قرصهاي تركيبي خواركي
قرص جلوگيري از بارداري: قرصهاي تركيبي خواركي
قرصهايي كه از تركيب دو هورمون تشكيل شده اند، معروف به قرصهاي جلوگيري از بارداري هستند. در حاليكه قرصهاي هورموني ديگري نيز براي جلوگيري از بارداري وجود دارند كه مثلا فقط هورمون ساختگي پروژسترون (پروژستين) را دارند و براي پيشگيري از حاملگي در دوران شيردهي مصرف مي شوند.
چگونه از بارداري جلوگيري مي كنند؟
در ضمن پروژسترون موجود در قرص با تاثير بر ترشحات دهانه رحم، رسيدن اسپرم به تخمك را دچار مشكل كرده و با نازك كردن جداره داخلي رحم مانع جايگزيني مناسب تخم لقاح يافته (اگر اتفاق بيافتد) مي شود.
آيا در دوران شيردهي مي توان از اين قرصها استفاده كرد؟
اگر شما تمايل داريد كه پس از زايمان با استفاده از قرصهاي خوراكي از بارداري جلوگيري نمائيد، مي توانيد از قرصهايي كه فقط پروژسترون دارند يا minipil معروف به قرصهاي جلوگيري در دوران شيردهي استفاده كنيد. مصرف ميني پيل را مي توانيد 6 هفته پس از زايمان آغاز كنيد و يا زودتر اگر به هيچوجه به نوزاد خود شير نمي دهيد.
چقدر در پيشگيري از حاملگي موثرند؟
با اين حال ميزان اثر بخشي بشدت وابسته به نحوه مصرف است. اگر قرصها بطور نادرست مصرف شوند – مثلا شروع مصرف قرص همراه با يك روش مطمئن ديگر نباشد يا در طول يك دوره چند بار فراموش شود- احتمال بروز حاملگي افزايش مي يابد، در واقع اشتباهات بيشتر، به معناي احتمال وقوع بارداري بيشتر است. بنابراين استفاده از اين روش براي افرادي مناسب است كه طبق دستور و بطور منظم از آن استفاده مي كنند.
بعلاوه استفاده از اين روش، محافظتي در برابر بيماريهاي مقاربتي ايجاد نمي كند.
در صورت مصرف اين قرصها، اگر تصميم به بارداري گرفتم چه بايد بكنم؟
هر زمان كه براي اقدام به باردار شدن آماده بوديد، لازم نيست يك بسته قرص را تمام كنيد. هر زمان كه مصرف آنرا متوقف كنيد، چه بسته قرص شما تما شده باشد يا خير، چند روز تا حداكثر يك هفته بعد خونريزي خواهيد داشت. در بسياري از خانمها باروري به محض قطع قرص باز مي گردد و در برخي يك تا چند ماه طول مي كشد تا تخمك گذاري منظم اتفاق بيافتد.
بعضي از پزشكان توصيه مي كنند كه بهتر است تا زمانيكه دو سيكل قاعدگي منظم داشته باشيد از يك روش ديگر (مانند روش طبيعي يا كاندوم) براي جلوگيري از بارداري استفاده كنيد؛ به اين دليل كه اگر در حين قاعدگي هاي نامنظم حامله شويد در تعيين سن دقيق بارداري و تخمين موعد زايمان دچار مشكل خواهيد شد. با اين حال نگران نباشيد اگر اين اتفاق افتاد با انجام سونوگرافي در هفته هاي اول بارداري مي توان با دقت زيادي زمان زايمان را مشخص كرد.
آيا استفاده از آن مزايايي براي سلامتي دارد؟
• در بسياري از خانمهايي كه از اين قرص ها استفاده مي كنند دردها و مشكلات ناشي از عادات ماهيانه كاهش مي يابد. دوره هاي قاعدگي منظم مي شود و مدت زمان خونريزي و مقدار آن كاهش مي يابد و در نتيجه كم خوني فقر آهن در اين افراد كمتر ديده مي شود. بعلاوه فشارهاي عصبي قبل از قاعدگي از جمله سردرد و تحريك پذيري عصبي از بين مي رود.
• از آنجا كه موجب مهار تخمك گذاري مي شود در پيشگيري از حاملگي بسيار موثر است و به همين نسبت خطر بروز بارداري خارج رحمي را كاهش مي دهد.
• مصرف آن آسان است. در فعاليت جنسي دخالتي ندارد.
• قابل برگشت است، يعني با قطع آن بلافاصله امكان حامله شدن وجود دارد.
• خطر عفونت و التهاب لگن با مصرف قرص كاهش مي يابد.
• در درمان و تشكيل مجدد برخي از كيستهاي تخمدان موثر است.
• خطر سرطان رحم و تخمدان بطور قابل توجهي كاهش مي يابد و اين اثر تا حدود 20 سال پس از قطع مصرف قرص هم ادامه مي يابد.
• در خانمهاي مبتلا به اندومتريوز، در صورت مصرف قرص دردهاي لگني و مشكلات ناشي از بيماري كاهش مي يابد. التبه مصرف قرص اندومتريوز را درمان نمي كند اما مي تواند از پيشرفت بيماري جلوگيري كند.
• احتمال بروز بيماريهاي خوش خيم پستان مانند كيست را كاهش مي دهد.
• موجب افزايش تراكم استخواني مي شود. مصرف قرص در خانمهايي كه نزديك به سنين يائسگي هستند، شدت و دفعات گرگرفتگي را كم كرده و احتمال بروز پوكي استخوان را بعد از يائسگي كاهش مي دهد.
• مي تواند سبب از بين رفتن آكنه هاي پوستي شود. در خانمهايي كه دچار افزايش موهاي صورت و بدن باشند ممكن است وضعيت را تا حدي بهبود بخشد.
آيا انواع مختلفي از اين قرصها وجود دارد؟
چگونه مي توان اين قرصها را تهيه كرد؟
از چه زماني مي توانم مصرف قرص را شروع كنم و آيا لازم است در آغاز مصرف از يك روش ديگر نيز استفاده كنم؟
اگر قاعده مي شويد، اول بايد مطمئن شويد كه باردار نيستيد. بنابراين بايد مصرف قرص را پس از خونريزي پريود شروع كنيد. دو روش براي اين كار وجود دارد. روش "شروع از روز اول" كه طي 24 ساعت اول پس از خونريزي مصرف قرص را آغاز مي كنيد و در اين روش نيازي به استفاده از يك روش مطمئن براي جلوگيري از حاملگي نداريد. روش ديگر "شروع از جمعه" است، بدين ترتيب كه هر زمان در طول هفته كه خونريزي شما شروع شود تا جمعه صبر كنيد و اولين قرص را در جمعه بخوريد. اين روش براي سهولت استفاده و جلوگيري از اشتباهات احتمالي در شروع كردن بسته هاي آينده روش مناسبي است. در اين روش نياز داريد كه يك روش مطمئن جلوگيري را (مانند كاندوم) در ماه اول به همراه استفاده از قرص بكار بريد.
اگر تاكنون از نظر جنسي فعال نبوديد و يا كاملا از عدم بارداري خود مطمئن هستيد ممكن است از روش "شروع سريع" استفاده كنيد. به اين ترتيب كه در هر زمان از سيكل قاعدگي كه هستيد اولين قرص جلوگيري را بخوريد و البته بايد در اولين سيكل شروع قرص از يك روش جلوگيري ديگر استفاده كنيد. چون تاثير قرص بلافاصله بعد از شروع نخواهد بود.
روش مصرف اين قرصها دقيقا چگونه است؟
معمولا بعد از 3 تا 5 روز خونريزي پريود شروع مي شود و شروع بسته بعدي ارتباطي با اتمام خونريزي ندارد.
قرص نبايستي به صورت ناپيوسته، مثلا يك ماه در ميان و يا دو ماه در ميان و يا چند روز در ميان، مصرف شود. حتي اگر فرد از نظر جنسي فعال نباشد، در صورتيكه اين روش را براي جلوگيري از بارداري انتخاب كرده است، بايد آنرا بطور منظم مصرف كند.
بايد در اولين سيكل همراه با مصرف قرص ضد بارداري، از يك روش ديگر جلوگيري نيز استفاده شود.
براي مصرف قرص LD محدوديت سني وجود ندارد و مي توان آن را تا سن 45 سالگي و حتي بيشتر، تحت نظارت و كنترل ادامه داد. ليكن در مواردي نظير فشار خون كنترل نشده و مصرف سيگار و غيره توصيه مي شود كه مصرف قرص به سن كمتر از 35 سال محدود گردد و در سنين بالاتر، افراد بايد پس از مشاوره، از روشهاي ديگري استفاده كنند.
از آنجا كه مصرف قرص از انتقال بيماريهاي مقاربتي جلوگيري نمي كند، در صورتيكه همسر يا شريك جنسي شما با فرد يا افراد ديگري در ارتباط است يا اعتياد تزريقي دارد، حتما از كاندوم براي جلوگيري از ابتلا به اين دسته از بيماريها استفاده كنيد.
در مدتي كه قرص مصرف مي شود، حجم خون قاعدگي به نسبت قبل از مصرف، كاهش مي يابد كه در صورت كم شدن بيش از حد و لكه بيني يك روز در ميان و يا قطع كامل، بايد به پزشك مراجعه كرد.
اگر خوردن قرص را فراموش كنم...؟
• اگر شما آغاز بسته جديد را فراموش كرده ايد، بهتر است طبق روال روزانه يك عدد را هر چه زودتر شروع كنيد و از يك روش مطمئن ديگر جلوگيري از بارداري استفاده كنيد.
• در صورتي كه خوردن قرص يك شب فراموش شود، بايستي تا دو شب متوالي هر شب دو قرص خورده شود و تا آخر بسته، همزمان از روش جلوگيري ديگري (مثل كاندوم) هم استفاده شود.
• در صورتي كه خوردن قرص دو شب فراموش شود، بايستي تا دو شب متوالي هر شب دو قرص خورده شود و تا آخر بسته، همزمان از روش جلوگيري ديگري (مثل كاندوم) هم استفاده شود.
• در صورتي كه خوردن قرص 3 شب متوالي يا بيشتر فراموش شود، بايستي از خوردن بقيه قرصها خودداري شود و تا شروع خونريزي و آغاز دوره قاعدگي جديد از روش جلوگيري ديگري استفاده شود. سپس از روز پنجم قاعدگي، بسته جديد آغاز شود.
اگر پس از خوردن قرص، استفراغ كنم يا دچار اسهال شوم، چه بايد بكنم؟
اگر دچار اسهالي باشيد كه بيش از 24 ساعت طول بكشد نيز بايد مانند قرص فراموش شده عمل كنيد.
آيا استفاده از بعضي داروها، مصرف قرصهاي ضدبارداري را بي اثر مي كند؟
بنابراين بهتر است در صورت استفاده درازمدت از يك داروي خاص، آنرا با پزشك يا ماماي خود در ميان بگذاريد و در صورتيكه از قرصهاي جلوگيري استفاده مي كنيد آنرا به اطلاع پزشك معالج خود كه براي بيماري ديگري به وي مراجعه كرده ايد، برسانيد.
اگر در آخرين هفته سيكل قاعدگي، پريود نشوم چه بايد بكنم؟
آيا مناسب است كه گاهي در مصرف قرص، وقفه ايجاد كنم؟
طول مدت مصرف قرصهاي خوراكي پيشگيري از حاملگي در زناني كه سالم هستند، ممكن است
چند سال ادامه پيدا كند و ترك دوره اي آنهتوصيه نمي شود.
عوارض جانبي اين قرصها چيست؟
• گاهي خونريزي يا لكه بيني همزمان با مصرف قرص در طول سيكل قاعدگي و بين دو پريود ادامه دارد. وجود لكه بيني همزمان با مصرف مرتب قرص،به مدت 2 تا 3 ماه اهميتي ندارد. در صورت تداوم بيشتر بايد به پزشك مراجعه كرد. در برخي مواقع اين مشكل با جايگزين كردن قرصهاي HD به جاي LD برطرف مي شود.
• علائمي مانند تهوع، استفراغ و سردرد همراه با مصرف قرص بتدريج پس از 2 تا 3 ماهم برطرف مي شود. براي پيشگيري از اين عارضه بهتر است قرصها را همراه با غذا يا پس از شام و قبل از خواب مصرفكرد. در صورت تداوم علائم تهوع و استفراغ مي توان همراه با قرصهاي پيشگيري، از قرصهاي ويتامين B6 به مدت محدود استفاده كرد.
• تورم و دردناك بودن پستانها، افزايش اشتها، نفخ، تغيير وزن، تغيير در تمايلات جنسي و تغييرات خلقي نيز ممكن است بوجود آيد. اكثر اين عوارض پس از چند ماه مصرف از بين مي روند، با اين حال گاهي استفاده از همان قرص از يك مارك ديگر ممكن است كمك كننده باشد.
• در برخي خانمهايي كه از لنز داخل چشمي براي رفع عيوب انكساري استفاده مي كنند، احساس ناخوشايند ناشي از خشك شدن چشمها بروز مي كند كه در اينصورت مي توانند با توصيه چشم پزشك از اشك مصنوعي استفاده نمايند.
• گاهي مصرف قرصهاي جلوگيري از بارداري موجب ايجاد لكه هاي پوستي روي صورت مي شود كه به ماسك حاملگي معروف است و معمولا در بارداري و بعلت وجود مقاديري زياد استروژن در بدن پديد مي آيد. مي توان با محافظت پوست در برابر اشعه و آفتاب احتمال بروز اين وضعيت را كاهش داد، اما اگر شما دچار اين عارضه شده ايد بهتر است با مشاوره با پزشك يا ماماي خود، از اين به بعد از قرصهاي حاوي پروژسترون استفاده كنيد يا كلا يك روش ديگر را براي جلوگيري از بارداري انتخاب نمائيد. زيرا تداوم مصرف استروژن ممكن است موجب تيره شدن يا وسعت ضايعه پوستي شود.
آيا مصرف آن مخاطراتي دارد و عوارض درازمدت استفاده از آن چه مي تواند باشد؟
بااحتياط صورت مي گيرد. ازدياد مختصر فشار خون بدون علامت بوده و قابل تحمل است، ولي احتمال دارد در ادامه مصرف قرص، با علائمي چون سردرد، خستگي، عصبانيت، بي خوابي، طپش قلب و خونريزي از بيني نمايان شود.
در خانمهاي سيگاري، مصرف قرص مي تواند خطر وقوع سكته قلبي را افزايش دهد. اين احتمال در افرادي كه عوامل خطر ساز ديگري از قبيل فشارخون بالا يا چاقي را نيز دارند بيشتر مي شود.
مصرف قرصهاي ضد بارداري ممكنست احتمال ايجاد لخته هاي خوني را در برخي از افرادافزايشدهد. از اينرو خطر بروز عوارضي چون ترومبوز و آمبولي ريوي افزايش مي يابد اما احتمال آن بسيار كم است.
در نتايج مطالعات شواهد قطعي دال بر افزايش بروز سرطان پستان، تخمدان، رحم، گردن رحم و مهبل مشاهده نشده است. لذا قرصها بطور كلي سرطان زا نيستند.
مصرف قرص در زن سالم به هيچ وجه موجب پيدايش بيماري قند در هنگام مصرف يا پس از قطع قرص نمي شود، ولي ممكن است در زنان مبتلا به بيماري قند موجب تشديد بيماري شود.
اثرات سوء حاملگي در زن مبتلا به بيماري قندبمراتب شديدتر و خطرناكتر از قرصها است.
چه كساني نبايد از اين قرصها استفاده كنند؟
• دچار يكي از انواع اختلالات انعقادي بوده يا سابقه اي از ترمبوز و آمبولي ريوي داشته باشيد.
• مبتلا به فشار خون بالا باشيد يا ساير عوامل خطر ساز براي بيماريهاي قلبي و عروقي در شما وجود داشته باشد.
• مبتلا به هپاتيت فعال يا ساير بيماريهاي كبدي باشيد.
• بطور يقين يا احتمالي مبتلا به يكي از انواع سرطانهاي حساس به هورمون، مانند سرطان پستان، باشيد.
• خونريزي نامشخص رحمي داشته باشيد.
• دچار سردردهاي ميگرني باشيد (بخصوص انواعي كه همراه با علائم قبل از شروع سردرد است) يا بيش از 35 سال داشته باشيد و يا سيگار بكشيد.
• بيش از 20 سال مبتلا به ديابت باشيد يا دچار يكي از عوارض ديابت شده باشيد.
• مبتلا به بيماريهاي كيسه صفرا باشيد يا سابقه يرقان ناشي از انسداد مجاري صفراوي را داشته باشيد.
• در يك يا دو ماه آينده نياز به بستري شدن پيدا كنيد.
• سيگاري و بالاي 35 ساله باشيد يا اگر بالاي 40 سال داشته باشيد كه در اينصورت قرص خوراكي پيشگيري از حاملگي بايد با احتياط و پس از معاينه و بررسي هاي كامل تجويز شود.
• اگر در حين مصرف قرصهاي خوراكي پيشگيري از حاملگي، ترشح شير پيدا شود بايد از روشهاي ديگرپيشگيري از حاملگي استفاده كنيد و اگر ترشح شير ادامه يابد و بخصوص اگر اختلالاتبعدي در عادت ماهانه پيدا شود، بايد براي انجام يك معاينه كلي به پزشك مراجعه نماييد.
چه علائمي نشان مي دهد كه مشكل پزشكي ناشي از مصرف قرص ايجاد شده است؟
• درد شديد در قفسه سينه
• تنگي نفس
• سرفه همراه با خلط خوني
• درد شديد شكمي
• تورم در يك پا، يا درد شديد در ساق يا ران
• سردرد ميگرني يا سردرد از هر نوعي كه با شروع مصرف قرص تشديد شده باشد.
• هر نشانه اي از اختلالات عصبي مانند اختلال بينايي (دو بيني، تاري ديد، كوري گذرا يا ديدن نقاط نوراني در ميدان ديد)، اختلال تكلم، بي حسي يا ضعف در نيمي از بدن.
• قرمزي شديد پوست، يرقان يا زردي پوست، خارش در كل بدن، وجود توده اي در پستان، افسردگي يا تموج در خلق و خو و نهايتا زماني كه حدس مس زنيد باردار شده ايد.