ازدواج چرا؟
منبع:مجله پرسمان
حقیقت ازدواج از نظر اسلام چیست؟ وظیفه یك خانم را قبل از ازدواج توضیح دهید.
پاسخ خود را با سخنی از مرحوم علامه محمد تقی جعفری (ره) آغاز میكنیم . وی درجواب فیلسوف شهیر اروپایی برتراند راسل كه چرا اسلام این قدر به ازدواج بها داده و برایش قانون وضع كرده است، نوشت:«با ازدواج میخواهد انسان به وجود آید، مسأله انسان مطرح است .»
بنابراین، ارضای غریزه جنسی و تأمین نیازهای فیزیولوژیك انسان از آثار مثبت ازدواج است؛ ولی میتوان فلسفه و حقیقت ازدواج از نظر اسلام را در سه امر جست و جو كرد: تكمیل، تسكین و تولید .
1 . تكمیل
هیچ انسانی به تنهایی كامل نیست و پیوسته در جهت جبران كمبود خویش تلاش میكند . جوان در پی رسیدن به استقلال فكری است؛ برای جبران نواقص و تأمین نیازهای بی شمار خود به سوی ازدواج سوق داده میشود و با گزینش همسری مناسب و شایسته موجبات رشد و تكامل خویش را فراهم میكند . مرحوم شهید مطهری در این باره میفرماید: «تشكیل خانواده یعنی یك نوع علاقهمند شدن به سرنوشت دیگران . . . . و یكی از علل این كه در اسلام ازدواج یك امر مقدس و عبادت تلقی شده است همین است . . . ازدواج اولین مرحله خروج از خود طبیعی فردی و توسعه پیدا كردن شخصیت انسان است . . . پختگی ای كه در پرتو ازدواج و تشكیل خانواده ایجاد میشود، در هیچ جای دیگر نمیتوان به آن رسید . و آن را فقط در ازدواج و تشكیل خانواده باید بدست آورد .» (1)شخصیت انسان پس از ازدواج به یك شخصیت اجتماعی تبدیل میشود؛ زیرا در پرتو ازدواج و زندگی مشترك خود را شدیدا مسؤول حفظ همسر و تأمین وسائل زندگی و تربیت فرزندان آینده تلقی میكند و تمام هوش، ابتكار و استعدادهای خود را به كار میگیرد؛ به عبارت دیگر، احساس مسؤولیت اجتماعی در او شكل میگیرد و بسیاری از شایستگیها و توانمندیهای نهفته در درونش را شكوفا میسازد .
بنابراین، میتوان ازدواج را مایه رشد و كمال یافتن انسان دانست . در واقع خداوند انسان را به گونهای آفریده كه بدون جنس مخالف ناقص است و با جنس مخالف كامل میشود . مرد به زن نیازمند است و زن به مرد . هر كدام از دو جنس از نظر روحی و جسمی به هم وابستهاند و با قرار گرفتن در كنار هم یكدیگر را تكمیل میكنند .
2 . تسكین
مهمترین نیازی كه بر اثر ازدواج تأمین میشود، نیاز به آرامش و احساس امنیت و آسودگی است این نیاز كه در سرشت آدمی ریشه دارد، چنان مهم است كه خداوند در بیان فلسفه ازدواج میفرماید: «از آیات و نشانههای خداوند این است كه برای شما از جنس خودتان همسرانی قرار دادیم تا در كنار آنان آ رامش یابید .» (2) بنابراین، همسر موجب آرامش و امنیتخاطر و محیط خانه وسیله آرامش روحی زن و مرد قرار داده شده است . در اوایل جوانی احساس تنهایی، بیهودگی و نداشتن پناهگاه انسان را فرا میگیرد . ازدواج و قرار گرفتن در كنار همسری شایسته و دلسوز این احساس را از بین میبرد و او را به آرامش روحی میرساند . این احساس آرامش به ثبات فكری و روحی، وقار، احساس ارزشمند بودن و لذت میانجامد . در واقع دست آفرینش نوعی كشش درونی میان زن و مرد به ودیعت نهاده تا هر كدام در سنین خاص خواهان یكدیگر شوند و اضطراب وپریشانیشان از طریق ازدواج به سكونت و آرامش تبدیل گردد . دانشمندان علوم تجربی و انسانی نیز ارضای صحیح و به موقع غریزه جنسی و ترشح معتدل غدد جنسی را برای سلامت جسم و روان آدمی لازم دانسته، عدم آن را سبب پارهای از بیماریهای روانی و گاه جسمانی شمردهاند .3 . تولید
یكی از ثمرات بزرگ ازدواج وجود فرزند و بقای نسل آدمی است . تولید و تكثیر نسل را نباید كوچك و بی اهمیتشمرد؛ زیرا هدف آفرینش جهان وجود انسان و پرورش و تكامل او است . تولید و پرورش انسانهای خدا پرست و موحد و نیكوكار و صالح، مطلوب خدای جهان آفرین است . از دیدگاه اسلام، وجود فرزند صالح برای پدر و مادر یك عمل صالح شمرده میشود و در سعادت دنیا و آخرت آنها مؤثر استبه همین جهت، معصومان تولید و تكثیر نسل را از اهداف ازدواج خواندهاند . پیامبر اكرم (ص) میفرماید: «چه مانع دارد كه مؤمن برای خودش همسری برگزیند . شاید خدا فرزندی به او عطا كند كه با گفتن لااله الاالله زمین را سنگین سازد .» در حقیقت زوجها از طریق فرزندان خود رشته پیوند میان اعضای یك نسل را به وجود میآورند . این امر از اهداف اساسی ازدواج است؛ وجود فرزندان به گرمی، پویایی و صفای كانون خانواده میانجامد و انگیزه ادامه زندگی را در انسان تقویت میكند .البته روشن است كه در پرتو ازدواج یكی از نیازها و غرایز مهم انسان (غریزه جنسی) تأمین و به روشی درست ارضا میشود .
با تأمین این نیاز جسمانی، فرد از نظر روانی، ذهنی و اخلاقی به آرامش میرسد و مسیر بسیاری از انحرافات جنسی و اخلاقی و اجتماعی بسته میشود .
پینوشتها:
1 . تعلیم و تربیت در اسلام، شهید مطهری . ص 252 .
2 . سوره روم (30): آیه 21 .
