اقدامات دشمنان و شیطان این است که مؤمنان را از نقاط قوتشان غافل کنند و بر نقاط ضعفشان تأکید کنند و آنرا بزرگنمایی کنند. شیطان میخواهد که مؤمنان نقاط قوت خود را فراموش کنند و بر روی ضعفهای خود تمرکز کنند. اگر مؤمنان به قدرت ایمان، اتحاد و عمل صالح خود توجه کنند، میتوانند در برابر شیطان و نقشههای او ایستادگی کنند.شیطان به خوبی میداند که هر انسانی نقاط ضعفی دارد. او سعی میکند از این نقاط ضعف استفاده کند تا مؤمنان را به گناه و انحراف بکشاند. این کار میتواند به تضعیف روحیه و ایمان آنها منجر شود که باید برای مقابله با این موضوع هم برنامههای جدی داشته باشیم. در این راستا، آگاهی از نقاط قوت و ضعف خودمان و دشمنان و تقویت ایمان و بصیرت در برابر نقشههای دشمن بسیار حائز اهمیت است.
با توجه به این نکات، میتوان گفت که دشمنان همواره در حال تلاش برای تضعیف مؤمنان هستند، اما اگر ما بهخوبی به نقاط قوت خود توجه کنیم و با ایمان و اتحاد در برابر آنها بایستیم، میتوانیم به پیروزی دست یابیم. بنابراین، باید همواره به یاد داشته باشیم که قدرت خداوند در کنار ماست و با تکیه بر ایمان و اراده قوی، میتوانیم در برابر هر گونه تهدیدی ایستادگی کنیم.
هیمنیه پوشالی
این موضوع نهتنها در تاریخ اسلام بلکه در تاریخ بشریت بارها و بارها به اثبات رسیده است. بسیاری از جوامع و ملتها در برابر ظلم و ستم دشمنان با ایمان و اتحاد توانستهاند پیروزیهای بزرگی را به دست آورند. بنابراین، بر ماست که با پیروی از آموزههای دینی و الگوگیری از تاریخ، به مقاومت در برابر دشمنان ادامه دهیم و بهدنبال تقویت روحیه اتحاد و همبستگی میان خود باشیم.در خاتمه، باید بگوییم که دشمنان همیشه در تلاشاند تا قدرت و هیمنه خود را به نمایش بگذارند، اما ما باید بهخوبی بدانیم که این تنها یک نمایش است. با ایمان، بصیرت، اتحاد و روحیه مقاومت میتوانیم در برابر آنها بایستیم و پیروزی را برای خود به ارمغان بیاوریم. این مهم نیازمند تلاش و کوشش مداوم ماست و باید همواره در این مسیر پایدار و ثابتقدم باشیم.
وظیفه مبلغان
در این راستا، علمای دین و مبلغان باید نقش مؤثری ایفا کنند و با آموزش و آگاهی بخشی به جامعه، روحیه مقاومت و ایستادگی را در میان مردم تقویت کنند. همچنین، باید بهدنبال ایجاد فضایی از همدلی و همکاری میان مؤمنان باشیم تا در برابر دشمنان با قدرت و ارادهای قویتر ایستادگی کنیم. یاری خداوند همیشه در کنار ماست و با امید به او، میتوانیم بر تمام مشکلات فائق آییم و در مسیر حق و حقیقت گام برداریم.در نهایت، باید بپذیریم که زندگی پر از چالشها و دشواریهاست، اما این چالشها میتوانند فرصتی برای رشد و تعالی ما باشند. با ایمان به خدا و اتحاد در صفوف مؤمنان، میتوانیم بر تمام موانع غلبه کنیم و به سمت اهداف عالی انسانی و دینی خود پیش برویم. این مسیر نیازمند صبر، استقامت و ایمان عمیق است و باید همواره به یاد داشته باشیم که دشمنان بهطور طبیعی ضعیفاند و ما با قدرت ایمان و اتحاد میتوانیم بر آنها غلبه کنیم.
