سنگ مغاطیس

به دنبال دو كشف اخیر در مغناطیس سنگ، شناخت تازه‌ای از منشأ مغناطش پسمانده طبیعی و پایدار (NRM) كه در سنگ‌ها و ته نشست‌ها ثبت است به دست آمده است. اولین آن‌ها در ارتباط با اندازه‌گیری‌های مستقیم ساختار حوزه مغناطیسی ماگنتیت جانشین شده با تیتانیوم (كانی مغناطیسی كه در شارش گدازه‌ای بازالتی یافت می‌شود)، كه به روش بیتر انجام گرفت. پس از حذف میدان مغناطیسی اشباعی، نسبت چشم‌گیری از دانه‌های كوچك (به ابعاد ده‌ها میكرون) چند حوزه‌ای (MD)، قادر به هسته‌بندی حوزه نیستند و از اینرو در حالت تك حوزه (SD) نیمه پایدار باقی می‌مانند. حوزه تنها وقتی ایجاد می‌شود كه میدان وارونی كه اعمال می‌شود به اندازه كافی بزرگ باشد. در این زمینه مدلی بر پایه توزیع كتره‌ای جایگاه‌های هسته بندی برای توضیح بستگی پسمانده اشباعی، به اندازه دانه ساخته شد. بر پایه مشاهدات اخیر دانه‌ها پس از قرار گرفتن در یك میدان ضعیف مغناطش گرما پسماند به صورت دانه‌های SD شبه پایدار در می‌آیند. نتایج این مشاهدات بسیار با اهمیت‌اند زیرا ممكن است بتوان به یاری آن‌ها شدت‌ها و پایداری‌های SD مانندی را كه در ذرات MD دیده می‌شود توصیف كرد. علاوه بر اهمیت هسته‌بندی حوزه، شكل واقعی حوزه در این اجسام نیز موضوع بحث و بررسی روز شده است. ساختارهای حوزه سطحی، كه معمولاً در این اجسام مشاهده می‌شوند، به ویژه در تركیب‌های غنی از Ti، بسیار پیچیده‌اند و می‌توانند در روی تك ذره‌ها به شدت تغییر كنند. از آن‌جا كه در ماگنتیت‌های غنی از Ti میزان ناهمسانگردی مغناطو بلورین كم است و مغناطو تنگش زیاد است، تنش می‌تواند نقش تعیین كننده‌ای در كنترل ساختار حوزه داشته باشد. بدین ترتیب مانستگی‌های بسیاری بین ساختارهای حوزه ماگنتیت‌های غنی از Ti و فلزات بی‌شكل (نابلورین) وجود دارد. با این حال، علی رغم این مانستگی‌ها، نقش تنش در كنترل NRM پایدار همچنان مبهم است.
كشف دیگر، دستاوردی است در زمینه زیست مغناطیس. از سال 1975 معلوم شده است كه در گونه‌هایی از باكتری‌های آبزی، ذرات ماگنتیت غشایی وجود دارند، معمولاً به صورت زنجیره‌هایی از تقریباً 10 تا 20 ذره مكعبی شكل، كه اندازه هر یك از آن‌ها در حدود nm50 است. ابعاد این ذرات در گستره ابعاد SD برای ماگنتیت قرار می‌گیرند. از زمان كشف باكتری‌های مغناطیس گرا این سؤال پیش آمده است كه آیا ممكن است این ماگنتیت زیستی SD، در NRM پایداری كه در ته نشست‌های دریایی دیده می‌شود دخالت داشته باشد؟ بر پایه دو گزارش جدید به نظر می‌رسد كه پاسخ مثبت باشد. ماگنتیت زیستی در ته نشست‌های سطحی چند نقطه از سواحل كالیفرنیا و در ته نشست‌های عمیق دریایی در اقیانوس اطلس جنوبی دیده شده است.
ولی پاسخ به اینكه این یافته‌ها تا چه حد عمومیت دارند، مستلزم بررسی‌های بیشتری است، به ویژه آنكه هیچ سابقه زمین شناختی‌ای از وجود باكتری‌های مغناطیس گرا در گذشته دور در دست نیست. بنابراین اینكه در ته نشست‌های دریایی قدیمی ماگنتیت زیستی وجود دارد یا نه، هنوز نامعلوم است.