طب سوزنى

براساس اسناد تاريخى، طب سوزنى قدمتى بيش از دو هزار سال دارد كه از زمان پيدايش تاكنون روز به روز پيشرفت كرده و موفقيت هاى بسيار چشمگيرى داشته است. به گونه اى كه هم اكنون اين طب علاوه بر سرزمين زادگاهش (چين) در اغلب ممالك دنيا به عنوان يكى از متدهاى درمانى مؤثر در بيمارى هاى گوناگون كاربرد دارد. طب سوزنى هيچ گونه تضادى با ساير روش هاى درمانى رايج ندارد، بلكه مى تواند به عنوان درمان اوليه يا كمكى، همراه با ساير درمان هاى موجود ثمربخش باشد. از سال ۱۹۵۱ دانشكده هاى طب سوزنى در چين به طور رسمى آموزش در اين باره را آغاز كرده اند و نخستين دانشكده بين المللى طب سوزنى در سال ۱۹۷۵ از طرف سازمان جهانى بهداشت در پكن تأسيس شد كه امروزه در اكثر كشورها اين دانشكده ها گشايش يافته و مشغول آموزش به علاقه مندان هستند. طب سوزنى يكى از روش هاى درمانى جايگزين به شمار مى رود و دارو در اين نوع درمان كاربردى ندارد. اساس كار با سوزن هاى مخصوص طب سوزنى است كه امروزه از جنس استيل و به شكل مويى است. در اين طب تاكنون نيز عارضه جانبى شناخته شده اى از اين متد درمانى گزارش نشده است.
طب سوزنى علاوه بر اساس فلسفى قديمى، جنبه علمى بسيار گسترده اى نيز دارد كه در اين نوشتار فقط به چكيده اى از آنها اشاره مى شود. چينى ها عقيده دارند هر پديده اى در دنيا دو جنبه متضاد در خود دارد كه اينها را يين (Yin) و يانگ (Yang) ناميده اند. طبق فلسفه چينى بالانس بودن اين دو باعث تعادل و سلامتى در بدن خواهد شد، در غير اين صورت بيمارى ايجاد مى شود. يانگ (Yang) را به عنوان نيروى مثبت، توانايى هاى حركتى ارگان ها، حرارت زايى و موارد مشابه و يين (Yin) را به عنوان نيروى منفى، توانايى هاى عملكردى بالقوه ارگان ها، سردى مى دانند.
به اعتقاد آنان، احساس سرما و عرق سرد، ضعف ايمنى بدن و افت فشار خون از علائم يانگ است و از علائمى كه در اثر كمبود يين (Yin) ايجاد مى شود، مى توان احساس گرما، ضعف و بى حالى، بى خوابى و عصبى بودن را نام برد. از طرفى عقيده فلسفه چينى بر اين است كه در بدن انسان كانال هايى وجود دارد كه يك جريان حياتى به نام Oiدر آنها و ارگان هاى بدن در حال حركت است. Oiرا همان انرژى حياتى دانسته و هر عملكرد ارگانيگ را جلوه اى از Oiمى دانند و عقيده بر اين است كه عدم حركت متناسب آن در بدن باعث حالت هاى بيمارى مى شود كه با سوزن زدن به بدن باعث باز شدن كانال ها و بالانس كردن يين و يانگ و در نتيجه درمان بيمارى مى شوند. امروزه طى مطالعات گوناگون جنبه هاى علمى اين طب به اثبات رسيده است. يكى از كاربردهاى بسيار مؤثر طب سوزنى در جهت تسكين دردهاى حاد و مزمن است. طبق تحقيقات به عمل آمده، محققان متوجه شده اند كه رشته هاى عصبى محيطى و كوچك ميلين دارى كه در عضلات قرار گرفته اند در اثر سوزن زدن فعال مى شوند، در نتيجه پيام هايى به نخاع، مغز ميانى و محور هيپوفيز مى فرستند كه اين تحريكات با آزاد كردن موادى مانند انكفالين، داينورفين، سروتونين، نوراپى نفرين و بتااندروفين در خون و مايع مغزى نخاعى باعث رفع درد مى شوند.
از طرفى تحريك حاصله از سوزن زدن باعث ايجاد الكتريسيته اى در اعصاب مى شود كه در ترميم عصب و فعاليت عضلات مربوطه نيز مؤثر است. در طب سوزنى در مجموع ۳۶۱ نقطه جهت زدن سوزن در بدن انسان وجود دارد كه اكثر اين نقاط با نقاط ماشه اى (Trigger Points) تطابق دارند. مطالعات آناتومى هم نشان داده كه اين نقاط به ساختمان هاى بخصوص آناتوميك بدن نزديك هستند كه عبارتند از: نقاط اتصال اعصاب حركتى به عضلات، اعصاب محيطى بزرگ، نقاط خروجى اعصاب پوستى از فاسياى عمقى، عروق خونى مجاور اتصال عصب به عضله، نقاط دو شاخه شدن اعصاب محيطى و ليگامان ها (كه پايانه هاى عصبى زيادى دارند).
در طب سوزنى احساس سوزن بعد از عبور آن از لايه سطحى پوست مهم است كه گاهى جهت ايجاد آن بايد مانورهاى خاص (مانند بالا و پايين كردن سوزن يا چرخاندن سوزن) انجام داد. اين احساس نوعى واكنش از اعصاب ميلين دار و محيطى است. احساس وزن در افراد به صورت هاى گوناگون درك مى شود. شايع ترين آنها احساس درد مبهم، كرختى، انبساط عضلانى، سنگينى و جريان الكتريكى است. انتخاب نقطه صحيح و دقيق در زدن سوزن براى ايجاد احساس سوزن و آثار درمانى مهم است. اگر احساس سوزن ضعيف باشد، اثر درمانى نيز كم خواهد بود. انجام طب سوزنى بر روى لاله گوش نيز آثار درمانى جالبى داشته است كه در اينجا با سوزن زدن يا چسباندن چسب هاى حاوى دانه هاى سفت (گياهى يا مغناطيسى) يا سوزن هاى ريز مخصوص بر نقاط خاص روى لاله گوش، نقاط مربوطه تحريك مى شوند و بيمار با فشار دادن گهگاهى آنها در روز باعث ادامه تحريك مى شود كه خود مى تواند موجب بهبود برخى از بيمارى ها شود.