تاریخ کشف مولیبدن

در تاریخچه‌ی کشف مولیبدن اتفاق قابل ملاحظه‌ای وجود ندارد. شاید حتی بتوان گفت که این تاریخچه مختصر و بی‌اهمیت است. تنها یک مسئله قابل ذکر است: این عنصر کمیاب بسیار زود و در سال 1778 کشف گردید، زمانی که تجزیه‌ی شیمیایی رونق می‌گرفت. اولین بار مولیبدن به صورت اکسید آن تهیه شد. نام «مولیبدن» سالها قبل از اینکه این عنصر جدید کشف شود، عنوان شده بود. این نام از نامهای یونانی «مولیبدنا» (1) به معنی سنگ معدن سرب (سنگ گالن) و «مولیبدوس» به معنی سرب گرفته شده است. این دو ماده به هم شباهت زیادی داشتند. سنگ معدن دیگری نیز بود که به این دو شباهت زیادی داشت: بعدها مشخص شد که این سنگ معدن همان «مولیبدنیتب (سولفید مولیبدن) است.
در سال 1754 معدن‌شناس سوئدی، کرونستت، این کانیها را از یکدیگر تفکیک کرد و گفت مولیبدنت دارای خواص ویژه‌ای است. اما این نظریه باید به اثبات می‌رسید. برحسب اتفاق، گزارش مطالعات درباره‌ی مولیبدنیت به دست شله افتاد. وی در سال 1778، تجزیه‌هایی بر روی این سنگ معدن انجام داد. مجاورت مولیبدنیت با اسید نیتریک قوی منجر به تشکیل رسوب حجیم سفید رنگی شد که شله از آن به عنوان نوعی خاک سفید عجیب نام برد. از طرفی ملاحظه کرد که اسید نیتریک بر روی گرافیک اثری ندارد. از این طریق، تفاوت بین گرافیت و مولیبدنیت روشن گردید. شله خاک سفید مزبور را «اسید مولیبدیک» نامید، زیرا این جسم دارای خاصیت اسیدی بود. این شیمیدان سوئدی باتکلیس اسید مولیبدیک اکسید مولیبدن را به دست آورد؛ یعنی اکسید یک فلز جدید. این چیزی بود که شله و هموطنش، برگمان، نیز به آن معتقد شدند.
پس از آن، کار مهم، استخراج فلز از خاک مولیبدیک بود. شله برای انجام این کار تصمیم گرفت خاک مزبور را با زغال تکلیس کند. اما به دلایلی او خود موفق به انجام این کار نشد و از دوستش یلم (2) خواست که این کار را عملی سازد. در سال 1790، یلم درخواست شله را پذیرفت. به هر حال مولیبدن تهیه شده توسط یلم حاوی ناخالصیهای کربن و کربور مولیبدن بود. افتخار تهیه‌ی مولیبدن خالص (به روش احیاء اکسید آن با ئیدروژن) متعلق به برزلیوس است (1817).

پی‌نوشت‌:

1. . Molybdena
2. . Hjelm

منبع مقاله :
تریفونوف، دیمیتری نیکولایویچ ، تریفونوف، ولادیمیر؛ (1390)، تاریخچه‌ی کشف عناصر شیمیایی، برگردان: عبدالله زرافشان، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ چهارم