دنیای جدید و ضرورت‏هایش

سلسله گفتارهای (برای فردا) را در دو شماره قبل شروع كردیم . این‏بار می‏خواهیم با شما در خصوص دنیای امروز و ضرورت‏های جدی آن صحبت كنیم .
1 دنیای امروز را دنیای موجی می‏دانند; دنیایی كه 7 مؤلفه در آن بسیار مهم و تعیین كننده‏اند: قدرت، سرعت، فرصت، ثروت، اطلاعات، ارتباطات و تغییرات .
2می گویند در این دنیای 7 مؤلفه بعد از 1970 دگرگونی ها رقم خورد و حتی معادله 33. 1970 را مطرح می‏سازند یعنی تحولات سی و سه ساله اخیر بسیار وسیع‏تر از كل یكهزار و نهصد هفتاد سال بعد از میلاد است .
3كشورها باید تكلیف خود را سریع‏تر تعیین كنند; یعنی تحولات صنعتی را پشت‏سرگذارند . واضح است كشور ما كه دارای فرهنگ دینی عمیق و فرنگ باستانی و علمی ریشه‏دار است، باید با حفظ اصالت‏های و سنت‏ها و دین و باورهای و كلا فرهنگ دینی و باستانی تكلیف خود را با این تحولات متصاعد و متواتر و متغیر و متكثر و متلون و گاهی متشتت تعیین كند .
4 اعلام شده است كه نهایتا سال 2010 سال تعیین تكلیف است و كشورها باید در این دو دسته‏بندی قرار گیرند:
الف) كشورهای كند
ب) كشورهای تند
دیگر معادلات كشورهای پیشرفته، عقب‏مانده، در حال رشد یا در حال توسعه به هم می‏خورد و دنیای جدید دنیای كشورهای پیشتاز و بازیگر یا پیرو و تماشاگر خواهد شد .
5 به راستی ماكجای این معادلات هستیم؟ در دوران طلایی زندگی كه دوران دانشجویی نیز اوج و قله آن است‏باید به این سه مؤلفه به دقت توجه كنیم: الف) سوخت‏گیری علمی
ب) شوق پژوهیدن و یافتن
ج) غنی‏سازی فرصت‏ها
6 ما در هزاره سوم هستیم و دنیا به سمت امواج حركت می‏كند و لازم است جوانان هر كشوری دانش روز را در رشته‏های مختلف به نحو احسن و كاربردی بیاموزند . روزگاری كنفوسیوس این مساله را برای اعصار بعدی حس كرده بود كه می‏گفت:
«دانش روز را بیاموز و در علم گذشتگان تجدید نظر كن . بدین‏ترتیب، سرآمد زمانه خود خواهی شد و در طلب خوبی دیگران باش; زیرا آن كه در طلب خوبی دیگران است، خوبی و ایمنی خود را از قبل تضمین كرده است . (1) »
7زمانی امثال مك لوهان دنیا را دهكده جهانی نامیدند كه همه چیز در یك شبانه روز بر ملا خواهد شد و همه تحولات و تغییرات در كره زمین از صبح تا شامگاه اطلاع رسانی خواهد شد اندكی بعد امثال تافلر دنیا را خانه جهانی نامیدند كه اطلاعات و تحولات در قالب ساعت و دقیقه مطرح است و سپس امثال نیل پستمن دنیا را دنیای همراه (2) نامیدند; چرا كه امروز هر فرد انسانی می‏تواند دارای امكانات ارتباطی و اطلاعاتی جهانی با دستگاه ساده‏ای مثل موبایل باشد كه تصویری آن نیز طراحی شده و انواع آن به اینترنت (شبكه جهانی) متصل است .
8 دنیای جدید ادبیات خاص، تعامل ویژه و حیات نوینی دارد كه هر ملتی بخواهد با حفظ داشته‏ها و انباشته هایش در آن بزید، باید یافته‏هایش را بیش‏تر كند و اصول سه گانه تحقیق، تطبیق و تحول مثبت و مناسب را سرلوحه خود قرار دهد و گرنه در بعد از ظهر زندگی آینده شلاق انزوا خواهدخورد .
9 این مساله و این مهم از كلاس درس شروع می‏شود; چرا كه كلاس‏های درس پایتخت دانش هستند و مدارس سلف سرویس علمی و كلا نظام آموزشی و بالاخص دانشگاهی در حقیقت جمهوری علم است . همه چیز در دنیای جدید از كلاس درس و پشت میزهای درس شروع می‏شود و سپس به فریادرسی جامعه می‏رسد; آن هم جامعه ما كه یك جامعه آرمانی، ایمانی و پهلوانی و در طول تاریخ مملو از دانش و پژوهش و جوانی است .
10 بعضی كشورها در طراحی‏های جدید ودر دپارتمان‏های برنامه‏ریزی دانشگاهی خود ادعا می‏كنند كه ما به رقم (2010) و (2020) و (2030) و (2040) رسیده‏ایم; برای مثال ژاپنی‏ها 2030 را مطرح كرده‏اند یعنی تا این سال از سال‏های میلادی برنامه‏های خود را ریخته، آرد خود را بیخته و الك خود را آویخته‏اند و كشوری مانند مالزی 2010 و آلمان 2040 و قس علی هذا .
آیا ما هنوز باید بگوییم چو فردا شود فكر فردا كنیم؟
11 فردا و فرداها همین امروز است . باید حركت كرد، امید داشت چرا كه امید و حركت همان رؤیای بالنده بیداری است . امروزه همان حقیقتی دارد متبلور می‏شود كه (ارسطو) نیز از آن سخن گفته است و آن این است كه تفاوت میان یك فرد درس خوانده و اندیشمند و فرد فاقد رشد و بالندگی درست همان تفاوت میان (زندگی) و (مرگ) است . (3)
12 امروزه هر كدام از ما در برابر میهن خویش مسؤولیم و باید سرگذشت انسان‏ها را مطالعه كنیم نه تاریخ را . باید ایرانی تازه با حفظ همه اصالت‏ها و رشادت‏ها و متناسب با دنیای امروز بیافرینیم; دنیایی به مراتب بهتر و بالنده‏تر، ایرانی بالنده با دنیایی كه ارزش، اعتبار و شرف ایرانی در آن محترم باشد .
13 خود باوری و آغازها مهم‏اند . زمانی كه خودباوری‏مان كم می‏شود، بدترین دشمن خود می‏شویم و روحیه منفی، روز به روز، احساسات ما را بد و بدتر می‏كند . (4) برای بالندگی . خود باوری و آغازهای بزرگ و ارزشمند بسیار ضرورت دارد .
14 از آغاز و تغییر صحبت كردیم . شاید این تمرین بد نباشد كه: یك روز را با شیوه‏ای جدید تجربه كنید . یك روز، به جای صحبت كردن هر كسی را كه ملاقات می‏كنید، فقط به حرف‏هایش گوش دهید . با این روش، در آن روز تمركزتان به كلی تغییر خواهد كرد و شما را از خود فعلی خارج خواهد ساخت . فراموش كردن گوش كردن كارآسانی است; چون گوش كردن چیزی نیست كه ما به اهمیت آن در جامعه به خوبی آگاه باشیم و باید از نو و با دقت آن را احیا كنیم .
15 بهترین اوقات خود را به مطالعه دنیای جدید بپردازیم، فاصله خود را با تحولات این دنیای شگفت‏به خوبی اندازه بگیریم .
16 همواره روحیه كشف و جست و جو را در دل خود زنده نگهداریم . گالیله در 28 سالگی به یكی از فندیل‏های كلیسای پیزا توجه كرد و آن را در هوا معلق و متحرك (به صورت پاندول) دید . پنجاه سال فكرش مشغول این حركت‏بود تا بالاخره ساعت اولیه را اختراع كرد . (5)
17 هیئت‏های علمی، هیئت‏های اندیشه و دریای خلق و آفرینش ماندگارترین آثار تاریخ مربوط به مسلمانان است . اگر دوباره این روحیه زنده شود فرهنگ دنیای جدید بار دیگر در برابر این عظمت دوباره برخاسته، انگشت‏به دهان خواهد ماند . همان طور كه میدل دراف، تاریخ نویس اروپایی، نوشته است: «... تلگراف و باروت را مسلمانان اختراع كرده‏اند . كاغذسازی و ساعت و پرگار ساخته مسلمانان است، چرم معروف را مسلمانان ساخته‏اند . همچنین شیوه شعر و شاعری كه در اروپا وجود نداشت و غیرت و مردانگی و شجاعت را نیز مسلمانان به ما آموختند .» (6)
18 تا سال 2010 فرصت زیادی باقی نمانده است . اگر قرار است تحولی در یك كشور صورت گیرد، در دست جوانان آن است و مركز آن كلاس‏های دانشگاه است . همه چیز از (فكر) شروع می‏شود . نباید فراموش كنیم كه: «فكر مانند زمان و مد منتظر كسی نمی‏ماند . »
19 در فكر كردن منتظر بهترین ایده نباشید . یك ایده خوب را انتخاب كنید، ایده بهتر از راه فرا می‏رسد . هیچ گاه منتظر یك روز ویژه نباشید و نگویید یكی از همین روزها، امروز همان روزی است كه باید دست‏به كار شوید . (7)
20  همان روزی كه فكر بكری به ذهنشان می‏رسد، روی آن كار كنید . اگر ارزش خود را بدانید، كسی نمی‏تواند به شما توهین كند یا مانع حركت‏بالنده شما شود . انسان زمانی با موانع جدی مواجه می‏شود كه بدون فكر دست‏به كاری می‏زد .
21در این مسیر و هدف گزینی آفت‏بزرگی نیز وجود دارد و آن بدبینی است . می‏گویند بدبین از باد شكایت می‏كند، خوشبین انتظار تغییر شرایط را دارد و واقع بین وضعیت و آرمان‏ها را با شرایط تطبیق می‏دهد .
22 گرفتن ایده‏های ارزشمند مانند ماهیگیری بر ساحل رودخانه‏های بزرگ و مانند صید مروارید از دریا است و گرنه به قول فروغ: هیچ كس از جویبار حقیری كه به چاله‏ای می‏ریزد، مرواریدی صید نخواهد كرد .
23فكر، تامل، تحمل و تحلیل اساس كار كشف و اختراع و ایده‏پردازی است و خلاقیت میوه این اصول .
24 امروزه برای تامل و تفكر در دنیای جدید دو چیز از ضروریات اولیه است: زبان انگلیسی و كامپیوتر . هنوز كه هنوز است‏برخی كشورها از كامپیوتر به عنوان ابزار تایپ و نگهداری اطلاعات اداری و پرسنلی و ... استفاده می‏كنند در حالی كه 90 درصد از دانش‏آموزان كانادایی به شبكه جهانی اینترنت دسترسی دارند .
25 در خصوص تقویت زبان انگلیسی نیز این مساله از ضروریات تحول هزاره سوم و پیش از آن است . هنوز كشورها 2 دسته‏اند: برخی زبان انگلیسی را EFL (زبان بیگانه) (8) می‏دانند و برخی ESL (زبان دوم) (9) .
زبان انگلیسی یك ضرورت جدی است . دوران دانشجویی كوتاه است; ولی بهترین فرصت تسلط بر آن است .
26 مرحوم دكتر حسابی تا واپسین لحظات عمر خویش برای نگهداشت‏خزانه لغات و حفظ تسلط بر زبان‏های فرانسوی، انگلیسی، عربی وآلمانی هر شبانه روز روی هر زبان 15 - 20 دقیقه برنامه مطالعاتی داشت و همان مقدار كافی بود كه همواره نسبت‏به آن زبان‏ها احساس بی‏نیازی از مترجم بكند . (10)
27 اگر در زمان دانشجویی باشیم، برای حفظ مهارت‏های زبانی، به ویژه زبان انگلیسی، تعهد داشته باشیم با یك یا چند دوست علاقه‏مند در ملاقات‏هایمان به زبان انگلیسی یا هر زبان دیگر صحبت كنیم . در عربی مثل خوبی هست تحت عنوان «الدرس حرف، و التكرار الف; درس یك كلمه است و تكرار آن هزار بار مؤثرتر است .»
28 داشتن زبان دوم و بالاخص انگلیسی یعنی فرد 2 نفر است . هر چه دامنه زباندانی بیش‏تر شود، به همان نسبت فرد متعدد می‏شود .
29 جالب است كه دانستن یك زبان مثل زبان عربی دریچه فرهنگی و ادبی و تحولات بیش از 10 كشور عربی زبان را به سوی شما می‏گشاید تا از ادبیات و فرهنگ آن‏ها مطلع شوید . دانستن زبان انگلیسی دریچه جهانی را به روی‏تان می‏گشاید .
30 هر روز صبح قبل از ترك رختخواب عبارات زیر را تكرار كنید:
امروز به حول الاهی روز خوبی در پیش خواهم داشت .
نهایت تلاشم را انجام خواهم داد .
بیش از اندازه‏ای كه فكر می‏كنم توانایی دارم .
31 امروزه ملت‏های نگران و بی‏برنامه در حاشیه قرار خواهند گرفت و در صحنه بودن ملت‏ها و آرامش آن‏ها را دانش و دانشجویان و پژوهندگان و متفكران رقم می‏زنند . بیایید سهمی در این صحنه داشته باشیم .
32 ملت‏ها از افسردگی و خمودگی چیزی به دست نمی‏آورند . تمام ملت‏های جهان به نحوی با مشكلات پیچیده دست و پنجه نرم كرده‏اند ولی دوباره برخاسته‏اند; چون خواسته‏اند، یافته‏اند .
33 پرسش: آیا از خود پرسیده‏ایم چرا دو كشور توانمند جهان كه در 50 سال اخیر شكست‏خورده جنگ جهانی شده‏اند (آلمان و ژاپن) و حتی از داشتن ارتش نیز محروم بوده‏اند، چرا و چگونه و با چه روش‏هایی بعد از جنگ جهانی دوم مثل ققنوس از خاكستر جنگ برخاستند و دوباره متولد شدند؟
34 پاسخ: این دو كشور به چند اصل پایبند بودندكه عبارتند از: خودباوری، امید، حركت، دوباره‏سازی و تغییر نگرش ملی و جبران اشتباهات تاریخی .
35 بنابه نقلی، كشورما از دوران مادها تا سال 1357 حدود 446 پادشاه را از سرگذرانده است و از 1357 تا كنون كه در دهه سوم انقلاب هستیم، گرایش مملكتداری به سمت مردم و آرای مردم و برای مردم است . ما بحران‏های سخت دوران دفاع مقدس را گذرانده‏ایم، آیا فكر نمی‏كنید این ملت و این كشور لیاقت هایی بیش از این دارد و آغاز این لیاقت‏ها از جوانان آن سرچشمه می‏گیرد .
36 اگر منتظر باشیم شرایط برای تحول فراهم شود، اشتباه است; زیرا هیچ‏گاه شرایط جامع و مانع فراهم نمی‏شود . این ما هستیم كه باید تحول‏ساز باشیم و گرنه به یك فرصت‏سوز تمام عیار تبدیل خواهیم شد .
37آغاز راه عمل و تفكر است و با شعار تهی از شعور تحول حاصل نمی‏شود . به قول ابراهیم ادهم: «چون تو عمل نكنی بدانچه دانی، چگونه می‏طلبی آنچه ندانی؟» (11)
38 برای این آغاز بزرگ باید افكار منفی را از سر راه برداشت . مهم نیست چه چیزی ندارید یا چه كاری نمی‏توانید انجام دهید، مهم توجه به دارایی‏های خویش است .
39 كسب معلومات و دانستن، نیاز غالب و همیشگی بشر است و ملت‏های متوقف ره به جایی نخواهند برد .
40 فرصت‏ها همواره در دل مشكلات جای دارند . سرنوشت «فرد» آن است كه خدمت كند نه ریاست . باید یقین داشته باشیم در فراسوی افق ذهنی دنیای بهتری می‏توان ساخت; دنیایی آرمانی كه با 4 اصل پدید می‏آید:
1 . رهایی از ترس
2 . رهایی از نیاز
3 . بالندگی اندیشه
4 . پایبندی به دین
امروزه از سخت‏افزار و نرم‏افزار صحبت می‏كنند و اخیرا واژه مغزافزار (منابع انسانی) را هم اضافه كرده‏اند . ملت‏ها باید با مغزهایشان به صحنه بیایند .

پی‏نوشت:

1 . برگزیده سخنان رهبران بزرگ دنیا، پگی اندرسون، ترجمه هادی ابراهیمی، ص‏72 .
2. Global Mobil
3 . برگزیده سخنان رهبران بزرگ دنیا، ص‏79 .
4 . زندگی بهتر، لیندافیلد، ترجمه سپیده خلیلی، ص‏21 .
5 . مخترعین، كتاب دانایی و برنایی، غلام علی حسینی، ج‏2، ص‏8 - 9 .
6 . همان، ج‏2، ص‏10 .
7 . اندیشه‏های الهامبخش، پرمودبتراووی جی بترا، ترجمه مهدی قراچه داغی، ص‏19 .
8. EnglishForiegen Language.
9. English Scend Lauguage.
10 . مصاحبه مهندس حسابی، فرزند استاد .
11 . عارفان بزرگ، شاهرخ شاه‏پرویزی، ص‏17 .