تعریف

Definition
نظریه‌پردازان اجتماعی معمولاً تصور می‌کنند که تعریف لفظی یا وضعی اصطلاحات (منظور من از b،a، X و c است) کار مطلوب و بی‌مسئله‌ای است که فقط نیازمند صراحت و شفافیت و یکنواختی در کاربرد است. این دیدگاه را که در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم امیل دورکم (Durkheim, 1895) و فردیناند تونیس (Tönnies, 1899-1900) اظهار می‌کردند،‌ هنوز هم اکثر دانشمندان علوم اجتماعی به مثابه امری عادی و حتمی می‌پذیرند. (ــ پوزیتیویسم).
دیدگاه بسیار غنی‌تر و پیچیده‌تری را می‌توان در این داعیه‌ی ماکس وبر سراغ گرفت که، برای مثال، تعریف دین فقط در پایان پژوهش معلوم می‌شود نه در آغاز. در این‌جا ظاهراً وبر از این اندرز نیچه پیروی می‌کند که مفاهیمی که بیانگر کل یک فرایند تاریخی‌اند تن به تعریف نمی‌دهند. این دیدگاه که مورد حمایت پرشور تئودور آدورنو است (ـــ مکتب فرانکفورت) معمولاً با تأکید بر پیچیدگی هرمنوتیکی پدیده‌های اجتماعی و رابطه‌ی تنگاتنگ آن‌ها با ارزش‌ها همراه است. این دیدگاه از نیمه‌های قرن بیستم در دنیای انگلیسی زبان با نقد ویتگنشتاین از پوزیتیویسم تقویت شد و موجب پدید آمدن آثاری همچون کار وینچ (Winch, 1958) و کسان دیگری شد که در جست‌وجوی مدل بدیلی برای علوم اجتماعی بودند (ــ تفهم). ربط و اهمیت هنجاری تعریف‌ها با تصور گالی از «مفاهیم ذاتاً مورد چالش» در تفکر سیاسی و اجتماعی عیان‌تر شد (Gallie, 1955-6).
تنزل پوزیتیویسم به قراردادگرایی و دغدغه‌های بعدی درباره‌ی نسبی‌گرایی، حامیان عقل‌گرایی و واقع‌گرایی را به طرح دوباره‌ی ایده‌ی «تعریف واقعی» ترغیب کرده است، که در آن، تعریف باید ماهیت حقیقی امور را بیان کند - مثل تعریف عناصر شیمیایی براساس ساختار مولکولی آن‌ها. این پرسش که برای موضوعات اجتماعی تا چه حد چنین تعاریفی ممکن است قابل چون و چراست، اما روشن است که تصور پیچیده‌تر از ماهیت نظریه‌ی علمی اجتماعی که در سال‌های اخیر سیطره یافته است، حساسیت بیش‌تری به مسائل مربوط به شکل‌گیری مفاهیم علمی اجتماعی را با خود به ارمغان آورده است.
‏منبع ‌مقاله: آوتوِیت، ویلیام. باتامور، تام؛ (1392)، فرهنگ علوم‌اجتماعی قرن بیستم، ترجمه‌ی حسن چاوشیان، تهران: نشر نی، چاپ اول.
منبع مقاله :
آوتوِیت، ویلیام. باتامور، تام؛ (1392)، فرهنگ علوم‌اجتماعی قرن بیستم، ترجمه‌ی حسن چاوشیان، تهران: نشر نی، چاپ اول