تیبر، جان

jān teyber]
[John Tabor]
(ت. فکوم، همپشر، انگلستان، 1046/ 1667)، پزشکی.
تیبر پسر کشیش بخش فکوم در 1066 از کالج مرتن در آکسفرد به اخذ مدرک لیسانس نایل گردید و در 29 اسفند 1072 دانشنامه‌ی پزشکی خود را دریافت کرد. تیبر، که به مکتب ریاضیات پزشکی که در پرتو پیروی از نیوتن در اوایل قرن هیجدهم پیشرفتهائی کرد] بستگی داشت، کوشید با انتشار رساله‌ای با عنوان Excertationes medicae («تمرینهای پزشکی»، 1724) جان‌گرایی پزشکی را در قالب ریاضی بریزد. وی نفس ناطقه یا جان را، که محتملاً فعالیتهای موجودات زنده را موجب می‌شود و کنترل می‌کند، به عنوان علت اصلی رویدادهای فیزیولوژیک قبول داشت. از آنجا که جان خود از خلال حرکات اعضای مختلف بدن و مایعات محتوی در آن بر طبق قوانین تثبیت شده‌ی حرکات فیزیکی ظاهر می‌گردد، لذا تیبر عقیده داشت که هدف اصلی نظریه‌ی پزشکی محاسبه شکل و اندازه و حرکت ساختارهای آلی است.
تیبر، که با گروه کثیری از مصنفان قدیم و همعصر خود آشنایی داشت، بیشتر مدیون کارهای تحقیقی بورلّی بود و از محاسبات طرحهای مکانیکی خاصی نوشته‌های وی استفاده می‌کرد وی توجه زیادی به تنظیم و تحت قاعده درآوردن مفصّل (اگرچه بی‌نتیجه‌ی) شکل و قابلیت ارتجاع رشته‌های عضلانی مبذول داشت و گزارشی جامع (اگرچه بی‌اساس) درباره‌ی ساختمان و عمل قلب عرضه کرد. درحالی‌که عقیده داشت که جان نیروی اصلی حفظ دستگاه‌های مختلف بدن موجودات زنده در برابر فساد و خرابی است، از عقاید جان فرند، جیمز کیل، و جان کیل، از لحاظ پذیرش کشش فیزیکی به عنوان نیروی مستقل مؤثر بر روی فعالیتهای فیزیولوژیک جانبداری می‌کرد. مثلاً بیماری را فرایندی تصور می‌نمود که به وسیله آن جان، به صورت تشنجات عضلانی، تب، و تظاهراتی از این قبیل، نیروی کشش ذرات خارجی و فاسد را خنثی کرده تعادل بدن را برقرار و اصلاح می‌کند. کار تحقیقی تیبر اثر چندانی از خود برجای نگذاشت و با انقراض کلی مکتب ریاضیات پزشکی در نیمه دوم قرن هیجدهم به بوته فراموشی سپرده شد. استفاده او از فرضیه‌های جانگرایانه بیشتر به منظور تأکید در نارسا بودن توجیهات صرفاً مکانیکی بود و توجه وی به تلفیق سنن تحویل گرایی و حیات گرایی در فیزیولوژی را نشان می‌دهد.

کتابشناسی

یکم، کارهای اصلی.

اثر عمده‌ی تیبر کتابی بود به نام Exercitationes medica quae tam morborum quam symptomatum in plerisque morbis rationem illustrant (لندن، 1724)، یکی از مقالات وی که ارزش عتیقه‌شناختی داشت با عنوان « An Accurate Account of a Tessellated Pavement, Bath, and Other Roman Antiquities, Lately Discovered Near East Bourne in Sussex» در PTRS، 30 (1717-1719)، 549-563، 783-802، منتشر شد.

دوم. خواندنیهای فرعی.

تنها منبعی که اطلاعاتی درباره زندگی تیبر می‌دهد کتابی است به نام Ahmni Oxonienses، از جووزف فاستر، چهارم (آکسفرد، 1892)، 1453. شرح مفیدی از عقاید او در زمینه‌ی پزشکی درVersuch einer pragmatischen Geschichte der Arzneikunde، از کورت اشپنگل، چاپ سوم، پنجم، (هاله، 1828)، 233-234، 349، مندرج است. ج.ر. پارتینگتن در کتاب A History of Chemistry، دوم (لندن، 1961)، 623-625، درباره‌ی مخالفت تیبر با نظریه‌ی جان میوو در مورد ذرّات نیتروژن هوا بحث کرده است.
منبع مقاله :
گیلیپسی، چارلز کولستون، (1387) زندگینامه‌ی علمی دانشوران، ترجمه احمد آرام ... [و دیگران]، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول