همبستگي و ارتباط بين دو متغير

بعضي از مطالعات تحقيقاتي به منظور بررسي ارتباط و همبستگي بين دو عامل يا دو متغير طراحي و اجرا مي شوند. وقتي که محقق امورِ آموزشي، يک طرح پژوهشي را به منظور بررسي تأثير تعداد دانش آموزان کلاس هاي درس بر
دوشنبه، 8 دی 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
همبستگي و ارتباط بين دو متغير
 همبستگي و ارتباط بين دو متغير

 

نويسنده: دکتر سيدحسن صانعي




 

بعضي از مطالعات تحقيقاتي به منظور بررسي ارتباط و همبستگي بين دو عامل يا دو متغير طراحي و اجرا مي شوند. وقتي که محقق امورِ آموزشي، يک طرح پژوهشي را به منظور بررسي تأثير تعداد دانش آموزان کلاس هاي درس بر متوسط نمره پاياني دانش آموزان هر کلاس در درس خاصي ( مثلاً رياضي ) اجرا مي کند، در حقيقت او در طرح خود براي هر کلاس حداقل دو متغير درنظر گرفته است. متغير اولي تعداد دانش آموزان هر کلاس که مي تواند هر تعدادي بين 10 تا 70 را بپذيرد. متغير بعدي متوسط نمرات دانش آموزان آن کلاس است که مقاديري بين 0 تا 20 را اختيار خواهد کرد.
يا وقتي که مدير مدرسه اي نمره رياضي و نمره فارسي دانش آموزان را به صورت توأم مورد بررسي قرار مي دهد، او نيز براي هر دانش آموز حداقل دو متغير در نظر گرفته است که مي خواهد به ارتباط بين اين دو متغير پي ببرد. بررسي و مطالعه اين گونه روابط فيمابين دو متغير، مطالعه همبستگي ناميده مي شود.
در واقع بايد گفت که اساس و منطق مطالعات همبستگي مشاهده دو اندازه کمي براي هر يک از افراد نمونه است و محقق مي خواهد درباره ارتباط بين اين دو اندازه در جامعه مورد بررسي به قضاوت بنشيند. در چنين مواقعي، يکي از مفيدترين و ساده ترين ابزارهايي که مي تواند يک برداشت و تصوير کلي به محقق بدهد ترسيم نمودار پراکنش است که نمونه هايي از آن را در شکل زير آورده مي شود.
همبستگي و ارتباط بين دو متغير
همبستگي و ارتباط بين دو متغير
نمودار پراکنش براي عدم وجود همبستگي بين دو متغير
با توجه به شکل فوق، مي توان تصويري از انواع مختلف الگوها و روابط بين دو متغير را برداشت نمود. در مطالعات همبستگي و نمودار پراکنشي ممکن است يکي از حالات زير بين دو متغير اتفاق افتد.
* نوسانات يکي از متغيرها همراه و هم جنت با تغييرات متغير ديگر باشد. يعني همان طور که متغير اولي افزايش يابد يا اگر متغير اولي کاهش يابد متغير دومي نيز در همان جهت کاهش يابد. توجه به اين نکته بسيار مهم است که مقدار افزايش يا کاهش يک متغير نبايد الزاماً به اندازه ي مقدار تغيرات متغير ديگر باشد بلکه آنچه بايد بدان توجه نمود يکي بودن جهت تغييرات دو متغير است ( مانند شکل اول ).
* نوسانات يکي از متغيرها در جهت مخالف و معکوس با تغييرات متغير ديگر باشد. يعني همانطور که متغير اولي افزايش مي يابد متغير بعدي در جهت عکس آن کاسته مي شود. يا اگر متغير اولي کاهش مي يابد متغير دومي در جهت عکس آن افزايش يابد. يادآوري اين نکته ضروري است که مقدار افزايش يا کاهشي که در يکي از متغيرها رخ مي دهد، نبايد الزاماً به اندازه مقدار کاهش يا افزايش متغير بعدي باشد. بلکه آنچه براي محقق اهميت دارد جهت مخالف تغييرات دو متغير است ( مانند شکل دوم ).
* تغييرات يکي از متغيرها نه هم جهت و نه در جهت مخالف نوسانات متغير بعدي است. يعني تغييرات اين دو متغير ارتباطي با هم ندارند و کاهش يا افزايش يکي از آنها بر متغير بعدي اثر نمي گذارد. اين بدين معنا است که بين دو متغير در واقع همبستگي خطي وجود ندارد ( مانند شکل سوم ).
منبع مقاله :
سيدحسن، صانعي؛ (1391)، الفباي تحقيق، تهران: نشر انديشمند، چاپ دوم



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
تفاوت استراتژی و تاکتیک در علوم ژئوپلیتیک و روابط راهبردی
تفاوت استراتژی و تاکتیک در علوم ژئوپلیتیک و روابط راهبردی
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد