![شنبازى، آرامبخش روان كودك شنبازى، آرامبخش روان كودك](https://rasekhoon.net/_files/thumb_images700/article/97030b85-1678-487b-a0f2-a88cbf6cba04.jpg)
![شنبازى، آرامبخش روان كودك شنبازى، آرامبخش روان كودك](/_WebsiteData/Article/ArticleImages/859/RDB03.jpg)
شنبازى، آرامبخش روان كودك
نويسنده: محمدرضا مطهرى ـ نيره پارس
شنبازى براى كودكان فعاليتى خوشايند و لذتبخش است. كودك از لمس كردن شن و بازى با آن لذت بسيار مىبرد. شن مىتواند خاصيت مايعات را داشته باشد از نظر اينكه مىريزد و اگر آن را در ظرفى بريزيم به شكل آن ظرف در مىآيد. بازى با شن تجارب مفيد و لذتبخشى را براى كودك ايجاد مىكند.
امروزه شنبازى به قدرى داراى اهميت است كه در تمامى كلينيكهاى مشاوره و رواندرمانى كودك به عنوان يكى از وسايل ضرورى اتاق بازى محسوب مىشود.
شن بايد در دو نوع خشك و مرطوب وجود داشته باشد تا كودك بتواند هر دو نوع آن را لمس كند و تفاوتها و شباهتهاى آنها را درك كند.
كودك در شن به حفر كردن و ساختن دالان (تونل) مىپردازد. برج، تپه و خانه مىسازد و به انجام بازىهاى تخيلى مشغول مىگردد. كودك مىتواند معمار هستى خود باشد و قصر خود را در داخل شنها خلق كند و دنياى خويش را پر از كسان و خويشاوندانى سازد كه ساخته و پرداخته ذهن او هستند. او مىتواند كارى را انتخاب كند و يا از آن دست بكشد. نيز مىتواند بيافريند و يا نابود كند.
«شن» وسيله خوبى براى بازىهاى تهاجمى كودك به شمار مىرود زيرا مىتواند شن را با ايمنى بيشترى پرتاب كند.
كودك مىتواند عروسكهايى را كه نماد پدر، مادر، خواهر و يا برادر هستند و با آنها احساس خصومت، تنفر و يا حسادت دارد در ميان شن دفن كرده و با ماشين كمپرسى پر از شن از روى آنها عبور كند و به اين وسيله احساسات درونى خويش را نشان دهد. كودك مىتواند با شن سنگر بسازد و از طريق تفنگبازى احساسات خويش را نشان داده و تخليه شود، يا اينكه جاده بسازد و با استفاده از بلدوزر، گريدر و كمپرسى مشغول سازندگى شود و يا اينكه با ساخت مزرعه مشغول كشت و كار كشاورزى شود. نيز جاده و پلهايى براى عبور و مرور ماشين بسازد، سپس آنها را خراب كرده و يا توسط هواپيما بمباران كند. در ظرف چند دقيقه مىتواند يك خندق حفر كند و قايقى را هدايت نمايد، در لحظهاى بعد ممكن است سدى بسازد و اندكى بعد آنها را خراب كرده و خندق و قلعهها را ويران نمايد.
«شن» وسيله بسيار مناسبى براى پاسخگويى به طيف گسترده تخيلات كودك است. در شنبازى، كودك علاوه بر اينكه به لحاظ روانى تخليه مىشود و رضايت درونى كسب مىكند، در پرورش تخيل، ابتكار، خلاقيت و سازندگى او نيز مؤثر است.
ـ از طريق شنبازى، به مفاهيم وزن و ظرفيت پى مىبرند.
ـ شناسايى ذرات شن و خاصيت چسبندگى آن.
ـ ساختن اشيا با شن و مقايسه شن خيس و خشك.
ـ پى بردن به شكلپذيرى شن خيس، كه اگر شن را كمى مرطوب كنيم به شكل ظرفى كه در آن قرار دارد در مىآيد.
ـ پى بردن به مفاهيمى مانند اينكه آيا شن مثل نمك در آب حل مىشود؟ آيا از صافى عبور مىكند؟
ـ درك مفاهيم هندسى و فضايى.
ـ پرورش قدرت تخيل، ابتكار، خلاقيت و سازندگى در كودك: كودكان موقعى كه مشغول ساختن يك قلعه شنى هستند، مىتوانند در باره آن داستانى بسازند و غرق در تخيلات خويش شوند. فرآيند خلاقيت در چنين مواقعى در كودكان شكوفا مىشود.
ـ از طريق شنبازى و كسب تجربيات حسى مفاهيم زيادى مثل گود كردن، فشار وارد كردن، كُپه كردن، تونل زدن، پهن كردن، تقسيمبندى و برگشتپذيرى را ياد مىگيرد؛ همچنين مفاهيم واژههايى مانند عميق، عميقتر، داخل، بيرون و ... را درك كرده و برايش درونى مىشود.
ـ كودكان براى ساختن تپههاى بزرگ شنى، ايجاد خندق و دژهاى شنى، ماهيچههاى بزرگشان را به كار برده و پرورش مىدهند.
شن خشك از جهت تجربهآموزى (در زمينه خواص شن مانند نرمى، روندگى، جابهجايى) و شن مرطوب از اين نظر كه كودك با خيس كردن شن به ساختن برج، ديوار، تونل، غار و ... مشغول مىشود، براى او بسيار جالب است.
براى شنبازى و ساختن چيزهاى مورد نظر بايستى آب در اختيار و در نزديكى كودك قرار داشته باشد.
كودكان نوپا از به كار بردن بيلچههاى پلاستيكى كوچك براى پر كردن، حمل كردن و خالى كردن سطلهاى پلاستيكى لذت مىبرند اما استفاده از بيلچههاى فلزى براى كودكان بزرگتر مناسبتر است. چون كودكانِ دوره آمادگى بيشتر به ابزار محكم (بيلچههاى فلزى و ...) براى حفر كردن سوراخهاى عميق و ساختن جاده و تونل نياز دارند.
ماشينهاى كمپرسى، بلدوزر و گريدر (جاده صافكن) دانش آنها را در زمينه حمل خاك و جادهسازى افزايش مىدهد.
ـ ظروف مختلف در اندازههاى مختلف (قيف و ...)
ـ غربال (الك)
ـ قاشقهاى كهنه و مستعمل
ـ ماشين بازى (كمپرسى، بلدوزر، تراكتور و ...)
ـ قالبهاى چوبى مختلف
ـ ترازوهاى ساخته شده توسط كودك
ـ قوطىهاى كنسرو كه لبههاى آن تيز نباشند
ـ فرغون
ـ زمانى كه كودكان سرگرم بازى هستند ممكن است به علت بىتوجهى، دستهاى آغشته به شن را به چشمهايشان بمالند و يا به خاطر پاشيدن شن به هوا، سر و صورت و چشمهايشان آسيب ببيند. والدين و مربيان بايد توجه كنند و اين نكات را به كودكان يادآور شوند.
ـ فقط در محلى كه براى بازى مشخص شده شنبازى كنند، از جابهجايى شن در محيطهاى ديگر و يا آوردن به اتاق و ... پيشگيرى نماييد.
ـ هنگام شنبازى روپوش مخصوصى به تن كودك كنيد تا لباسهايش كثيف نشود.
ـ به آنان بگوييد كه شنها را با گِل مخلوط نكنند.
ـ برايشان توضيح دهيد كه پس از بازى، شن را جمع كرده، داخل ظرف و يا جاى مخصوص بريزند، نيز وسايل بازى را تميز كرده و در جاى خود قرار دهند.
ـ فضاى مرطوب حوضچههاى شنى، جاى مناسبى براى گربههاست. بايد پس از بازى كودكان، روى حوضچهها را با تور سيمى يا وسيله ديگرى پوشاند و بدين وسيله شن را از آلودگى محفوظ داشت.
منبع: پیام زن
امروزه شنبازى به قدرى داراى اهميت است كه در تمامى كلينيكهاى مشاوره و رواندرمانى كودك به عنوان يكى از وسايل ضرورى اتاق بازى محسوب مىشود.
شن بايد در دو نوع خشك و مرطوب وجود داشته باشد تا كودك بتواند هر دو نوع آن را لمس كند و تفاوتها و شباهتهاى آنها را درك كند.
كودك در شن به حفر كردن و ساختن دالان (تونل) مىپردازد. برج، تپه و خانه مىسازد و به انجام بازىهاى تخيلى مشغول مىگردد. كودك مىتواند معمار هستى خود باشد و قصر خود را در داخل شنها خلق كند و دنياى خويش را پر از كسان و خويشاوندانى سازد كه ساخته و پرداخته ذهن او هستند. او مىتواند كارى را انتخاب كند و يا از آن دست بكشد. نيز مىتواند بيافريند و يا نابود كند.
خانه و خانهدارى / نكتهها
«شن» وسيله خوبى براى بازىهاى تهاجمى كودك به شمار مىرود زيرا مىتواند شن را با ايمنى بيشترى پرتاب كند.
كودك مىتواند عروسكهايى را كه نماد پدر، مادر، خواهر و يا برادر هستند و با آنها احساس خصومت، تنفر و يا حسادت دارد در ميان شن دفن كرده و با ماشين كمپرسى پر از شن از روى آنها عبور كند و به اين وسيله احساسات درونى خويش را نشان دهد. كودك مىتواند با شن سنگر بسازد و از طريق تفنگبازى احساسات خويش را نشان داده و تخليه شود، يا اينكه جاده بسازد و با استفاده از بلدوزر، گريدر و كمپرسى مشغول سازندگى شود و يا اينكه با ساخت مزرعه مشغول كشت و كار كشاورزى شود. نيز جاده و پلهايى براى عبور و مرور ماشين بسازد، سپس آنها را خراب كرده و يا توسط هواپيما بمباران كند. در ظرف چند دقيقه مىتواند يك خندق حفر كند و قايقى را هدايت نمايد، در لحظهاى بعد ممكن است سدى بسازد و اندكى بعد آنها را خراب كرده و خندق و قلعهها را ويران نمايد.
«شن» وسيله بسيار مناسبى براى پاسخگويى به طيف گسترده تخيلات كودك است. در شنبازى، كودك علاوه بر اينكه به لحاظ روانى تخليه مىشود و رضايت درونى كسب مىكند، در پرورش تخيل، ابتكار، خلاقيت و سازندگى او نيز مؤثر است.
مهارتها و مفاهيمى كه كودكان در هنگام شنبازى فرا مىگيرند:
ـ از طريق شنبازى، به مفاهيم وزن و ظرفيت پى مىبرند.
ـ شناسايى ذرات شن و خاصيت چسبندگى آن.
ـ ساختن اشيا با شن و مقايسه شن خيس و خشك.
ـ پى بردن به شكلپذيرى شن خيس، كه اگر شن را كمى مرطوب كنيم به شكل ظرفى كه در آن قرار دارد در مىآيد.
ـ پى بردن به مفاهيمى مانند اينكه آيا شن مثل نمك در آب حل مىشود؟ آيا از صافى عبور مىكند؟
ـ درك مفاهيم هندسى و فضايى.
ـ پرورش قدرت تخيل، ابتكار، خلاقيت و سازندگى در كودك: كودكان موقعى كه مشغول ساختن يك قلعه شنى هستند، مىتوانند در باره آن داستانى بسازند و غرق در تخيلات خويش شوند. فرآيند خلاقيت در چنين مواقعى در كودكان شكوفا مىشود.
ـ از طريق شنبازى و كسب تجربيات حسى مفاهيم زيادى مثل گود كردن، فشار وارد كردن، كُپه كردن، تونل زدن، پهن كردن، تقسيمبندى و برگشتپذيرى را ياد مىگيرد؛ همچنين مفاهيم واژههايى مانند عميق، عميقتر، داخل، بيرون و ... را درك كرده و برايش درونى مىشود.
ـ كودكان براى ساختن تپههاى بزرگ شنى، ايجاد خندق و دژهاى شنى، ماهيچههاى بزرگشان را به كار برده و پرورش مىدهند.
وسايل لازم براى شنبازى
شن خشك از جهت تجربهآموزى (در زمينه خواص شن مانند نرمى، روندگى، جابهجايى) و شن مرطوب از اين نظر كه كودك با خيس كردن شن به ساختن برج، ديوار، تونل، غار و ... مشغول مىشود، براى او بسيار جالب است.
براى شنبازى و ساختن چيزهاى مورد نظر بايستى آب در اختيار و در نزديكى كودك قرار داشته باشد.
كودكان نوپا از به كار بردن بيلچههاى پلاستيكى كوچك براى پر كردن، حمل كردن و خالى كردن سطلهاى پلاستيكى لذت مىبرند اما استفاده از بيلچههاى فلزى براى كودكان بزرگتر مناسبتر است. چون كودكانِ دوره آمادگى بيشتر به ابزار محكم (بيلچههاى فلزى و ...) براى حفر كردن سوراخهاى عميق و ساختن جاده و تونل نياز دارند.
ماشينهاى كمپرسى، بلدوزر و گريدر (جاده صافكن) دانش آنها را در زمينه حمل خاك و جادهسازى افزايش مىدهد.
مواد و وسايل لازم براى شنبازى
ـ ظروف مختلف در اندازههاى مختلف (قيف و ...)
ـ غربال (الك)
ـ قاشقهاى كهنه و مستعمل
ـ ماشين بازى (كمپرسى، بلدوزر، تراكتور و ...)
ـ قالبهاى چوبى مختلف
ـ ترازوهاى ساخته شده توسط كودك
ـ قوطىهاى كنسرو كه لبههاى آن تيز نباشند
ـ فرغون
رعايت نكات ايمنى در شنبازى
ـ زمانى كه كودكان سرگرم بازى هستند ممكن است به علت بىتوجهى، دستهاى آغشته به شن را به چشمهايشان بمالند و يا به خاطر پاشيدن شن به هوا، سر و صورت و چشمهايشان آسيب ببيند. والدين و مربيان بايد توجه كنند و اين نكات را به كودكان يادآور شوند.
ـ فقط در محلى كه براى بازى مشخص شده شنبازى كنند، از جابهجايى شن در محيطهاى ديگر و يا آوردن به اتاق و ... پيشگيرى نماييد.
ـ هنگام شنبازى روپوش مخصوصى به تن كودك كنيد تا لباسهايش كثيف نشود.
ـ به آنان بگوييد كه شنها را با گِل مخلوط نكنند.
ـ برايشان توضيح دهيد كه پس از بازى، شن را جمع كرده، داخل ظرف و يا جاى مخصوص بريزند، نيز وسايل بازى را تميز كرده و در جاى خود قرار دهند.
ـ فضاى مرطوب حوضچههاى شنى، جاى مناسبى براى گربههاست. بايد پس از بازى كودكان، روى حوضچهها را با تور سيمى يا وسيله ديگرى پوشاند و بدين وسيله شن را از آلودگى محفوظ داشت.
منبع: پیام زن