تاونلی، ریچارد

[ričərd tāwnli]
Richard Towneley
(ت. تاونلی هال، نزدیك برنلی، لنكاشر، انگلستان، 1008/ 1629؛ و.یوْرك، انگلستان، 2 بهمن 1085/ 22 ژانویه 1707)، حكمت طبیعی.
تاونلی عضوی از یك خاندان مشهور وابسته به كلیسای كاتوْلیك رم بود كه از زمان سلطنت ملكه الیزابت اول، گرفتار اقدامات كیفری سلسله‌ای از حكمرانان پروتستان گردید، هرچند ثروت و كاردانی این خاندان چندان بود كه توانستند هم كمال مذهبی و هم املاك وسیع خود را حفظ كنند. این اوضاع و احوال تا حدی مبیّن بیزاری تاونلی از تبلیغ و میل او به كناره گیری است.
تاونلی بزرگترین فرزند چارلز تاونلی بود، كه در نبرد مارستن مور (1023/ 1644) كشته شده بود. چارلز با مارگریت پاستن، كه كاتوْلیك مذهبی از مردم نوْرفك بود، ازدواج كرد و خانواده‌ی بزرگی در تاونلی هال بوجود آورد. او توانست، به رغم افزایش زودرس مسئولیتهای خانوادگی، بیشترین نیرویش را به علم اختصاص دهد؛ احتمالاً این علاقه مندی را عمویش، كریستوفر تاونلی (983-1053)، برانگیخت؛ كریستوْفر با اخترشناسان شمالی، هاركس، كَرب تری، و گَسكوْین، آشنایی داشت. در پی مرگ آنان در طی جنگ داخلی، كریستوْفر تاونلی دستنوشته‌های آنان را گرد آورد و نگاهداری كرد.
تقریباً همه‌ی كارهای تاونلی در خانه‌اش انجام می‌گرفت. او كتابخانه‌ی مهمی از آثار علمی گرد آورد و بسیاری از همكاران محلی، و عمدتاً اصیلزادگان كاتوْلیك، را جلب كرد، اما هنری پاوئر و جان فلمستید نیز جزو این همكاران بودند. تاونلی با پاوئر، نخستین پژوهشهای ثمربخش درباره‌ی فشار هوا را انجام داد. آنان به تكرار و افزایش آزمایشهای قدیمی توْرّیچلّی، پاسكال، و پِكِه پرداختند؛ و در 1039 و 1040 به انجام آزمایشهائی همت گماشتند كه به پی بردن به رابطه‌ی بین فشار هوا و حجم، كه بعدها به قانون بایل [بوْیل] شهرت یافت، انجامید. كشف آنان در 1040 انتشار یافت، اما قانون قبل از چاپ كتاب بایل به نام New Experiments,Physico-Mechanical («آزمایشهای جدید فیزیكی- مكانیكی»؛ چاپ دوم، 1662) بر همگان شناخته نبود. بایل در رسیدن به این تعمیم به مساعدت تاونلی اذعان داشت. علاقه‌ی تاونلی به فشار هوا ادامه داشت، و با كوششهای وی در اندازه گیری ارتفاعات با استفاده از فشارسنج و پژوهشهایی درباره‌ی مویینگی و كاربرد فشارسنجها در هواشناسی همراه بود. این علاقه چندان گسترش یافت كه ثبت مطالب دیگری مربوط به هواشناسی را هم شامل شد؛ اندازه گیری‌های مفصل او از میزان بارندگی، كه در فاصله‌ی میان 1056 و 1083 اجرا شده بود، از اهمیت خاصی برخوردار بود.
شاید مهمترین كار تاونلی اصلاح ریزسنج (میكرومتر) باشد. او، كه كارش را از اصلی آغاز كرد كه به وسیله‌ی گسكوْین كشف شده بود، ریزسنج مفصل و پیچیده‌ای بوجود آورد كه در موارد نجومی از آن استفاده می‌شد. او این ابزار را به فلمستید و انجمن سلطنتی معرفی كرد. از 1049 او و فلمستید درباره‌ی رصدهای معمولی نجومی دست همكاری دادند.
موضع تاونلی در حكمت طبیعی انگلستان ممتاز بود، زیرا كه او یكی از معدود فیلسوفان پیرو كامل دكارت بود.

كتابشناسی

یكم.كارهای اصلی. دستنوشته‌های تاونلی در جریان حراج كتابخانه‌ی تاونلی در عصر ویكتوْریا پراكنده شد؛ تعداد اندكی از نسخه‌های خطی بعدها پیدا شد. چندتائی از نوشته‌هایش از طریق طرفهای مكاتبه و دوستانش دست به دست شده‌اند. كتاب Mercurial Eperiments Made at Towneley Hall in the Years 1660 and 1661 در شهریور 1040/ سپتامبر 1661 شناخته شد، اما هیچ نسخه‌ای از آن باقی نمانده است؛ این اثر در Experomental Philosophy، از هنری پاوئر، تجدید چاپ شد (لندن، 1664). ریزسنج تاونلی در PTRS، 2، شماره‌های 25، 29 (1667)، 457-458، 541-544، تشریح شده است. برای آگاهی از ارتباط فلمستید با گزارش تاونلی درباره‌ی كسوف 1055/ 1676، ← PTRS، 11 (1676)، 602-604. برای اطلاع از گزارشهای تاونلی درباره‌ی میزان بارندگیها، - همان، 18 (1699)، 51؛ 21 (1702)، 47؛ و 25( 1705)، 1877-1881.
معتبرترین دستنوشته‌های تاونلی كه برجا مانده‌اند عبارتند از «Considerations upon Mr.Hooke`s attempt for ye Explication of ye Expt-of ye waters ascent into small glasse canes preliminarie discourse wherein…the existence or qualitie and motion of a sbubtle matter is proves» (1667)، در كتابخانه‌ی فولتن، دانشگاه ییل، برای آگاهی از مكاتباتش، - وبستر (1966)، پایین. مكاتبات فلمستید-تاونلی، نسخه‌ی خطی 243 انجمن سلطنتی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
دوم.خواندنیهای فرعی. در فرهنگهای زندگینامگی معیار نامی از تاونلی برده نشده است. خلاصه‌ای از كار علمی او در كتاب History of Science and Technology in the Sixteenth and Seventeenth Centuries، از ا.وولف، چاپ دوم (لندن، 1962) ذكر شده است. برای آگاهی از بحث بیشتر، - مقاله‌های زیر از چ. وبستر، «Richard Towneley and Boyle`s Law»، در Nat، 197 (1963)، 226-228؛ «The Discovery of Boyl`s Law and the Concept of the Elasticity of Air in the Seventeenth Century»، در AHES، 2 (1965)، 441-502؛ «Richard Towneley,the Towneley Group and Seventeenth Century Science» در THSLC، 118 (1966)، 51-76؛ و «Henry Power`s Experimental Philosophy»، در AMB، 14 (1967)، 150-178.
منبع مقاله :
گیلیپسی، چارلز كولستون، (1387)، زندگینامه‌ی علمی دانشوران، ترجمه احمد آرام...[ و دیگران]، تهران: شركت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول