بازار اراک

بازار سرپوشیده‌ی اراک در بخش مرکزی شهر قدیم، و دارای شکلی صلیبی با دو محور شمالی - جنوبی به طول 880 متر و شرقی - غربی به طول 600 متر است که در محل چارسویی زیبا تلاقی می‌کنند. محور نخستین از جنوب تا دروازه‌ی قبله و از شمال تا دروازه راهزان امتداد یافته است. در این بازار که سراسر آن پنج‌متر پهنا دارد در هشت گذر صدمتری نزدیک به پانصد دکان و بیست‌سرا و تیمچه احداث شده است که زیباترین آنها سرای کتاب‌فروش‌ها و سرای نوذری است. یک راسته‌ی صدمتری از بخش جنوبی، دو طبقه و دارای هشت‌متر ارتفاع است که در گذشته قسمتی از سقف آن فرو ریخته و سردر زیبای آن نیز به هنگام بنای جدید بانک ملی خراب شده است؛ دو بخش صدمتری از محور شرقی - غربی نیز ضمن خیابان سازی ویران شده است. چارسوی بازار، دارای سقفی دوپوش به ارتفاع 13/3 متر و از لحاظ معماری در خور توجه است. (1) پیدایی بازارهای اراک را به سال هشتم سلطنت ناصرالدین شاه (1371) سال احداث شهر سلطان‌آباد در اراضی ده دستجرد و ساختمان آن را به میرزا حسن‌خان، نایب الحکومه عراق (اراک)، نسبت داده‌اند. (2)
بنابر شواهد تاریخی و مستند، مهم‌ترین کالای بازارِ این شهر از دیرزمان قالی و جاجیم و دیگر دستباف‌های بومی بوده است. دکتر فووریه، پزشک ناصرالدین شاه، آن را از صنایع مهم و قدیم و مایه‌ی پیشرفت شهر، و اراکی‌ها را در این صنعت سرآمد ابنای وطن دانسته و نوشته است: «هنوز هم فرش خوب ایران را در بازار اروپا «ساروقی» می‌نامند». (3)

پی‌نوشت‌ها

1. محتاط، ص137 به بعد.
2. اعتمادالسلطنه، 1363، ج 1، ص 95؛ دهگان، ج 2، ص 143.
3. ص 351 - 366.

منبع مقاله :
پروشانی، ایرج و دیگران؛ (1389)، بازار در تمدن اسلامی، ترجمه‌ی سعید ارباب‌شیرانی، تهران، نشر کتاب مرجع، چاپ اوّل