صبح جهان آرا

توصیه‏هایی از شیخ مجتبی قزوینی.
آیت الله حاج شیخ مجتبی قزوینی خراسانی، در سال 1318ق . در قزوین متولد شد . تحصیلات مقدماتی را در شهر قزوین به پایان برد و بعد راهی نجف‏اشرف گشت و حدود 7 سال در آن سامان مقدس بماند و از اساتید و عالمان بزرگی چون سیدمحمد كاظم‏یزدی و میرزا محمدتقی شیرازی كسب فیض كرد . وی پس از بهره‏مندی كامل از رشته‏های مختلف علوم معقول و منقول و كمال‏پذیری باریاضات و عبادات، خود انسانی بزرگ و كامل گشت و در شمار كاملان و بزرگ عالمان اسلام درآمد و از سال 1347 ق . در حوزه علمیه مشهد، شروع به تدریس كرد و 40 سال در مركز علمی مشهد بدین مهم اشتغال داشت و پدرانه و با رفتاری مهربان به حال و احوال طلاب رسیدگی می‏كرد . زندگی بسیار ساده‏ای داشت و از نیازهای خود چشم می‏پوشید و آن چه را می‏توانست‏به طلبه‏ای تنگدست‏برساند، می‏رسانید و با تواضع و افتادگی بسیار، با آنان سلوك می‏كرد .
مرحوم قزوینی عنایتی خاص بر تلاش و كوشش و استفاده مردم از دانش پژوهان داشت . از این رو توازن در شیوه زندگی را برای شاگردان خود تجویز می‏كرد . یكی از شاگردان ایشان نقل می‏كند:
«من شب‏ها مطالعه می‏كردم . یك شب مطلب مشكل بود; من به زور خود را تا سحر بیدار نگاه داشتم و آب به صورت می‏زدم تا بیدار بمانم و مطلب حل شود; اما نشد . صبح شد و كسی نمی‏دانست كه من نخوابیدم . حالم خیلی بد بود . صبح منزل حاج شیخ رفتم . وقت‏خداحافظی حاج شیخ گفتند: بنشین! آن وقت فرمودند: من در درس‏ها زحمت زیادی می‏كشیدم و خیلی فشار روی خودم می‏آوردم و حتی شب غذا نمی‏خوردم و دیر می‏خوابیدم . یك روز رفتم كه نان بگیرم، یكی از اساتید مرا صدا زد و گفت: آقا مجتبی! می‏خوا هی از وجودت مردم بهره ببرند یا نه؟ گفتم: بله . ایشان فرمودند: با این روش كه تو داری، مردی خواهی بود منزوی و علیل و كنج‏خانه افتاده و كسی از تو بهره نخواهد برد; مگر می‏خواهی ریاضت‏بكشی . بخواب! غذا بخور! چرا صبحانه نمی‏خوری؟ چرا غذایت نامرتب است؟ علم را كم كم بیاموز و خوب بیاموز; به طوری كه وقتی به جایی رسیدی، مردم و طلبه‏ها از وجودت بتوانند استفاده كنند . حاج شیخ بعد از نقل این داستان گفتند: آقا جان شب نخوابیدن یعنی چه؟ من با خود گفتم حاج شیخ از كجا خبر دارند؟ كسی كه از بیداری من مطلع نبود . گفتم: چه كنم؟ فرمودند شب را بخواب‏» .
شیخ دارای كرامات و چشم حقیقت‏بین بود; استاد محمد رضا حكیمی می‏گوید :
«حاج شیخ از سفر قبله بازگشته بودند (یادم نیست‏سفر اول بود یا دوم) و روزی در خدمتشان بودم و دو به دو نشسته بودیم; فرمودند: در یكی از طواف‏ها دیدم نوری از درون كعبه معظمه خارج شد، و به طرف مشاهد مشرفه (حرم مدینه، حرم نجف . .). رفت و آن جاها را نورافشانی كرد و دوباره به كعبه بازگشت .» .
هم زمان با تدوین انتشار كتاب «متاله قرآنی‏» در شرح حال این فرزانه ربانی، توسط جناب آقای محمدعلی رحیمیان، با الهام از این كتاب، سیری در دیدگاه‏ها، توصیه‏ها و پاسخ‏های وی به برخی از پرسش ها از ایشان، شایسته است .

صفات ممتاز

تحدی (ناتوان بودن بشر از آوردن مانند قرآن)، فقط به فصاحت و بلاغت نیست; اگر چه عرب از آوردن مثل فصاحت قرآن هم عاجز بودند;
بلكه مورد تحدی همانا علوم و معارف و حكم است در مقابل كل بشر; لهذا قرآن مجید تحدی فرموده به همان صفاتی كه قرآن را به آن صفات در آیات بسیاری معرفی كرده، یعنی قرآن:
«علم‏» است، در مقابل جهل بشر;
«حكمت‏» است، در مقابل خیال‏بافی بشر;
«نور» است، در مقابل ظلمت و توهمات بشری;
«برهان‏» است، در مقابل هذیان بشر;
«روح‏» است در مقابل بی‏حقیقتی گفته‏های بشر;
«بصائر» است، در مقابل كوری دل بشر;
«هدایت‏» است، در مقابل گمراهی و ضلالت‏بشر . (1)

قلب قرآن

سوره مباركه «یس‏» ، قلب قرآن است; یعنی حیات قرآن و عصاره قرآن كریم . ایشان می‏فرمودند: «من هر كاری كه كرده‏ام به بركت‏ سوره یس كرده‏ام‏» .
به مناسبت این كه اشاره‏ای به اهمیت‏خاص این سوره مباركه به میان آمد و ذكری از «قلب قرآن‏» شد، یادآوری می‏كنیم كه یكی از وقت‏هایی كه خواندن «سوره یس‏» و مداومت‏بر آن بسیار مفید و در احادیث نیز رسیده است، خواندن این سوره به هنگام خواب است . خوب است چهارده صلوات - باتوجه به ارواح و باطن معصومین (ع) - قبل از خواندن سوره و چهارده صلوات بعداز خواندن، به قصد قربت‏بفرستد، و ثواب این ذكر عظیم را به خود چهارده معصوم (ع) هدیه كند . (2)
توفیق زیاد
از ایشان سؤال شد: برای این كه توفیق زیاد شود، چه باید كرد؟ جواب دادند: قرآن زیاد بخوانید; تصمیم بگیرید روزی نصف جزء بخوانید .
همچنین سؤال شد: كسی كه قبلا توفیقاتی داشته چه باید انجام دهد تا آن توفیقات برگردد؟ جواب دادند: زیاد استغفار كند; روزی هفتاد مرتبه استغفار كند; مناجاة التائبین را بخواند . (3)

راه نجات

بدان! راه نجات و رسیدن به مقاصد عالیه، تقوی و توسل به ائمه هدی، خاصه ولی عصر روحی و ارواح العالمین له الفداء - می‏باشد; مكرر این دو كلمه را برای شما توضیح داده‏ام .
1 . مواظبت و مراقبت كامل در فعل واجبات و ترك محرمات باید داشته باشید .
2 . نماز توسل به ولی عصر - عجل الله تعالی فرجه الشریف - در خود مفاتیح صفحه 45 مطلق است، و شرایط ندارد; هر وقت می‏شود خواند; مكرر با توجه تام بخوان! در هر امر مهمی بخوان تا نتیجه بگیری; «من دق بابا و لج ولج; كسی كه در خانه شخصی بزرگ را بكوبد و جدیت كند، داخل خواهد شد» و یك دعا از مفاتیح، با حال و توجه به معانی آن بخوان!
3 . این دو امر مهم را با سوره‏ای از قرآن ترك نكن; امیدوارم آخرالامر به اهمیت این دستور برخوری و بفهمی . . . (4)

ریشه امیدواری

ریشه امیدواری دو امر مهم است:
اول معرفت پروردگار متعال به ربوبیت و اوصاف كمال و جمال; چنان كه ذات مقدس، به توسط قرآن مجید و پیغمبر اكرم (ص) وائمه هدی (ع) بیان فرموده; نه چنان كه علماء بشر به آراء و عقول ناقص خود مشی كردند .
دوم شناسایی خود، به عبودیت و فقر و عجز و احتیاج و بیچارگی و ناتوانی و قصور و تقصیر و تمام و كمال رجاء كه باعث نجات باشد و توسل و تشبث‏به ولایت اهل بیت عصمت (ع) و عمل به دستورات و فرامین آن وجودات مقدس و شكی نیست كه هر مقام و كمالی را خواسته باشیم، باید متوجه و متوسل به مقامت ولایت ائمه (ع) باشیم; «من اراد الله بدا بكم و من وحده قبل عنكم و من قصده توجه بكم‏» .
به خصوص در زمان غیبت، باید متوسل به ذیل عنایات ولی عصر (عج) باشیم و وجود مباركش را لیلا و نهارا متذكر و فراموش و غفلت نكنیم و بدانیم كه از جانب ذات اقدس ربوبی - جلت آلاؤه - ولی امر و واسطه بین خالق و خلق، اوست و فیوضات به بركت وجود مباركش به ما می‏رسد و آن چه بخواهیم، باید به بركت آن حضرت بخواهیم . (5)

پی‏نوشت:

1 . متاله قرآنی، رحیمیان، محمدعلی، ص‏117 .
2 . همان، ص‏278 .
3 . همان، ص‏275 .
4 . همان، ص‏265 .
5 . همان، ص‏272 .