مرجعیت گلواژه آرامش و امنیت (2)

مرجعیت و استقلال اقتصادی

مرجعیت‏شیعی همواره مدافع منافع ملی و استقلال اقتصادی ایران زمین به شمار می‏رفته است . مراجع در طول تاریخ ایران زمین همواره از تولیدات داخلی استفاده می‏كردند به گونه‏ای كه حتی مرحوم مجلسی‏رحمه الله در مقام شیخ‏الاسلامی از پارچه‏ها و كرباس داخلی استفاده و علمایی چون مرحوم بافقی به جای مصرف قند بیگانگان، از كشمش استفاده می‏كرده است . تحریم قند و چای بیگانگان از سوی آیت‏الله سید عبدالحسین لاری با هدف فشار بر اشغال‏گران خارجی را می‏توان، هوشمندی نهاد مرجعیت در استفاده از اقتصاد به عنوان اهرمی سیاسی بر علیه بیگانگان به شمار آورد . اعلامیه ماندگار حجت‏الاسلام آقانجفی، حاج آقانورالله اصفهانی، آیت‏الله فشاركی به همراه ده تن دیگر از علمای اصفهان در دفاع از منسوجات و تولیدات داخلی، نشان از اهتمام مقام مرجعیت و علمای اسلام در دفاع از استقلال اقتصادی ایران زمین و حمایت از تولیدكنندگان داخلی دارد . متن اعلامیه به این شرح است:
«این خدام شریعت مطهره با همراهی جناب ركن‏الملك متعهد و ملتزم شرعی شده‏ایم مهماامكن [تا آن‏جا كه ممكن است] بعد ذلك تخلف ننماییم . فعلا پنج فقره است: اولا قبالجات و احكام شرعیه از شنبه به بعد باید روی كاغذ ایرانی بدون آهار نوشته شود . اگر بر كاغذهای دیگر نویسنده مهر ننموده، اعتراف نمی‏نویسیم . قباله و حكمی هم كه روی كاغذ دیگر نوشته بیاورند، [اگر] تاریخ آن بعد از این قرار باشد، امضا نمی‏نماییم . حرام نیست كاغذ غیر ایرانی و كسی را مانع نمی‏شویم . ماها به این روش متعهدیم . ثانیا، كفن اموات، اگر از غیر كرباس و پارچه اردستانی پارچه‏های ایرانی باشد، متعهد شده‏ایم بر آن میت نماز نخوانیم، دیگری را برای اقامه صلات بر آن میت‏بخواهند [و] ما را معاف دارند . ثالثا، ملبوس مردانه جدید كه از این تاریخ به بعد دوخته و پوشیده می‏شود، قرار دادیم مهماامكن هر چه بدلی آن در ایران یافت می‏شود، لباس خودمان را از آن منسوج نماییم . منسوج غیر ایرانی را نپوشیم و احتیاط نمی‏كنیم و حرام نمی‏دانیم لباس‏های غیر ایرانی را، اما ماها ملتزم شده‏ایم حتی المقدور بعد از این تاریخ ملبوس خود را از نسخ [بافت] ایرانی بدوزیم . تابعین ماها نیز كذلك [همین طور خواهند كرد ]. و متخلف، توقع احترام از ماها را نداشته باشد . آنچه از سابق پوشیده داریم و دوخته ممنوع نیست استعمال آن . رابعا مهمانی‏ها بعد ذلك و لواعیانی باشد، چه عامه چه خاصه، باید منحصر باشد به یك پلو و یك خورش و یك افشره [آب میوه] . اگر زاید بر این كسی تكلف دهد، ماها را به محضر خود وعده نگیرد . خودمان نیز به همین روش مهمانی می‏نماییم . هرچه كم‏تر و مختصرتر از این تكلف كردند، موجب مزید امتنان ماها خواهد بود . خامسا، وافوری و اهل وافور را احترام نمی‏كنیم و به منزل او نمی‏رویم، زیرا كه آیات باهره «ان المبذرین كانوا اخوان الشیاطین‏» [تبذیركنندگان برادران شیاطین به شمار می‏آیند . (اسراء: 27)] «ولا تسرفوا انه لایحب الشیاطین‏» [اسراف نكنید كه خداوند اسرافكاران رادوست ندارد . (انعام: 141)] «ولا تلقوا بایدیكم الی التهلكه‏» [بادستان خود، خود را هلاك نكنید . (بقره : 195] و حدیث لا ضرر و لاضرار فی الاسلام، حكمی كه زیان‏آور باشد، در اسلام جعل نشده است .» [من لایحضره الفقیه، ج 3، ص‏53] ضرر مالی و جانی و عمری و نسلی و دینی و عرضی و شغلی آن، محسوس و مسری است و خانواده‏ها و ممالك را به باد داده . بعد از این هر كه را فهمیده‏ایم وافوری است، به نظر توهین و خفت می‏نگریم . حجت‏الاسلام آقانجفی، ثقه‏الاسلام حاجی‏آقا نورالله، حسین بن جعفر فشاركی، شیخ مرتضی دیزی، ركن الملك، محمدتقی مدرس، سید محمدباقر بروجردی، حاجی میرزامحمدمهدی جویباره‏ای، حاجی سید ابوالقاسم زنجانی، محمدجواد قزوینی . (1)

مرجعیت و دفاع از عزت و غیرت دینی

دفاع مرجعیت از عزت و غیرت دینی و ملی این سرزمین، در حقیقت دفاع از آموزه‏های قرآنی و اخلاقی بوده است . نقبی به تاریخ ایران زمین گویای این واقعیت است كه هرگاه عزت و غیرت مردم مسلمان ایران جریحه‏دار شده است، نهاد مرجعیت‏بوده كه پا به میدان نهاده و همه هستی خود را فدای مكتب اسلام و مردم ایران نموده‏است .
در عصر فتحعلی شاه، دست‏گیری زنان گرجی، كه ایرانیان آنان را به همسری برگزیده و از آنان دارای فرزند بودند، توسط سفارت روس و به دستور وزیر مختار گریبادوف، غیرت «میرزا مسیح مجتهد» عالم طراز اول تهران را به جوش آورد و پیگیری آزادی آنان از سفارت روس شد . گریبادوف بر بازگرداندن زنان به خارج از ایران پافشاری كرد . از این‏رو، میرزا مسیح مجتهد فتوای دستور آزادی زنان از سفارت به هر قیمتی را صادر كرد . مردم غیرتمند تهران، به فتوای عالم خود روز چهارشنبه ششم شعبان 1244/11 فوریه 1829 كسب و كار خود را تعطیل و در مسجد جامع شهر جمع شدند و سپس به طرف سفارت روس حركت كردند . در این حركت، نوجوانی چهارده ساله توسط گلوله‏های نیروهای سفارت روس كشته شد . مردم وی را به مسجد بازگردانند و به گرد وی مشغول عزاداری شدند و سپس به سوی سفارت‏خانه باز گشتند . فتحعلی شاه باخبر شد و نیروهایی را برای حفاظت از سفارت روس گسیل داشت . مردم از سد نیروهای فتحعلی شاه گذشتند و نبردی سنگین بین مردم، كه به سلاح‏های سرد مسلح بودند، با نیروهای روسی كه به سلاح‏های گرم و مرگبار مسلح بودند در گرفت . مردم غیرتمند با دادن هشتاد شهید، 38 تن از نیروهای سفارت روس از جمله گریبادوف را از دم تیغ گذراندند و زنان را كه مظهر ناموس ملت‏به شمار می‏رفتند آزاد كردند . در این واقعه تنها مالتسوف دبیر اول سفارت روس توانست از معركه جان سالم بدر برد . فتحعلی شاه برای فرو نشاندن خشم دولت روس، هیات‏هایی را به روس فرستاد و میرزا مسیح مجتهد را تبعید كرد . (2) ترویج‏بی‏غیرتی و توطئه كشف حجاب توسط رضاخان، كه در حقیقت انكار ضروریات دین اسلام بود، موجب رویارویی مراجع تقلید و علمای تشیع گردید و واكنش آیت‏الله حاج حسین قمی در برابر این جمله بود: «امروز اسلام فدایی می‏خواهد . بر مردم است كه قیام كنند» (3) قیام مردم غیرتمند مشهد در برابر توطئه كشف حجاب، به قیام مسجد گوهرشاد از سوی مردم و به گلوله بسته شدن مردم در حرم امام رضاعلیه السلام و شهادت صدها تن از مردم انجامید . حضرت آیه‏الله خوانساری نیز در مقابل دولت‏سرسپرده بیگانگان فتوایی بدین گونه صادر كرد: «حرمت كشف حجاب به نحوی كه امروزه در پایتخت تداوم دارد، علاوه بر آن‏كه حرمت قطعیه دارد، از علمایی مثل صاحب جواهر - اعلی الله مقامه - كه اول متبحر در فقه است، بر آن دعوی ضروری دین شده است كه منكرش كافر و نجس است و جلوگیری از آن هم از بابت نهی از منكر بر تمام افراد واجب است و تمام هم مقصر و مسؤولند در اهمال نسبت‏به این فریضه‏» (4)

مرجعیت و رویارویی با كفر جهانی

آغاز دوران مرجعیت امام خمینی‏قدس سره، مصادف با دوره‏ای بود كه این بار همه استعمارگران و استثمارگران به همراه دست نشاندگان داخلی در ائتلافی نامقدس تنها راه دستیابی به منافع و منابع جهان اسلام را در نابودی اسلام و تحقیر و توهین به مقدسات و كشتن روح ایمان و اعتقاد در نهاد مسلمانان جستجو می‏كردند . دورانی كه مبارزه با اسلام با ابزارهای نوین دنبال و مرجعیت در مقابل پدیده‏ای روبرو می‏شود كه نامی جز "كفر جهانی" نمی‏توان بر آن نهاد . با پیروزی جبهه موحدان به رهبری امام خمینی‏قدس سره، كفر جهانی به شیوه‏های نوین‏تری وارد عمل می‏شود اینجاست كه تمام جهان كفر با بهره‏گیری از شعارها و نهادهای بین‏المللی، وجود مقدس پیامبراكرم‏صلی الله علیه وآله را نشانه می‏رود . امام خمینی بدون در نظر گرفتن معادلات جهانی و پیامدهای سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و نظامی برای ایران، تنها در جهان كفر و الحاد دستور قتل توهین كننده به پیامبراكرم‏صلی الله علیه وآله را صادر می‏كند . متن فتوای حضرت امام كه در تاریخ 25 بهمن 1367/7 رجب 1409 صادر شد بدین شرح است:

باسمه تعالی انالله و ناالیه راجعون «به اطلاع مسلمانان غیور سراسر جهان می‏رسانم ، مؤلف كتاب آیات شیطانی كه علیه اسلام و پیامبر و قرآن تنظیم و چاپ و منتشر شده است همچنین ناشرین مطلع از محتوای آن ، محكوم به اعدام می‏باشند . از مسلمانان غیور می‏خواهم تا در هر نقطه كه آنان را یافتند، سریعا آن‏ها را اعدام نمایند تا دیگر كسی جرات نكند به مقدسات مسلمین توهین نماید . و هركس در این راه كشته شود شهید است ان شاءالله . ضمنا اگر كسی دسترسی به مؤلف كتاب دارد ولی خود قدرت اعدام او را ندارد او را به مردم معرفی نماید تا به جزای اعمالش برسد .» والسلام علیكم و رحمته الله و بركاته . روح الله الموسوی الخمینی (5)

به جرات می‏توان گفت كه فتوای حضرت امام‏قدس سره با در نظرگرفتن موقعیت زمانی و مكانی و نیز ساختار بین‏المللی با هیچ یك از فتوای مراجع تقلید قابل مقایسه نیست . این فتوا جهان كفر را تا پشت دروازه‏های خود به عقب راند . جهان كفری كه امروز نیز با طرفندها و شیوه‏ها نوین‏تر و با چهره‏های موجه‏تری به رویارویی با اسلام و مرجعیت‏برخواسته است .

مرجعیت گلواژه امنیت

مرجعیت تنها نهاد پاسخ‏گو به پرسش‏های فقهی و دینی مردم و نیز پاسخ‏گو به شبهات شبهه‏آفرینان و رایت استقلال و نماد غیرت و غرور به شمار نمی‏رود بلكه از منظری دیگر، نهاد مرجعیت كمربند امنیت جامعه و مایه آرامش برای احاد مردم است . وجود چنین نهادی از شكل‏گیری جریان‏های انحرافی و التقاطی و نیز محفل‏های خشونت طلب جلوگیری می‏كند . نهاد مرجعیت، نهادی است كه از اجتهاد به رای در جامعه كه موجب تشت و اختلاف در برداشت‏ها و رفتارها می‏گردد، جلوگیری می‏كند و جامعه را به سوی جامعه‏ای منسجم، هم‏تافته و سامان یافته سوق می‏دهد . بی شك كسانی كه درصدد تضعیف نهاد مرجعیت گام بر می‏دارند، نه تنها درصدد محروم كردن جامعه از رایت استقلال، نماد استبداد ستیزی، سد پولادین در برابر هجوم بیگانگان، سنبل استقلال سیاسی و اقتصادی و تندیس غیرت دینی و غرور ملی گام برمی‏دارند، بلكه برآنند تا جامعه را به سوی تشتت، از هم گسیختگی و حاكمیت‏خشونت‏سوق دهند . كسانی به خاطر مطامع سیاسی و مقطعی خود در آستانه انتخابات خبرگان صراحتا اعلام كردند «همه مردم مجتهدند» ، آنانی كه به خاطر نگرش سطحی خود و خلط مباحث چنین نگاشتند «فتوای فقیهان معاصر كه از علوم انسانی جدید بی‏بهره‏اند، در مسائل اجتماعی و اقتصادی و سیاسی سخت مشكوك است و به كار زندگی در قرون ماضیه می‏آید» (6)
آنانی كه با مطلق‏كردن خردگرایی و خردورزی بر اجتهاد به رای جوانان صحه گذاشتند و با تحریك قشر جوان مبنی بر انتخاب سرنوشت از سوی خود، درصدد جداكردن جوانان از مرجعیت‏شیعی برآمدند سرانجام، آنانی كه مقلدین مراجع را به زشت‏ترین واژه‏ها خطاب كردند، دانسته و یا نادانسته مروج و مبلغ خشونت و تنش و فروپاشی امنیت و آرامش جامعه هستند . هر چند كه در شعار، خود را ضدخشونت و مخالفین خود را مروجان اسلام خشونتی بنامند . این طیف با چنین رویكردی دانسته و نادانسته به مردم و بویژه جوانان را به سوی اجتهاد به رای و استنباط و اخذ احكام از قرآن و متون روایی فرامی‏خوانند . بدیهی است تمام آیات و روایات ناظر بر احكام عبادی نبوده و نیست، مردم و جوانان در برخورد با آیات و روایات جمادی و عملی كردن آنان در متن زندگی خود، به برداشت‏هایی دست می‏یازند كه محملی برای گروه‏های محفلی و مجوزی برای قتل و ترور در جامعه خواهد بود مگرنه این كه شكل‏گیری گروه‏های چون ، گروه مهدی هاشمی، گروه فرقان، گروه مهدویت، و حتی ترور سعید مجاریان را نمی‏توان اجتهاد به رای برخی جوانان احساسی برشمرد كه با گریز از دایره مرز تقلید، خود به استنباط آیات و روایات پرداختند . به راستی چه كسانی مروج خشونتند؟ از تضعیف مرجعیت و ولایت‏فقیه چه هدفی دنبال می‏كند؟ و خشونت طلبان و مخالفان واقعی امنیت و آرامش در جامعه چه كسانی هستند؟ !

پی‏نوشت:

1 . حسن ابراهیم‏زاده، پیروی خضر خرد، ص 91 و92
2 . ر . ك: غلامرضا گلی‏زواره، میرزامسیح مجتهد، فتوای شرف، ص 110، 133
3 . محمدباقر پورامینی، حاج‏آقا حسین قمی، قامت قیام، ص 106
4 . حسن ایدرم، سیدمحمدتقی خوانساری، بر چشمه‏ساران حضور، ص 106
5 . صحیفه امام، ج 21، ص 263
6 . عبدالكریم سروش، مجله كیان، شماره 45، ویژه‏نامه دین مدارا و خشونت، ص 37