نماز جماعت

عن الرضا - علیه السلام -:انما جعلت الجماعة لئلا یکون الاخلاص و التوحید و الاسلام و العبادة لله الا ظاهرا مکشوفا مشهورا؛:علت تشریع نماز جماعت آن است که اسلام و توحید و بندگی و اخلاص به خداوند متعال در معرض دید عموم و ظاهر و مشهور در میان مردم باشد.(1)
 

ثواب پشت سر عالم

قال رسول الله - صلى الله علیه وآله - :من صلى خلف عالم فکانما صلى خلف رسول الله ؛کسى که پشت سر عالم نماز به جا آورد، مانند کسى است که پشت سر پیغمبر خدا نماز خوانده است .(2)
 

صف جهاد و صف جماعت

قال ابوالحسن موسى بن جعفر - علیه السلام -:ان الصلوة فى الصف الاول کالجهاد فى سبیل الله - عز و جل - ؛نماز خواندن در صف اول ، مانند جهاد در راه خداست .(3)
 

لبیک به اذان نماز

قال رسول الله - صلى الله علیه وآله -:اذا سمعت الاذان فات ولو حبوا؛هنگامى که اذان نماز را شنیدى ، هرچه سریعتر به مسجد بیا، گرچه سینه خیز باشد.(4)
 

عذاب دنیوى براى تارک نماز جماعت

قال الصادق - علیه السلام -:ان قوما جلسوا عن حضور الجماعة فهم رسول الله - صلى الله علیه وآله - ان یشعل النار فى دورهم حتى خرجوا و حضروا الجماعة مع المسلمین ؛

عده اى در هنگام وقت نماز جماعت مى نشستند (و به نماز جماعت حاضر نمى شدند) پیامبر اسلام تصمیم گرفت که خانه هاى آنها راآتش بزند تا از منازلشان بیرون آمده و در جماعت مسلمین حاضر شوند.(5)

نماز جماعت در صبح

قال رسول الله - صلى الله علیه وآله -:لان اصلى الصبح فى جماعة احب الى من ان اصلى لیلتى حتى اصبح ؛اگر نماز صبح را به جماعت بخوانم ، در نظرم محبوبتر از عبادت و شب زنده دارى تا صبح است .(6)

فضیلت نماز جماعت

قال رسول الله - صلى الله علیه وآله - :صلاة الرجل فى جماعة خیر من صلاته فى بیته اربعین سنة . قیل : یا رسول الله !صلوة یوم ؟ فقال : صلوة واحدة ؛

نماز خواندن انسان در جماعت بهتر است از نمازى که چهل سال در خانه خوانده شود. عرض کردند: یا رسول الله ! نماز یک روز؟ حضرت فرمود: بلکه یک نماز.(7)
 

اخطار پیامبر و ترک نماز جماعت

قال الصادق - علیه السلام -:هم رسول الله - صلى الله علیه وآله - باحراق قوم فى منازلهم لایصلون بالجماعة ؛حضرت پیغمبر (ص ) خواست خانه ها را بر قومى که در منازل خود نماز مى گزاردند و به جماعت حاضر نمى شدند، بسوزاند.(8)
 

بى اعتنایى به نماز جماعت

عن ابى جعفر - علیه السلام - قال: قال على علیه السلام من سمع النداء فلم یجبه من غیر علة فلا صلاة له ؛ هرکس که صداى اذان جماعت را بشنود و بدون هیچ عذرى پاسخ ندهد، نماز ندارد (نمازش مقبول نیست)(9)

برائت از آتش دوزخ و نفاق

قال رسول الله - صلى الله علیه وآله -:من صلى اربعین یوما جماعة یدرک التکبیرة الاولى ، کتب له برائتان برائة من النار و برائة من النفاق ؛کسى که نماز خود را با جماعت و با درک تکبیر اول نماز، چهل روز انجام دهد، خداوند دو برائت را براى او مقرر مى سازد:الف - برائت از آتش دوزخ .ب - برائت از نفاق .(10)

 برتری نماز جماعت:
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «صلاة الجماعة افضل من صلاة الفرد بخمس و عشرین درجة؛ فضیلت نماز جماعت بیست و پنج برابر نماز فرادا می‌‌باشد».(11)

حکمت نماز جماعت:
امام رضا علیه السلام فرمود: «انما جعلت الجماعة لئلا یکون الاخلاص والتوحید والاسلام والعبادة لله الا ظاهرا مکشوفا مشهورا؛ علت تشریع نماز جماعت آن است که اخلاص و اسلام و توحید و عبادت برای خداوند متعال در معرض دید عموم و ظاهر و مشهور در میان مردم باشد».[12]

حضور در جمع و جماعت:
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «ان الشیطان ذئب الانسان کذئب الغنم یاخذ الشاة القاصیة والناحیة فایاکم والشعاب و علیکم بالجماعة والعامة والمسجد؛

شیطان گرگ انسان است، همانند گرگ گوسفندان که همیشه میش‌های دورافتاده و کناره‌گیر را می‌‌گیرد. پس، از دسته‌بندی‌ها (گروه‌گرائی و خط‌بازی) بپرهیزید و بر شما باد به حضور در جماعت و مجالس عمومی‌‌ و مسجد».[۱3]

کیفر ترک نماز جماعت:
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «لینتهین اقوام لایشهدون الصلاة او لامرن مؤذنا یؤذن ثم یقیم ثم امر رجلا من اهل بیتی - و هو علی علیه السلام - فلیحرقن علی اقوام بیوتهم بحزم الحطب لانهم لایاتون الصلاة؛

آنان که در نماز جماعت حاضر نمی‌‌شوند لازم است از این کار خودداری کنند وگرنه دستور خواهم داد مؤذن اذان و اقامه بگوید.

آنگاه - پس از اقامه جماعت - یکی از اهل بیت خود را (که علی علیه السلام باشد) فرمان می‌‌دهم تا خانه‌های کسانی را که در جماعت حاضر نشده‌اند، با بسته‌های هیزم به آتش کشد».[۱4]

 نماز جماعت، میزان شناسایی:
پیامبر گرامی ‌‌اسلام صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «ان سئلت عمن لم یشهد الجماعة فقل: لااعرفه؛ اگر درباره کسی که به نماز جماعت حاضر نمی‌‌شود از تو سؤالی نمودند، بگو من او را نمی‌‌شناسم».[۱5]

برتری نماز جماعت
ان رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم قال:صلاة الجماعة افضل من صلاة الفرد بخمس و عشرین درجة.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:فضیلت نماز جماعت بیست و پنج برابر نماز فرادا می باشد.(16)

 دو برگ رهایی
و قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم:من صلی اربعین یوما الصلوات فی جماعة لا یفوته تکبیرة الاحرام کتب له برآئتان، برآئة من النفاق و برآئة من النار.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:هر کس چهل روز نمازهای خود را با جماعت بخواند بطوریکه یک تکبیرة الاحرام از او فوت نشود، دو برائت آزادی برای او نوشته می شود، یکی نجات از نفاق و دیگری رهائی از آتش.(17)

صفوف نخستین جماعت
قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم:ان الله و ملائکته یصلون علی الذین یصلون الصفوف الاول.پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:خدا و فرشتگانش بر کسانی که صفهای اول- نماز جماعت- را بهم پیوند می دهند، درود می فرستند.(18)

حضور در جمع و جماعت
قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم:ان الشیطان ذئب الانسان کذئب الغنم یاخذ الشاة القاصیة و الناحیة فایاکم و الشعاب و علیکم بالجماعة و العامة و المسجد.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:شیطان گرگ انسان است، همانند گرگ گوسفندان که همیشه میش های دور افتاده و کناره گیر را می گیرد. پس، از دسته بندیها(گروه گرائی و خط بازی) بپرهیزید و بر شما باد به حضور در جماعت و مجالس عمومی و مسجد.(19)

 قطع رابطه با تکروان
ان رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم قال:لا صلاة لمن لا یصلی فی المسجد مع المسلمین الا من علة و لا غیبة الا لمن صلی فی بیته و رغب عن جماعتنا و من رغب عن جماعة المسلمین سقطت عدالته و وجب هجرنه.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:کسی که-بدون هیچ عذری-نماز خود را همراه دیگر مسلمانان در مسجد نمی خواند نمازش مقبول نیست و غیبت احدی جایز نیست .

مگر کسی که نمازش را در خانه می خواند- و در جماعت حاضر نمی شود - و به حضور در اجتماع مسلمین بی رغبت است و هر آنکس که چنین باشد از عدالت ساقط و دوری از او واجب می باشد.(20)

جماعت در بدترین شرایط
و هم‌چنین از آن حضرت نقل شده است که فرمودند: «الصلاة جماعة و لو علی راس زج؛ نماز با جماعت است (باید باشد) هرچند روی نیزه باشد». که این حدیث کنایه از آن است که در هر شرایطی باید سعی شود که نماز به جماعت برگزار شود.(21)

تواب بیشتر با تعداد بیشتر
تعداد حاضران در نماز جماعت، هر چه بیشتر باشد، پاداش آن بیشتر است. این کلام رسول خداست که فرمود: «ما کثر فهو احب الی الله».(22)

حدیث جالبی در بیان فضیلت نماز جماعت است که قسمتی از آن در رساله‌های عملیه هم ذکر شده است. ترجمه تمام حدیث چنین است:

اگر اقتداکننده 1 نفر باشد، پاداش 150 نماز داده می‌‌شود.
اگر اقتداکننده 2 نفر باشد، پاداش 600 نماز داده می‌‌شود.
اگر اقتداکننده 3 نفر باشد، پاداش 1200 نماز داده می‌‌شود.
اگر اقتداکننده 4 نفر باشد، پاداش 2400 نماز داده می‌‌شود.
اگر اقتداکننده 5 نفر باشد، پاداش 4800 نماز داده می‌‌شود.
اگر اقتداکننده 6 نفر باشد، پاداش 9600 نماز داده می‌‌شود.
اگر اقتداکننده 7 نفر باشد، پاداش 19200 نماز داده می‌‌شود.
اگر اقتداکننده 8 نفر باشد، پاداش 36400 نماز داده می‌‌شود.
اگر اقتداکنندگان و امام جماعت به 10 نفر رسیدند، پاداش 72800 نماز دارد.

ولی، همین که عدد افراد از ده نفر گذشت، حساب آن را جز خدا کسی نمی‌‌داند.(23) در حدیث دیگر است: هر که نماز جماعت را دوست بدارد، خدا و فرشتگان او را دوست می‌‌دارند.(24)

در زمان پیامبر صلی الله علیه و آله هرگاه افراد نماز جماعت کم می‌‌شدند، آن حضرت به جستجو و تفقد از افراد می‌‌پرداخت و می‌‌فرمود: شرکت در نماز صبح و عشاء، بر منافقان از هر چیز سنگین‌تر است.(25)

نتیجه:
نمازجماعت از مهمترین مستحبّات و از بزرگترین شعائر اسلامى است و در روایات، فوق‏ العاده روى آن تکیه شده است.

 شاید غربت این نماز به اندازه ای است که با همه ی تلاشی که در سالها برای برگذاری آن شده است اثرات و برکات فردی و اجتماعی آن برای اهل نماز هنوز شناخته نشده است .

تاکید اهل بیت برای برگذاری ان به اندازه ای است که گویا حکم به وجوب آن می شود. اما با اینکه مستحب است ولی نه حق واجبات و نه حق این مستحب اداء شده است.

فهم دین و درک دین و باور به اجتماع نماز جماعت در مساجد بر کسی پوشیده نیست ولی این مهم هنوز در ابتدای راه هم وجود ندارد.

پی نوشت:
1.بحارالانوار، ج 88، ص 12)(وسائل الشیعه ، ج 5، ص 372)
2.(بحارالانوار، ج 88، ص 119)
3.(وسائل الشیعه ، ج 5، ص 387)
4.کنزالعمال ، ج 7، ص 548)
5.(بحارالانوار، ج 88، ص 16)

6.(کنزالعمال ، ج 8، حدیث 22792)

7.(وسائل الشیعه ، ج 5، ص 374)
8.(لئالى الاخبار، ج 4، ص 205)
9.(وسائل الشیعه ، ج 5، ص 375)

10.(بحارالانوار، ج 88، ص 4)
11.(وسائل الشیعة، ج 5، ص 374.
12.(وسائل الشیعه، ج 5، ص 372.
13.(کنزالعمال، ج 7، ص 581، حدیث 20355.
14.(وسائل الشیعه، ج 5، ص 376.
15.(محجة البیضآء، ج 1، ص 342.