
نویسنده: جمشید خدادادی
كوفته یكی از غذاهای سنتی ما ایرانیان است. این غذا انواع مختلفی دارد و به شكل های گوناگون طبخ و استفاده می شود. كوفته از جمله غذاهای خوش مزه و لذیذ است. مواد اصلی این غذا را گوشت تشكیل می دهد و بهتر است گوشت مورد مصرف این غذا قلوه گاه گوسفند باشد. در قدیم چون چرخ گوشت نبود، به جای چرخ كردن، با روش خاصی از ساطور و تخته استفاده می كردند و غذایی كه با این شیوه تهیه می شد، بسیار خوش مزه تر بود.
امروزه با بودن چرخ گوشت، كارها بسیار آسان شده، خانم های خانه دار به راحتی می توانند انواع غذاهای خوش مزه و خوش طعم را طبخ كنند و سلامتی خانواده را تأمین نمایند. در كوفته ها، كوفته ی تبریزی جایگاه خاصی دارد و از شهرت خوبی برخوردار است. اندازه ی این كوفته بسیار بزرگ است و یك عدد آن در یك ظرف جای می گیرد.
1. كوفته ی برنجی برای 6-7 نفر
مواد لازم:
گوشت قلوه گاه گوسفندی ..................... 750 گرمپیاز درشت ....................... 1 عدد
خرده برنج ...................... 1 استكان
لپه ....................... نصف لیوان
نعناع، ترخون و مرزه ی خشك ...................... 2 قاشق غذاخوری سرصاف
فلفل، زردچوبه، دارچین و زنجبیل ..................... 2 قاشق چای خوری
آرد نخودچی ..................... 2 قاشق غذاخوری
تخم مرغ رسمی ..................... 1 عدد
نمك ...................... به مقدار لازم
آب ..................... 2 تا 3 لیوان
طرز تهیه:
ابتدا گوشت را خوب بشویید و در صافی بگذارید تا آب آن كشیده شود، سپس آن را با پنجره ی درشت چرخ گوشت چرخ كرده و پس از افزودن مقداری نمك به آن، گوشت را بار دیگر با پنجره ی متوسط یا ریز چرخ كنید تا گوشت قوام بیاید. آن گاه پیاز را درشت رنده كرده، آب آن را گرفته، تفاله ی آن را به گوشت بیفزایید. اكنون برنج و لپه ی شسته شده، تخم مرغ، آرد نخودچی، سبزیجات معطر و ادویه جات ذكر شده را به آن افزوده، آن را خوب ورز دهید تا قوام لازم را پیدا كند. سپس مقداری از آن را برداشته، در دست به صورت یك كره یا توپ كوچك درآورید و خوب آن را عمل آورید تا یكنواخت شود. حال 2 تا 3 لیوان آب را به همراه كمی نمك و ادویه جات روی اجاق بگذارید تا بجوشد. بعد از جوشیدن حرارت اجاق را كم كنید و كوفته ها را به تدریج و به آرامی درون ظرف قرار دهید تا به مرور بپزد و آماده شود.2. كوفته ی مغزدار
مواد لازم:
گوشت قلوه گاه گوسفندی ...................... 750 گرمپیاز درشت ........................ 1 عدد
خرده برنج ........................ 1 استكان
لپه ......................... نصف لیوان
نعناع، ترخون و مرزه ی خشك ..................... 2 قاشق غذاخوری سرصاف
فلفل، زردچوبه، دارچین و زنجبیل .......................... 2 قاشق چای خوری
آرد نخودچی ......................... 2 قاشق غذاخوری
تخم مرغ رسمی ................... 1 عدد
نمك ...................... به مقدار لازم
آب ..................... 2 تا 3 لیوان
آلوچه ی برقانی درشت ........................ 200 گرم
طرز تهیه:
این غذا مثل كوفته برنجی تهیه می شود، با این تفاوت كه درون هر كوفته، چند عدد آلوچه ی برقانی قرار دارد.3. كوفته ی تبریزی مخصوص برای 6-8 نفر
گوشت قلوه گاه گوسفندی ......................... 1 كیلوگرمپیاز درشت ....................... 1 عدد
خرده برنج ........................ نصف لیوان
لپه ......................... نصف لیوان
نعناع، ترخون و مرزه ی خشك .......................... 2 قاشق غذاخوری سَرصاف
فلفل، زردچوبه و دارچین ..................... 2 قاشق غذاخوری سَرصاف
آرد نخودچی .......................... 2 قاشق غذاخوری
تخم مرغ رسمی ....................... 2 عدد
نمك ..................... به مقدار لازم
آب ........................ 2 تا 3 لیوان
آلوچه ی برقانی ..................... 200 گرم
تخم مرغ رسمی ...................... 1 عدد ( برای هر كوفته )
مغز بادام خام پوست كنده و پسته ......................... مجموعاً 50 گرم
طرز تهیه:
این كوفته نیز مثل بقیه ی كوفته ها آماده می شود، با این تفاوت كه درون هر كوفته، 1 عدد تخم مرغ رسمی آب پز شده، همراه با چند عدد آلوچه ی برقانی و مقداری پسته و بادام قرار می دهیم. هم چنین می توانید همه ی گوشت را تبدیل به یك كوفته كرده، مواد ذكر شده را درون آن قرار دهید و خوب به عمل آورید تا از هم جدا نشود، آن گاه كوفته را درون یك توری گذاشته، درون آب در حال جوش قرار دهید تا بپزد و آماده شود. در هنگام مصرف، آن را به قطعات كوچك تقسیم و سهم هر شخص را معین كنید.4. كوفته ی ریزه برای 5-6 نفر
مواد لازم:
گوشت قلوه گاه گوسفندی ...................... 500 گرمپیاز متوسط ...................... 1 عدد
سیر ...................... 1 حبه
آرد نخودچی ..................... 1 قاشق غذاخوری
تخم مرغ رسمی ......................... 1 عدد
هِل، دارچین، زردچوبه و زنجبیل ..................... 2 قاشق مرباخوری
نمك ......................... به مقدار لازم
نعناع و پونه ی كوهی ..................... 1 قاشق غذاخوری
آب ........................ 2 تا 3 لیوان
طرز تهیه:
ابتدا گوشت را پاك كرده، خُرد نموده، بشویید و در صافی قرار دهید تا آب آن كشیده شود، بعد با پنجره ی درشت چرخ گوشت آن را چرخ كرده، مقداری نمك به آن بزنید و دوباره با پنجره ی ریز آن را چرخ كنید تا گوشت قوام بگیرد. آن گاه پیاز را درشت رنده كرده، آب آن را گرفته، تفاله ی آن را به گوشت اضافه كنید، سپس آرد نخودچی، نعناع، پونه، تخم مرغ رسمی، ادویه جات و نمك را به آن افزوده و خوب ورز دهید تا گوشت قوام لازم را بگیرد.اكنون آب را همراه با كمی ادویه و نمك در یك ظرف مناسب بریزید و روی اجاق قرار دهید تا بجوشد. پس از آن، مقداری از گوشت را برداشته، به شكل كوفته ی ریز به اندازه ی یك گردوی كوچك، درست كرده، داخل ظرف آب در حال جوش قرار دهید و صبر نمایید تا آماده شود. كوفته ی ریزه، غذای خوش مزه ای است. این غذا را می توانید همراه با انواع پلو نیز میل كنید.
منبع مقاله :
خدادادی، جمشید؛ (1391)، خلاصه ی ارمغان تندرستی، تهران: سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران: مؤسسه نشر شهر، چاپ سوم.