دنیاهای جدید پیش روی اختر شناسان

گروه کوچکي در کويري دوردست به ميهماني آسمان ها آمده اند. صدها نقطه نوراني بر فراز سر هر يک از ما به نورافشاني مشغولند و چشم رصدگران مشتاقي را که براي يافتن آسماني پاک و به دور از آلودگي هاي نوري و غبار، کيلومترها سفر کرده اند مي نوازند.
شنبه، 11 اسفند 1386
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
دنیاهای جدید پیش روی اختر شناسان
دنیاهای جدید پیش روی اختر شناسان
دنیاهای جدید پیش روی اختر شناسان
جهان سیارات فراخورشیدی
گروه کوچکي در کويري دوردست به ميهماني آسمان ها آمده اند. صدها نقطه نوراني بر فراز سر هر يک از ما به نورافشاني مشغولند و چشم رصدگران مشتاقي را که براي يافتن آسماني پاک و به دور از آلودگي هاي نوري و غبار، کيلومترها سفر کرده اند مي نوازند. هر يک از اعضاي گروه تلسکوپ يا دوربين دوچشمي کوچک خود را به سوي مجموعه اي از اجرام مورد علاقه خود تنظيم کرده است.اما در گوشه اي از اين جمع تلسکوپي کوچک مشغول پرسه زدن ميان ستاره هايي است که در نگاه اول هيچ ويژگي خاصي ندارند.او ستاره مادر منظومه اي از سياره هاي فراخورشيدي را هدف گرفته که در ميانه ميدان ديد تلسکوپ او و کنار ستاره پرنور آشنايي خانه دارند. اگرچه هيچ چيز در ميدان ديد آن تلسکوپ کوچک جز درخشش ستاره مادر ديده نخواهد شد، اما او مي داند گروهي از دانشمندان بتازگي در همان نواحي ، سياراتي را يافته اند که به دور ستاره اي غير از خورشيد آشناي ما مي گردد.تا چند سال پيش اگر با شما از سياراتي صحبت مي کردند که به دور ستارگاني غير از خورشيد در حال چرخش هستند احتمالا گمان مي کرديد با موضوعي از مباحث داستان هاي علمي - تخيلي سروکار داريد و البته حق هم با شما بود. تا مدتي طولاني بحث سيارات فراخورشيدي يا ExoPlanetتنها به مباحث نظري سياره شناسان محدود مي شد.
نگاهي به عالم ستاره ها اين ظن را به وجود مي آورد که اگر اطراف خورشيد به عنوان يکي از ستاره هاي کهکشان راه شيري که تفاوت چنداني با ديگر ستارگان کهکشان ما و ديگر کهکشان ها ندارد، امکان وجود منظومه اي از سيارات وجود دارد چرا نبايد در اطراف ستارگان ديگر نيز سياراتي در حال چرخش باشند؛ اما کمتر از 15سال است که اين اجرام از روي کاغذ به دنياي واقعي قدم نهادند و اين بار نيز چون هميشه فناوري باعث شده است اين امکان در اختيار دانشمندان قرار گيرد.موضوع شناخت و بررسي سيارات فرا خورشيدي از دل منظومه شمسي خودمان آغاز شد.
سيارات آشناي منظومه ما اگرچه يکي از کهن ترين اجرامي هستند که انسان آنها را ديده و درباره آنها به تحقيق پرداخته اما شناخت منظومه شمسي را بايد دانشي بسيار نو به حساب آورد.شايد در نخستين روزهاي عصر فضا بود که انسان مدرن ، زماني که ارابه هاي کاوشگرش آماده سفر به جاي جاي منظومه شمسي بودند تازه متوجه شد چقدر کم از اين سيارات مي داند و چقدر کمتر از شکل گيري و تحول اين سيارات اطلاعات درست و قابل اطمينان در اختيار دارد. در چنين جايگاهي بود که دانش جديدي با ترکيب رشته هاي زمين شناسي ، اخترشناسي و فناوري هاي فضايي متولد شد که سياره شناسي نام گرفت.دانشي که هدفش بررسي و شناخت سيارات و چگونگي پيدايش آنها و هر آن چيزي بود که در قالب اين موضوع مي شد، بحث کرد.اين تلاش جذاب و ماجراجويي فکري و فضايي انسان باعث شد او به دنياي شگفت انگيز آشناي اطراف خود گام گذارد و هر لحظه که مي گذشت شگفتي هاي بيشتري درباره آن پيدا کند.اين حالت براي دانشمندان حس انساني را تداعي مي کرد که در خانه اي که تمام دوران کودکي خود را در آن پشت سر گذاشته موفق به کشف اتاقهاي تازه و گوشه و کنارهاي ناشناخته اي شود.در کنار اين تلاش علمي ، پرسشي کهن فرصت طرح مجدد يافت.
آيا انسان در پهنه بيکران گيتي تنهاست؟ آيا تمامي عالم براي او خلق شده است ؟ آيا در جايي ميان بيش از 150ميليارد ستاره راه شيري و ميلياردها کهکشان شناخته شده خورشيد، ستاره اي ويژه است که گوهر دردانه حيات را در بستر خود پرورش داده است؟ براي پاسخ به اين پرسش تلاش گسترده اي آغاز شد که شايد يکي از مهمترين آنها جستجوي مکان هايي بود که امکان شکل گيري حيات در آنها وجود داشت. حلقه انتخاب در منظومه شمسي بسيار محدود بود.عطارد سياره بدون جو و تفتيده ، شانسي براي اين موضوع نداشت. جو غليظ و اسيدي زهره هم بعيد بود اتمسفر مناسبي براي شکل گيري حيات و رشد آن بوده باشد.مريخ اگرچه هنوز هم نامزد مناسبي براي اين موضوع به شمار مي رود، اما فرصت تکامل بخشيدن به حيات را هيچ گاه به دست نياورده و اقمار دوردست منظومه نيز گزينه هاي خوبي به شمار نمي آمدند. پس بايد جستجو را به سوي ستارگان سوق داد.جايي که امکان شکل گيري و گسترش حيات شايد در دل سياراتي چون زمين وجود داشته باشد؛ البته اگر چنين سياراتي وجود خارجي داشته باشند.براي چنين جستجويي از يک سو و از سوي ديگر پاسخ دادن به پرسش کماکان بحث انگيز چگونگي شکل گيري منظومه شمسي خودمان بود که طرح جستجوي سيارات فراخورشيدي آغاز شد، جستجوي اجرام بزرگ سنگي يا گازي که به طور مستقل به دور ستاره اي تکامل يافته در حال چرخش هستند.
نخستين گامها کمتر از 15سال پيش برداشته شد و سرانجام پس از بررسي هاي بسيار نخستين نشانه ها از يک سياره فراخورشيدي در اطراف ستاره - 51 فرس اعظم به دست آمد تا محققان نخستين سياره را به دام اندازند.از آن زمان تاکنون کاوشها به طور جدي ادامه يافت و با بهبود شرايط و ابزارهاي رصدي دانشمندان توانستند تعداد بيشتري از اين سيارات را به دام اندازند. اگرچه در تعداد سيارات يافت شده.بين مراجع گوناگون نجومي اختلاف نظر وجود دارد اما شمارشگر پايگاه جستجوي سيارات فراخورشيدي JPLعدد 157را نشان مي دهد و اين نشان از آغاز عصر جديدي دارد.هيچ يک از سيارات پيدا شده تاکنون (بجز يک مورد) به طور مستقيم ثبت يا تصويربرداري نشده اند.همه آنها را دانشمندان با بررسي اثري که روي ستاره مادر خود مي گذارند يافته اند. به اين ترتيب که بر اثر چرخش سياره به دور ستاره مادر خويش يا در نور يا در طيف يا در مدار آن تغييراتي ايجاد مي شود که دانشمندان را به شناخت و شکار آن کمک مي دهد.اما همانند تمامي عرصه هاي دانش بشري که حل هر پرسش ، دهها پرسش جديد ايجاد مي کند، يافت شدن اين سيارات هم با خود پرسشهاي فراواني را به همراه آورد.
برخلاف انتظار آنچه در اطراف ستارگان ديگر پيدا شده است ، کمتر تشابهي با منظومه خانگي ما دارد.نخست آن که تمامي سيارات يافت شده از نوع گازي و مشتري گون هستند و تاکنون هيچ سياره زمين مانندي کشف نشده است که شايد بتوان اين موضوع را به ضعف ابزارهاي فعلي ما مربوط دانست.شايد زماني که ماموريت اکتشافي کپلر عازم مدار زمين شود شانس يافت شدن اين گونه سيارات نيز بيشتر شود.اما نکته مهمتري که وجود داشت اين بود که بيشتر سيارات گازي کشف شده در فاصله اي نسبت به ستاره مادر در حال چرخشند که در مقايسه با منظومه شمسي بسيار نزديکتر به ستاره مادر خود هستند.اگر آنها را به منظومه خود منتقل کنيم شايد سياره اي به جرم بيش از مشتري در فاصله اي کمتر از مدار عطارد به دور خورشيد در حال چرخش خواهد ماند و اين با نظرات رايج درباره پيدايش منظومه شمسي تطابق ندارد.آيا اين بدان معني است که ما در نظريات خود در باره پيدايش منظومه دچار اشتباه شده ايم ؟ آيا ما منظومه اي استثنايي هستيم ؟ هنوز براي پاسخ دادن به اين پرسشها بسيار زود است چرا که تنها 157سياره از ميان ميلياردها سياره ممکن در کهکشان خود را شناخته ايم و اين نسبت اندک براي اظهارنظر چندان کافي نخواهد بود.در سالهاي آينده مبحث سيارات فرا خورشيدي ديد ما را نسبت به آغاز و انجام منظومه خود و درک ما را نسبت به گيتي متحول خواهد کرد. شايد شما هم اگر فرصت رصدي را در شبي صاف به دست آورديد و به سوي يکي از اين ستاره ها نگاه کرديد شما نيز احساس بي نظير رصدگراني را تجربه کنيد که به دنيايي نامرئي ولي با شکوه از جهانهاي دور دست نگاه مي کنند.
کسي چه مي داند. شايد همان هنگام از روي يکي از سيارات سنگي کشف نشده آن منظومه نيز کسي به سوي خورشيد ما مي نگرد
.


تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
حمله پهپادی سپاه علیه یک سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخ عیسی
play_arrow
حمله پهپادی سپاه علیه یک سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخ عیسی
تشکیل دیوار انسانی در ساحل سرخ هرمز
play_arrow
تشکیل دیوار انسانی در ساحل سرخ هرمز
سرلشکر عبداللهی: خودکفایی دفاعی مهم‌ترین درس جنگ بود
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: خودکفایی دفاعی مهم‌ترین درس جنگ بود
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم
درگذشت بازیکن ۱۶ ساله آرژانتینی پس از برخورد توپ به سر + فیلم
play_arrow
درگذشت بازیکن ۱۶ ساله آرژانتینی پس از برخورد توپ به سر + فیلم
بازدید کیم جونگ‌اون از پیست اسکی جدید در کره شمالی + فیلم
play_arrow
بازدید کیم جونگ‌اون از پیست اسکی جدید در کره شمالی + فیلم
دبیرکل ناتو: آمریکا ناچار است حضور نظامی خود در سراسر جهان را بازنگری کند + فیلم
play_arrow
دبیرکل ناتو: آمریکا ناچار است حضور نظامی خود در سراسر جهان را بازنگری کند + فیلم
تصاویر نزدیک از کشتی‌های هدف حمله سپاه در تنگه هرمز + فیلم
play_arrow
تصاویر نزدیک از کشتی‌های هدف حمله سپاه در تنگه هرمز + فیلم
تراکتورهای برقی بدون راننده در چین + فیلم
play_arrow
تراکتورهای برقی بدون راننده در چین + فیلم
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
play_arrow
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
play_arrow
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
play_arrow
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
play_arrow
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
play_arrow
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم
play_arrow
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم