علل بوی بد دهان

بوی بد دهان که در اصطلاح علمی به آن هالیتوزیس (halitosis) می‌گویند، می‌تواند توسط برخی شرایط پزشکی مانند عادات غذایی، شیوه‌ی زندگی ناسالم، و بهداشت ضعیف دهان و دندان ایجاد شود.
بوی بد دهان به دو نوع پایدار و ناپایدار تقسیم‌بندی می‌شود. بوی بد ناپایدار، موقتی است، به این معنی که می‌توانید از این نوع بوی بد با شستشو، مسواک زدن، و پاکسازی دندان رهایی یابید. نوع پایدار بوی بد دهان یک بیماری نسبتاً جدی بوده که این مشکل در آن ماهیت دائمی دارد. در خصوص بوی بد ناپایدار، شدت آن با عللی مانند بوی قوی مواد غذایی (سیر، پیاز) و کشیدن سیگار تغییر می‌کند. می‌توان این وضعیت را با حفظ اصول اولیه‌ی بهداشت دهان و دندان، سلامت دندان و برخی تغییرات داده شده در سبک زندگی تحت کنترل در آورد.
به طور کلی، بوی بد دهان از خود دهان نشأت می‌گیرد. علل بوی بد دهان، بیماری‌هایی مانند ذات الریه، برونشیت، ترشح پشت حلق، عفونت مزمن سینوس، برگشت اسید معده مزمن، مشکلات کبدی یا کلیوی، دیابت و عفونت دستگاه تنفسی را شامل می‌شود.
مصرف برخی مواد غذایی: مصرف مواد غذایی (مانند، سیر، پیاز و ...) با روغن‌های فرار (volatile oils) می‌توانند موجب بوی بد دهان شوند. این روغن‌های پرادویه یا تند و تیز در طول هضم، به درون جریان خون جذب می‌شوند. در ریه‌ها، این بوی تند و تیز به درون هوا آزاد شده بطوریکه با عمل بازدم از طریق بینی به بیرون فرستاده می‌شود. گاهی بوی بد دهان ناشی از مصرف پیاز و سیر، ممکن است تا 72 ساعت باقی بماند. خود بزاق می‌تواند بوی تند و تیز را به مدت طولانی حفظ کند، و منجر به بوی بد دهان شود.
بهداشت ضعیف دهان و دندان و بیماری‌های پریودنتال: بهداشت ضعیف دهان و دندان می‌تواند به تجمع ذرات مواد غذایی در دهان منجر شود. انواع مختلفی از باکتری موجود در دهان بر روی ذرات مواد غذایی عمل کرده و بخارات سولفید هیدروژن را آزاد کرده که موجب بوی بد و متعفن در دهان می‌شود. با مسواک نزدن مرتب و استفاده نکردن از نخ دندان، این باکتری‌ها همراه با ذرات غذایی، لایه‌ی چسبناک بی‌رنگی را روی دندانها تولید می‌کنند. در دراز مدت، این پوشش یا لایه به ماده‌ای سخت بنام پلاک یا جرم تبدیل می‌شود، که می‌تواند موجب پوسیدگی دندان و بیماری‌های پریودنتال گردد. حفره‌های شکل گرفته محل تجمع ذرات غذا و باکتری‌های ایجاد کننده‌ی بو خواهند شد.
عوارضی که بینی و گلو را تحت تأثیر قرار می‌دهند: علل بوی بد دهان می‌تواند همچنین مرتبط با بینی باشد. هرگونه ماده‌ی خارجی به دام افتاده در بینی می‌تواند موجب تنفس بد بو شود. این امر می‌تواند به دلیل وجود عفونت سینوسی باشد که موجب می‌شود ترشحات سینوس از پشت گلو عبور کرده و بوی بد و متعفنی را سبب شوند. برخی از عفونت‌های گلو نیز در نهایت منجر به بوی بدن دهان می‌شوند. عمل باکتریها در لوزه می‌تواند بوی بد خفیفی ایجاد نماید. علت اصلی بوی بد دهان که از این ناحیه نشأت می‌گیرد، ناشی از ماده‌ی کلسیفیه شده یا توده‌ی آهکی تشکیل شده در شکاف‌های لوزه می‌باشد.
استفاده از دخانیات و الکل: هم دخانیات و هم الکل موجب خشک شدن دهان می‌شوند، که این امر منجر به بوی بدی می‌شود. جدای از این، دود سیگار دارای قطران، نیکوتین، و مواد دیگری است که در دهان جمع شده و موجب بروز بیماری‌های پریودنتال و بوی بد دهان می‌شود. به همین ترتیب، مصرف الکل منجر به مشکلات گوارشی شده، که همچنین می‌تواند به بوی بد دهان ارتباط یابد.
خشکی دهان و رژیم غذایی: این امری است عادی که به هنگام بیدار شدن از خواب در صبح، احساس بوی بدی در دهان کنید. این وضعیت به دلیل کاهش تولید بزاق در هنگام خواب بوده، به این دلیل که دهان برای مدتی طولانی بسته مانده است. از اینرو، بزاق نقش بسیار مهمی در پاکسازی و مرطوب کنندگی دهان ایفاء می‌کند. تجمع این مایع خوراکی در دهان، عمل بلع را بهتر ساخته که این به نوبه‌ی خود به دهان در خلاص شدن از بقایای مواد غذایی، باکتری و سلول‌های مرده کمک می‌کند. بزاق دارای قدرت از بین برندگی باکتری‌های موجود در دهان است. خشک شدن دهان به این معناست که تولید بزاق کاهش یافته و نتیجه‌ی آن بوی بد دهان خواهد بود. رژیمهای لاغری شدید نیز می‌توانند به دلیل شکست مواد شیمیایی (کتواسیدوز) در طول روزه‌داری یا گرسنگی، موجب بوی بد دهان شوند. در چنین مواردی، بوی دهان مانند بوی لاک پاک کن می‌ماند.
بیماری‌ها و علل دیگر: برخی از انواع سرطان می‌توانند بوی بد دهان را بوجود آورند، اما عفونت‌های ریوی و آبسه می‌توانند منجر به بوی بسیار بد یا متعفن شوند. نارسایی کلیوی موجب بوی ادرار مانندی می‌شود، در حالی که بوی شبیه به «بوی ماهی» با نارسایی کبد در ارتباط است. حتی دیابت و ریفلاکس اسید معده‌ی مزمن می‌توانند موجب بوی بد دهان شوند. بعضی افرادی که دچار عدم تحمل لاکتوز می‌باشند، ممکن است هنگامی که شیر و محصولات لبنی را مصرف می‌کنند، دهانشان بوی بد دهد. کم شدن آب بدن که منجر به مشکلات گوارشی و یبوست می‌شود نیز در میان علل بوی بد دهان قرار دارد. دندان‌های مصنوعی (ابزار مصنوعی ساخته شده به جای دندان افتاده) نیز اگر به درستی تمیز نشوند، می‌توانند موجب بروز این مشکل شوند.
بوی بد دهان می‌تواند با هر کدام از دلایلی که در بالا ذکر شد، بوجود آید. حفظ بهداشت دهان و دندان با شستشو، استفاده از نخ دندان و مسواک زدن به طور مرتب راه حلی برای بوی بد دهان به حساب می‌آید. همیشه به خاطر داشته باشید که زبان خود را با مسواک و یا تمیز کننده‌ی زبان تمیز نمایید؛ به این دلیل که پوششی از بقایای مواد غذایی، سلول‌های مرده، ترشحات پشت حلق، و باکتری‌ها به طور مداوم تشکیل می‌شود. چنانچه تمیز کردن مناسب دهان هیچ کمکی به رفع این مشکل نکرد، در این صورت با پزشک یا دندانپزشک خود مشورت نمایید.
سلب مسئولیت: اطلاعات ارائه شده در این مقاله صرفاً جنبه‌ی آموزشی داشته و نبایستی به منظور جایگزین توصیه‌های پزشک متخصص در نظر گرفته شود. مراجعه به پزشک خود بی‌خطرترین راه تشخیص و درمان هرگونه بیماری است.