ميگرن ؛ درد آزاردهنده
بيش از 90 درصد افراد در طول عمر خود، سردرد را تجربه كرده اند. اكثر سردردها مدت زمان كوتاهي طول مي كشد. براي مثال ، سردردي كه به علت يك بيماري عفوني ايجاد مي شود، بعد از بهبود اين بيماري از بين خواهد رفت. اين نوع سردردها معمولا باعث نگراني نمي شوند؛ چون علت ايجاد آنها مشخص است ؛ اما سردردهايي كه چنين علت هاي مشخصي ندارند، مي توانند منجر به نگراني و اضطراب شوند. خوشبختانه در اكثر موارد، علت ايجاد سردردها، موارد بدي چون وجود تومور مغزي يا سكته مغزي نيستند، بلكه آنها را مي توان با عنوان سردردهاي خوش خيم عود كننده طبقه بندي كرد اين سردردها مسوول ايجاد حداقل سه چهارم سردردها هستند بنابراين شايع ترين نوع سردردي هستند كه پزشكان هر روزه با آن مواجه مي شوند، اما اگر شرح حال درستي به پزشك ندهيد، او از كجا خواهد فهميد كه سردرد شما از نوع ميگرني است يا از نوع تنشي و يا بر اثر درد عضلات موضعي سر و گردن ايجاد شده است.
بنابراين بهتر است آگاهي كافي از بيماري ميگرن داشته باشيد. ميگرن را مي توان به صورت سردردهاي دوره اي كه از 4 ساعت تا 72 ساعت طول كشيده و همراه با تهوع يا استفراغ است ، تعريف كرد.بعضي حملات ميگرن با يك اورا aver يا پيش درآمد شروع مي شود، كه معمولا علايم بينايي هستند. اين نوع ميگرن را ميگرن كلاسيك مي نامند. در بين فواصل حملات ميگرن ، بيمار هيچ گونه سردرد يا ناراحتي ديگري ندارد.سردردهايي كه هر روز ايجاد مي شوند، ميگرن نيستند. نام ميگرن از كلمه همي كرانيا Hemicrania گرفته شده كه به معني يك طرف سر است ، گرچه بعضي سردردهاي ميگرني مي توانند همه جاي سر را هم درگير كنند.
ميگرن بيشتر از فقط يك سردرد است و سردرد و ميگرن لزوما اصلي ترين مشكل نيست. اكثر افراد هنگام حملات ميگرني ، كاملا بيمار مي شوند و نمي توانند به كارهاي روزمره شان ادامه بدهند.بعضي مبتلايان اين بيماري مجبورند در يك اتاق ساكت و تاريك ، بي حركت دراز بكشند، تا حمله ميگرني پايان يابد. بعضي از اين بيماران نمي توانند حتي فكر غذا خوردن را هم داشته باشند، چون حالشان به هم مي خورد، اما بعضي مبتلايان به ميگرن با غذا خوردن به تهوعشان پايان مي دهند.خواب آلودگي و رخوت ، علامت شايع اين بيماري است. فعاليت و عملكرد طبيعي معده مختل و باعث مي شود داروهايي كه براي تسكين ميگرن خورده مي شود، بخوبي جذب نشوند.گاهي اوقات يك حمله ميگرني با استفراغ به پايان مي رسد، اما در اكثر موارد، سردرد بعد از يك خواب خوب يا بتدريج تسكين مي يابد. يك حمله ميگرني مي تواند خيلي وحشتناك باشد.بيماراني كه تجربه اختلالات بينايي را به عنوان پيش درآمد حملات ميگرني دارند، از ايجاد دايمي اين اختلالات بينايي هراس دارند. اين افراد همچنين از ايجاد يك تومور مغزي يا سكته مغزي مي ترسند. خوشبختانه وجود چنين موارد خطرناكي نادر است و ساير علايم ممكن است قبل از بروز سردرد اتفاق بيفتد.
گرچه علايم ميگرن باعث بروز مشكلاتي مي شوند، اما علايمي نيستند كه تهديد كننده حيات باشند و بعد از پايان حملات ميگرني ، بدن دوباره به وضعيت طبيعي خود برمي گردد، تا حمله بعدي دوباره شروع شود.طول مدت حملات ميگرني : يك سردرد ميگرني معمولا بعد از 24 ساعت بهبود مي يابد. با اين حال مي تواند مدت آن از 4 ساعت تا 72 ساعت هم طول بكشد.اغلب بعد از بهبود سردرد، يك روز هم طول مي كشد تا بدن به حالت طبيعي برگردد و خستگي اي كه در اثر بيماري ايجاد شده از بين برود، با اين حال بعضي افراد، بعد از پايان يافتن يك حمله ميگرني احساس مي كنند حالشان حتي از قبل از بروز سردرد بهتر شده است.كودكان اغلب داراي حملات ميگرني شديد اما كوتاه مدتي هستند كه فقط چند ساعت طول مي كشد و بسرعت بهبود مي يابد. با افزايش سن ، از شدت حملات كاسته مي شود، اما به طول مدت آن افزوده مي شود و پيش درآمد حملات ميگرني نيز بيشتر مي شود.
تعداد حملات ميگرني: تعداد حملات ميگرني در افراد مختلف و حتي در يك فرد در زمانهاي مختلف ، تفاوت مي كند. حملات ميگرني مي توانند ماهي يك تا 2 بار اتفاق بيفتند، اما در بعضي افراد ممكن است حملات پشت سر هم ميگرن به صورت هفته اي يك يا 2 بار هم اتفاق بيفتد.اين حملات مي توانند به دنبال چند ماه يا چند سال بهبود كامل هم رخ دهد.
به طور كلي بعد از سن 55 سالگي از شدت و تعداد حملات ميگرني كاسته مي شود، با اين حال هميشه هم اين مطلب صدق نمي كند.
بيشترين غذاهايي كه باعث اين كار مي شوند، عبارتند از: شكلات ، پنير، ميوه هاي ترش و فلفل.
البته اين عدم تحمل بعضي غذاها را نبايد با آلرژي يا حساسيت غذايي اشتباه گرفت. بسياري از افراد بدون اين كه بدانند با خوردن اين غذاها دچار حملات ميگرني مي شوند يا خير، از خوردن اين غذاها پرهيز مي كنند. هر كسي كه فكر مي كند، ممكن است با خوردن يك غذاي خاص دچار اين نوع حملات شود، بايد به مدت 2 ماه از خوردن آن غذا پرهيز كند و با يادداشت كردن سردردهايش در اين مدت ببيند كه آيا با نخوردن آن غذاي خاص تغييري در سردردهايش ايجاد شده است يا خير. اگر تغييري در تعداد حملات ايجاد نشد، او مي تواند از آن غذا استفاده كند و غذاي ديگري را به مدت 2 ماه مصرف نكند و اين عمل را براي آن غذاي خاص نيز تكرار كند.
خوردن غذاي ناكافي: نخوردن يك وعده غذا، كم غذا خوردن يا خوردن غذاي شيرين مي تواند منجر به بروز حملات ميگرني شود. خوردن صحيح صبحانه اهميت زيادي دارد. بعضي مبتلايان ميگرن با خوردن غذاهاي مختصري بين وعده هاي غذايي از بروز حملات جلوگيري مي كنند. زيرا آنها مي دانند كه گرسنگي مي تواند موجب شروع حملات ميگرني شود.
تغيير در الگوي خواب: بيخوابي هاي شبانه ، كاركردن بيش از حد و ديرخوابيدن در شب مي تواند باعث خستگي بيش از حد و موجب بروز حملات ميگرني شود. برعكس ، گاهي خوابيدن بيشتر از حد هم مي تواند باعث بروز حملات شود. تغييرات هورموني در خانمها: بسياري از خانمها بروز حملات ميگرني خود را به دوره هاي ماهانه قاعدگي شان نسبت مي دهند. خوردن قرصهاي ضدبارداري مي تواند باعث تشديد ميگرن شود. با اين حال ، بعضي خانمها با خوردن اين قرصها از حملات ميگرني شان كاسته مي شود. يائسگي مشكل ترين دوره براي خانمهاي دچار ميگرن است ، اما تحقيقات كمي درباره اثر هورمون درماني در اين خانمها و ارتباط آن با ميگرن انجام شده است.
درد سر و گردن: كشيدگي و خستگي عضلات گردن و شانه ها، يك مشكل شايع است. بخصوص اگر شما كاري داريد كه بايد پشت ميز بنشينيد يا اين كه مجبوريد مسافت زيادي را رانندگي كنيد. درد موضعي در سر و گردن مي تواند باعث سردرد شود و به عنوان يك عامل شروع كننده در حملات ميگرني مطرح شود. همان طور كه بدن شما پيرتر مي شود، در استخوان ها تغييراتي ايجاد مي شود و مفاصل دچار آرتريت مي شوند. در بعضي موارد، مشكلات دندان ها (به خصوص دندان هاي عقل) و مفاصل فك مي تواند باعث تشديد ميگرن شود.
تمرينات ورزشي: تمرينات سخت ورزشي ، بخصوص اگر بدن شما به اندازه كافي ورزيده نباشد، مي تواند منجر به شروع حملات ميگرني شود، تمرينات منظم و بدون فشار بيش از حد مي تواند به پيشگيري از حملات ميگرني كمك كند.
سفر و مسافرت: در مسافرت هاي طولاني بخصوص اگر در الگوي خواب يا غذاخوردن شما تغييراتي ايجاد مي شود، مراقب باشيد. در اين موارد، هيچ گاه عجله نكنيد و وقت كافي در نظر داشته باشيد و هميشه چيزي براي خوردن همراه داشته باشيد، تا در صورت تاخير در خوردن وعده هاي غذايي ، آنها را مصرف كنيد.
استرس و فشار عصبي: نگران و هيجان ، نقش مهمي را در بروز حملات ميگرني ايفا مي كنند، اما ساير عوامل شروع كننده ميگرن همچون نخوردن يك وعده غذايي يا نخوابيدن به مقدار كافي نيز اغلب همراه با استرس هستند.
ساير عوامل شروع كننده: صداهاي بلند، نورهاي شديد و درخشان ، بوهاي شديد، تغييرات آب و هوا، محيط آلوده و دود آلود و اتاقهاي شلوغ و دم كرده مثل سالن سينما، همگي مي توانند در افراد حساس باعث شروع حملات ميگرني شوند. چرا بعضي افراد دچار ميگرن مي شوند و بقيه به اين بيماري مبتلا نمي شوند؟ درد يك راه طبيعي است كه به شما مي گويد چيزي اشتباه است و كمك مي كند از وارد آوردن آسيبهاي بيشتر به بدن خودداري كنيم. بنابراين يك حمله ميگرني شايد به عنوان يك نقش حفاظتي عمل مي كند و باعث مي شود ما از محيطهاي آلوده خارج شويم. به طور كلي اين عقيده وجود دارد كه در بعضي خانواده ها ميگرن بيشتر ديده مي شود. معمولا مادراني كه دچار ميگرن هستند، دخترانشان هم به اين بيماري گرفتار مي شوند، اما هنوز ژن خاصي كه مسوول بروز ميگرن باشد، كشف نشده است.
گام دوم، تعیین الگوی سردرد. است مانند فواصل وقوع سردرد، تقویم سردرد در تعیین دفعات و طول مدت سردرد ارزشمند است.
1- بهداشت خوب: خواب منظم و كافی برای نوجوانان مبتلا به سردردهای میگرنی مکرر ضروری است. اختلالات خواب در 40-25 % از کودکان مبتلا اتفاق میافتد.
2- ورزش: به برنامه ورزشی هوازی منظم در بیماران مبتلا به میگرن مکرر توصیه میشود.
3- تغییر برنامه غذایی: محرکهای اصلی غذایی در کودکان، پنیر، شکلات و میوههایی از جنس مرکبات هستند. سایر عوامل تسریع کننده عبارتند از: گوشتهای فرآوری شده، ماست، غذاهای سرخ شده، اسپارتامین، مونو سدیم گلوتامات و نوشیدنیهای الکلی.
علاوه بر پایش نوع غذای مصرفی کودکان، تشویق به مصرف وعدههای غذایی منظم و نوشیدن مایعات فراوان اهمیت دارد. بسیاری از نوجوانان بطور معمول از صبحانه صرف نظر میکنند. عدم مصرف یک وعده غذایی، یک عامل تسریع کننده شایع میگرن است. توصیه میشود که هر نوجوان مبتلا به میگرن، روزانه تمام وعدههای غذای از جمله صبحانه را مصرف کند و مقدار زیادی آب بنوشد.
4- داروها و کافئین: مصرف بیش از حد داروهای ضد درد بی نسخه، یک پدیده شایع تشدیدکننده میگرن کودکان است. مصرف بیش از حد استامینوفن، بروفن و یا میزان کمتر ترکیبات حاوی آسپرین ممکن است عامل سردرد مکرر و حتی روزانه باشد.
کافئین موجود در قهوه نیز باید مورد توجه قرار گیرد. رابطه بین کافئین و میگرن ثابت شده است و به نظر میرسد کافئین اثر منفی بر سردرد داشته باشد و نیز ممکن است خواب را بر هم زده و یا روحیه را بدتر کند که هر دو ممکن است سردرد را تشدید کنند.
5- معالجه استرس: همواره باید استرس را از محیط زندگی دور نگه داشت. كه این كار با درمانهای تن آرامی (Relaxation) امكان پذیر میباشد. مطالعات نشان داده است که این درمانها به اندازه پروپرانولول در کاهش دفعات حملات میگرن مؤثر است.
6- درمانهای دارویی: مانند داروهای ضدتهوع، ضد درد ساده، ضد دردهای ترکیبی و داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی اغلب در کودکان و نوجوانان مبتلا به میگرن خفیف تا متوسط کاملاً مؤثرند.
اگر شبها شام زود مي خوريد و وقتي صبحها از خواب بلند مي شويد، دچار حملات ميگرن مي شويد، احتمالا به علت گرسنگي است.بنابراين سعي كنيد شبها قبل از اين كه به رختخواب برويد، غذاي مختصر بخوريد تا صبح با گرسنگي از خواب بلند نشويد.خوردن بعضي غذاها مثل شكلات ، ميوه هاي ترش ، لبنيات و فلفل مي توانند به عنوان عوامل شروع كننده ميگرن مطرح باشند.
درمان : احساس خستگي ، خميازه كشيدن ، انجام كارها با بي دقتي و تحريك پذيري يا زودرنجي از علايم شايع پيش درآمد هستند.ساير علايم عبارتند از: احساس تشنگي ، گرفتگي عضلات گردن و حساسيت بيش از حد نسبت به نور و صدا. بعضي علايم پيش درآمد ممكن است به اشتباه به عنوان يك عامل شروع كننده ميگرن فرض شوند. شناسايي اين نشانه هاي پيش درآمد مي تواند بسيار مفيد باشد و با پرهيز از عوامل شروع كننده ميگرن در اين زمان ، مي توان از بروز حمله جلوگيري كرد. هميشه چند قرص استامينوفن يا آسپرين همراه داشته باشيد تا در صورتي كه فكر مي كنيد حملات شروع خواهند شد، آنها را هر چه سريع تر مصرف كنيد.اهميت زيادي دارد كه قرصها هر چه زودتر خورده شوند، تا اثر بيشتري داشته باشند. بعد از بروز حمله ميگرني ، از فعاليت معده كاسته مي شود.بنابراين در جذب قرصهايي كه آن هنگام خورده مي شود، اختلال ايجاد شده و اين داروها بخوبي جذب نمي شوند.
يکي از تازه ترين تحقيقات نشان داده که حدود 15 درصد مردم دچار بيماري ميگرنند و اين بيماري در ميان زنان سه برابر بيشتر از مردان ديده مي شود. برخي از معمول ترين دلايل ميگرن انتقال ژنتيکي، استرس، کم خوابي، تغييرات آب و هوايي و يا تغييرات هورموني است.
با اين همه تحقيقات نشان مي دهد که در حدود نيمي از موارد پزشکان قادر به تشخيص ريشه اصلي بيماري نيستند و همين باعث شده که داروهاي تجويز شده در همه موارد جوابگوي بيماران نباشد.
اما آنطور که سوزان سايمونز، مدير بنياد سردرد آمريکا مي گويد شرايط در حال تغيير است.
خانم سايمونز در گفتگو با دفتر بخش فارسي بي بي سي در واشنگتن گفت در حال حاضر بيش از 20 شرکت داروسازي و بيو تکنولوژي درحال بررسي داروها و ابزارهاي جديد براي مقابله با سردرد و ميگرن هستند.
يکي از اين ابزارها وسيله اي به نام ستاکاتو است، که به يک سوت پهن و صاف مي ماند و با استفاده از حرارت ماده دارويي را به بخاري بدون بو تبديل مي کند.
اين بخار از طريق تنفس به ريه و جريان خون منتقل مي شود و طراحان آن اميدوارند بتوانند از اين طريق سرعت تاثير دارو را به 60 ثانيه کاهش بدهند.
داروي ديگري به نام داروي هايدرو ارگاتومين نيز که در گذشته توليد شده، اما گزارش هايي در مورد جذب آن در بدن بيمار مطرح بوده، در معرض تغيير است.
محققان در حال حاضر بر روي اسپري استنشاقي اين دارو از راه بيني و دهان آزمايش هايي انجام مي دهند تا بتوانند مشکلات پيشين را در اين زمينه رفع کنند.
پزشکان متخصص مغز و اعصاب در بريتانيا و آمريکا مي گويند عليرغم وجود داروهاي متنوع در بازار برخي بيماران به دليل عوارض جانبي مصرف دارو درد را ترجيح مي دهند.
براساس آمار در بريتانيا تنها 8 درصد بيماران و در آمريکا تنها 15 درصد بيماران مبتلا به سردرد از داروهاي پيشگيري از اين درد استفاده مي کنند.
اين داروها عوارضي چون حساسيت پوستي، اضافه وزن و خواب آلودگي دارند.
بر اساس يک تحقيق يک نفر از هر 5 بيماري که داروي توپيرامات، جديدترين داروي پيشگيري از ميگرن را مصرف مي کند دچار اختلال هوشياري مي شود.
تعداد بيشتري از بيماران نيز نگران اين هستند که داروهايي چون تريپتانز که رگ هاي خون را تنگ مي کند ممکن است در برخي به سکته مغزي يا قلبي منجر شود.
اما خبرهايي که از شرکت هاي داروسازي مي رسد حاکي از اين است که محققان با ترکيب داروهاي موثر پيشين و يا استفاده از داروهاي مناسب براي بيماري هايي چون افسردگي و آلزايمر توانسته اند به فرمول هاي جديدي براي درمان سردرد دست پيدا کنند.
دکتر سوزان سايمونز مي گويد پيش بيني اين که کدام يک از اين توليدات درماني توسط مراجع قانوني بهداشت و درمان تاييد مي شوند غير ممکن است.
به گفته وي تمامي اين توليدات دارويي بايد مورد آزمايش کلينيکي قرار بگيرند و بايد ديد مراجع قانوني آمريکا بعد از بررسي نتايج اين آزمايش ها توليدات را مورد تاييد قرار خواهند داد يا نه.
با اين همه اين نيز انتهاي راه نيست چرا که هستند داروهايي که ابتدا در بريتانيا و بعد از مدتي در آمريکا تاييد مي شوند.
در عين حال تعداد توليدات جديد براي درمان ميگرن آنقدر زياد است که ميزان اميدواري در خصوص به نتيجه رسيدن دست کم چند دارو را افزايش مي دهد.
نتايج اين آزمايش ها در کنفرانسي که قرار است اواخر ماه جاري در شهر بوستن آمريکا برگزار شود اعلام خواهد شد.
آنها که از نزديک نتايج اين آزمايش ها را تا کنون دنبال کرده اند اميدوارند بتوانند با ارائه دستاوردهاي خود نشان دهند اين داروها نه تنها از داروهاي فعلي ضرر کمتري دارند بلکه شانس بيماران در رهايي از سردرد را دوبرابر مي کنند.
برای دوستانی که رفتن به حالت ”آلفا“ را میدانند، بهتر است تا این تکنیک را در حالت ”آلفا“ روزانه انجام دهند تا به آن شرطی شوند و خدای ناکرده موقعی که سردرد شروع شد، بدون رفتن به حالت ”آلفا“ نیز از آن استفاده کنند ولی کسانی که رفتن به ”آلفا“ را بلد نیستند، نیز میتوانند همین تمرینها را در موقع بروز سردردهای میگرنی انجام دهند. در هر دو حالت، نتیجه خواهیم گرفت ولی با درصدی از تفاوت.
دو کاسهٔ یخ برمیداریم. در جائی ساکت و آرام قرار میگیریم. دو کاسهٔ یخ را در ظرف خود قرار داده و دستهایمان را در این دو کاسه فرو میبریم. چشمها را بسته به خود پیام میدهیم که این یخها دارند دستهای من را خنک میکنند. دستهای من خنک و خنکتر میشوند. کف دستهیم بهطور کامل خنک شده از دستهایم بالا میرود و وارد سیستم گردش خون من شده است و حالا با گردش خون به طرف قلب من میرود. حال خون خنک شده در سیستم گردش خون من و در قلب من جریان دارد. این بار خون خنک از قلب من به طرف مغزم جاری میگردد و حال خون خنک و سالم وارد عروق مغزی و سلولهای مغز من میگردد و چندین بار خون خنک را در مغز میچرخانیم، کم کم عروق مغزی نیز به شکل و اندازهٔ طبیعی و سالم خود بازمیگردند.
همانگونه که گفتیم، اگر این تمرین را روزانه در وضعیت آلفا، زمانی که درد نداریم، انجام دهیم، به آن شرطی میشویم و با انجام آن در زمانیکه درد داریم، حتی بدون ”آلفا“ رفتن نیز میتوانیم سردرد را قطع کنیم ضمن آنکه از آسیب رساندن به تمام بدن و بهخصوص مغز خود جلوگیری کردهایم. دوستانی که رفتن به وضعیت آلفا را میدانند، فقط در موقع درد، این تمرین را انجام دهند ولی در مدتی طولانیتر، تا سردردشان قطع گردد.
اما کار بهتر، آن است که با انجام ورزشهای ریلکس شدن و مدیتیشن که در گذشته آموختهایم، همیشه خود را در وضعیت آرام و آرامش نگاه داریم تا هر چیزی نتواند فشار خون ما را بالا ببرد و مشکلهای بعدی را ایجاد کند .
این پژوهشگران در نشریه Headache گزارش میدهند که بوتاکس: "اثرات مفید،اما محدودی بر فراوانی حملات میگرن دارد، اما در پایین آوردن شدت سردرد موثر نیست."
با این وجود در بیماران درمانشده با بوتاکس نسبت به بیماران دریافتکننده دارونما تعداد "حملات" سردرد کمتر و زمان آنها کوتاهتر بود. به علاوه بوتاکس در بیماران، تاثیر مثبت "قابلاندازهگیری" بر کیفیت زندگی ایجاد کرد.
برای مثال بهبودی در "آزمون تاثیر سردرد" - یک نظرخواهی ششموردی در مورد درد، قدرت انجام کار، کارکرد اجتماعی، خستگی، شناخت و ناراختی عاطفی- در بیماران درمان شده با بوتاکس بسیار بیشتر از بیمارانی بود که دارونما دریافت کرده بودند.
این پژوهشگران معتقدند که بوتاکس ممکن است برای درمان بیماران دچار سردرد میگرنی که به سایر درمانهای پیشگیریکننده پاسخ نمیدهند، گزینه مناسبی باشد.
از اين گياه به منظور تخفيف حملات کوليکي، درمان اوتيت، سوء هاضمه، التهابات مفصلي و تخفيف درد آنها و همچنين پيشگيري از ايجاد ميگرن، کاهش درد دندان، دردهاي شروع قاعدگي، دردهاي کليوي و کسالت هاي صبحگاهي استفاده شده است.
اين گياه در نقاط مختلف ايران از جمله گرگان، همدان و اراک مي رويد و در طب سنتي در سردردهاي يک طرفه به صورت ضمادي روي پيشاني استفاده شده است.
به نظر مي رسد قدمت استفاده از اين گياه بر اساس گزارشات مکتوب مربوط به 78 سال قبل از ميلاد برگردد و از اين گياه در درمان سردرد، ناراحتي گوارشي، اختلالات قاعدگي و همين طور به عنوان تب بر استفاده شده است.
منابع :
سردرد میگرن و درمان آن www.parsiteb.com
تزریق بوتاکس برای درمان میگرن www.zistbank1.blogfa.com
ميگرن سردردي آزاردهنده www.turkmenstudents.com
گياه «تاناسيوم پارتنيوم» در درمان ميگرن مؤثر است www.emdadgar.com
میگرن در کودکان www.parswoman.com
امیدهای تازه برای مبتلایان به میگرن bikalak.wordpress.com
بنابراين بهتر است آگاهي كافي از بيماري ميگرن داشته باشيد. ميگرن را مي توان به صورت سردردهاي دوره اي كه از 4 ساعت تا 72 ساعت طول كشيده و همراه با تهوع يا استفراغ است ، تعريف كرد.بعضي حملات ميگرن با يك اورا aver يا پيش درآمد شروع مي شود، كه معمولا علايم بينايي هستند. اين نوع ميگرن را ميگرن كلاسيك مي نامند. در بين فواصل حملات ميگرن ، بيمار هيچ گونه سردرد يا ناراحتي ديگري ندارد.سردردهايي كه هر روز ايجاد مي شوند، ميگرن نيستند. نام ميگرن از كلمه همي كرانيا Hemicrania گرفته شده كه به معني يك طرف سر است ، گرچه بعضي سردردهاي ميگرني مي توانند همه جاي سر را هم درگير كنند.
ميگرن بيشتر از فقط يك سردرد است و سردرد و ميگرن لزوما اصلي ترين مشكل نيست. اكثر افراد هنگام حملات ميگرني ، كاملا بيمار مي شوند و نمي توانند به كارهاي روزمره شان ادامه بدهند.بعضي مبتلايان اين بيماري مجبورند در يك اتاق ساكت و تاريك ، بي حركت دراز بكشند، تا حمله ميگرني پايان يابد. بعضي از اين بيماران نمي توانند حتي فكر غذا خوردن را هم داشته باشند، چون حالشان به هم مي خورد، اما بعضي مبتلايان به ميگرن با غذا خوردن به تهوعشان پايان مي دهند.خواب آلودگي و رخوت ، علامت شايع اين بيماري است. فعاليت و عملكرد طبيعي معده مختل و باعث مي شود داروهايي كه براي تسكين ميگرن خورده مي شود، بخوبي جذب نشوند.گاهي اوقات يك حمله ميگرني با استفراغ به پايان مي رسد، اما در اكثر موارد، سردرد بعد از يك خواب خوب يا بتدريج تسكين مي يابد. يك حمله ميگرني مي تواند خيلي وحشتناك باشد.بيماراني كه تجربه اختلالات بينايي را به عنوان پيش درآمد حملات ميگرني دارند، از ايجاد دايمي اين اختلالات بينايي هراس دارند. اين افراد همچنين از ايجاد يك تومور مغزي يا سكته مغزي مي ترسند. خوشبختانه وجود چنين موارد خطرناكي نادر است و ساير علايم ممكن است قبل از بروز سردرد اتفاق بيفتد.
گرچه علايم ميگرن باعث بروز مشكلاتي مي شوند، اما علايمي نيستند كه تهديد كننده حيات باشند و بعد از پايان حملات ميگرني ، بدن دوباره به وضعيت طبيعي خود برمي گردد، تا حمله بعدي دوباره شروع شود.طول مدت حملات ميگرني : يك سردرد ميگرني معمولا بعد از 24 ساعت بهبود مي يابد. با اين حال مي تواند مدت آن از 4 ساعت تا 72 ساعت هم طول بكشد.اغلب بعد از بهبود سردرد، يك روز هم طول مي كشد تا بدن به حالت طبيعي برگردد و خستگي اي كه در اثر بيماري ايجاد شده از بين برود، با اين حال بعضي افراد، بعد از پايان يافتن يك حمله ميگرني احساس مي كنند حالشان حتي از قبل از بروز سردرد بهتر شده است.كودكان اغلب داراي حملات ميگرني شديد اما كوتاه مدتي هستند كه فقط چند ساعت طول مي كشد و بسرعت بهبود مي يابد. با افزايش سن ، از شدت حملات كاسته مي شود، اما به طول مدت آن افزوده مي شود و پيش درآمد حملات ميگرني نيز بيشتر مي شود.
تعداد حملات ميگرني: تعداد حملات ميگرني در افراد مختلف و حتي در يك فرد در زمانهاي مختلف ، تفاوت مي كند. حملات ميگرني مي توانند ماهي يك تا 2 بار اتفاق بيفتند، اما در بعضي افراد ممكن است حملات پشت سر هم ميگرن به صورت هفته اي يك يا 2 بار هم اتفاق بيفتد.اين حملات مي توانند به دنبال چند ماه يا چند سال بهبود كامل هم رخ دهد.
به طور كلي بعد از سن 55 سالگي از شدت و تعداد حملات ميگرني كاسته مي شود، با اين حال هميشه هم اين مطلب صدق نمي كند.
عوامل شروع كننده و برانگيزاننده
بيشترين غذاهايي كه باعث اين كار مي شوند، عبارتند از: شكلات ، پنير، ميوه هاي ترش و فلفل.
البته اين عدم تحمل بعضي غذاها را نبايد با آلرژي يا حساسيت غذايي اشتباه گرفت. بسياري از افراد بدون اين كه بدانند با خوردن اين غذاها دچار حملات ميگرني مي شوند يا خير، از خوردن اين غذاها پرهيز مي كنند. هر كسي كه فكر مي كند، ممكن است با خوردن يك غذاي خاص دچار اين نوع حملات شود، بايد به مدت 2 ماه از خوردن آن غذا پرهيز كند و با يادداشت كردن سردردهايش در اين مدت ببيند كه آيا با نخوردن آن غذاي خاص تغييري در سردردهايش ايجاد شده است يا خير. اگر تغييري در تعداد حملات ايجاد نشد، او مي تواند از آن غذا استفاده كند و غذاي ديگري را به مدت 2 ماه مصرف نكند و اين عمل را براي آن غذاي خاص نيز تكرار كند.
خوردن غذاي ناكافي: نخوردن يك وعده غذا، كم غذا خوردن يا خوردن غذاي شيرين مي تواند منجر به بروز حملات ميگرني شود. خوردن صحيح صبحانه اهميت زيادي دارد. بعضي مبتلايان ميگرن با خوردن غذاهاي مختصري بين وعده هاي غذايي از بروز حملات جلوگيري مي كنند. زيرا آنها مي دانند كه گرسنگي مي تواند موجب شروع حملات ميگرني شود.
تغيير در الگوي خواب: بيخوابي هاي شبانه ، كاركردن بيش از حد و ديرخوابيدن در شب مي تواند باعث خستگي بيش از حد و موجب بروز حملات ميگرني شود. برعكس ، گاهي خوابيدن بيشتر از حد هم مي تواند باعث بروز حملات شود. تغييرات هورموني در خانمها: بسياري از خانمها بروز حملات ميگرني خود را به دوره هاي ماهانه قاعدگي شان نسبت مي دهند. خوردن قرصهاي ضدبارداري مي تواند باعث تشديد ميگرن شود. با اين حال ، بعضي خانمها با خوردن اين قرصها از حملات ميگرني شان كاسته مي شود. يائسگي مشكل ترين دوره براي خانمهاي دچار ميگرن است ، اما تحقيقات كمي درباره اثر هورمون درماني در اين خانمها و ارتباط آن با ميگرن انجام شده است.
درد سر و گردن: كشيدگي و خستگي عضلات گردن و شانه ها، يك مشكل شايع است. بخصوص اگر شما كاري داريد كه بايد پشت ميز بنشينيد يا اين كه مجبوريد مسافت زيادي را رانندگي كنيد. درد موضعي در سر و گردن مي تواند باعث سردرد شود و به عنوان يك عامل شروع كننده در حملات ميگرني مطرح شود. همان طور كه بدن شما پيرتر مي شود، در استخوان ها تغييراتي ايجاد مي شود و مفاصل دچار آرتريت مي شوند. در بعضي موارد، مشكلات دندان ها (به خصوص دندان هاي عقل) و مفاصل فك مي تواند باعث تشديد ميگرن شود.
تمرينات ورزشي: تمرينات سخت ورزشي ، بخصوص اگر بدن شما به اندازه كافي ورزيده نباشد، مي تواند منجر به شروع حملات ميگرني شود، تمرينات منظم و بدون فشار بيش از حد مي تواند به پيشگيري از حملات ميگرني كمك كند.
سفر و مسافرت: در مسافرت هاي طولاني بخصوص اگر در الگوي خواب يا غذاخوردن شما تغييراتي ايجاد مي شود، مراقب باشيد. در اين موارد، هيچ گاه عجله نكنيد و وقت كافي در نظر داشته باشيد و هميشه چيزي براي خوردن همراه داشته باشيد، تا در صورت تاخير در خوردن وعده هاي غذايي ، آنها را مصرف كنيد.
استرس و فشار عصبي: نگران و هيجان ، نقش مهمي را در بروز حملات ميگرني ايفا مي كنند، اما ساير عوامل شروع كننده ميگرن همچون نخوردن يك وعده غذايي يا نخوابيدن به مقدار كافي نيز اغلب همراه با استرس هستند.
ساير عوامل شروع كننده: صداهاي بلند، نورهاي شديد و درخشان ، بوهاي شديد، تغييرات آب و هوا، محيط آلوده و دود آلود و اتاقهاي شلوغ و دم كرده مثل سالن سينما، همگي مي توانند در افراد حساس باعث شروع حملات ميگرني شوند. چرا بعضي افراد دچار ميگرن مي شوند و بقيه به اين بيماري مبتلا نمي شوند؟ درد يك راه طبيعي است كه به شما مي گويد چيزي اشتباه است و كمك مي كند از وارد آوردن آسيبهاي بيشتر به بدن خودداري كنيم. بنابراين يك حمله ميگرني شايد به عنوان يك نقش حفاظتي عمل مي كند و باعث مي شود ما از محيطهاي آلوده خارج شويم. به طور كلي اين عقيده وجود دارد كه در بعضي خانواده ها ميگرن بيشتر ديده مي شود. معمولا مادراني كه دچار ميگرن هستند، دخترانشان هم به اين بيماري گرفتار مي شوند، اما هنوز ژن خاصي كه مسوول بروز ميگرن باشد، كشف نشده است.
میگرن در کودکان
• راهکارهای پیشنهادی برای درمان میگرن:
گام دوم، تعیین الگوی سردرد. است مانند فواصل وقوع سردرد، تقویم سردرد در تعیین دفعات و طول مدت سردرد ارزشمند است.
درمان
• روشهای زیستی – رفتاری:
1- بهداشت خوب: خواب منظم و كافی برای نوجوانان مبتلا به سردردهای میگرنی مکرر ضروری است. اختلالات خواب در 40-25 % از کودکان مبتلا اتفاق میافتد.
2- ورزش: به برنامه ورزشی هوازی منظم در بیماران مبتلا به میگرن مکرر توصیه میشود.
3- تغییر برنامه غذایی: محرکهای اصلی غذایی در کودکان، پنیر، شکلات و میوههایی از جنس مرکبات هستند. سایر عوامل تسریع کننده عبارتند از: گوشتهای فرآوری شده، ماست، غذاهای سرخ شده، اسپارتامین، مونو سدیم گلوتامات و نوشیدنیهای الکلی.
علاوه بر پایش نوع غذای مصرفی کودکان، تشویق به مصرف وعدههای غذایی منظم و نوشیدن مایعات فراوان اهمیت دارد. بسیاری از نوجوانان بطور معمول از صبحانه صرف نظر میکنند. عدم مصرف یک وعده غذایی، یک عامل تسریع کننده شایع میگرن است. توصیه میشود که هر نوجوان مبتلا به میگرن، روزانه تمام وعدههای غذای از جمله صبحانه را مصرف کند و مقدار زیادی آب بنوشد.
4- داروها و کافئین: مصرف بیش از حد داروهای ضد درد بی نسخه، یک پدیده شایع تشدیدکننده میگرن کودکان است. مصرف بیش از حد استامینوفن، بروفن و یا میزان کمتر ترکیبات حاوی آسپرین ممکن است عامل سردرد مکرر و حتی روزانه باشد.
کافئین موجود در قهوه نیز باید مورد توجه قرار گیرد. رابطه بین کافئین و میگرن ثابت شده است و به نظر میرسد کافئین اثر منفی بر سردرد داشته باشد و نیز ممکن است خواب را بر هم زده و یا روحیه را بدتر کند که هر دو ممکن است سردرد را تشدید کنند.
5- معالجه استرس: همواره باید استرس را از محیط زندگی دور نگه داشت. كه این كار با درمانهای تن آرامی (Relaxation) امكان پذیر میباشد. مطالعات نشان داده است که این درمانها به اندازه پروپرانولول در کاهش دفعات حملات میگرن مؤثر است.
6- درمانهای دارویی: مانند داروهای ضدتهوع، ضد درد ساده، ضد دردهای ترکیبی و داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی اغلب در کودکان و نوجوانان مبتلا به میگرن خفیف تا متوسط کاملاً مؤثرند.
• روشهای پیشگیری:
تشخيص ميگرن
راههاي پيشگيري از بروز حمله ميگرن
اگر شبها شام زود مي خوريد و وقتي صبحها از خواب بلند مي شويد، دچار حملات ميگرن مي شويد، احتمالا به علت گرسنگي است.بنابراين سعي كنيد شبها قبل از اين كه به رختخواب برويد، غذاي مختصر بخوريد تا صبح با گرسنگي از خواب بلند نشويد.خوردن بعضي غذاها مثل شكلات ، ميوه هاي ترش ، لبنيات و فلفل مي توانند به عنوان عوامل شروع كننده ميگرن مطرح باشند.
درمان : احساس خستگي ، خميازه كشيدن ، انجام كارها با بي دقتي و تحريك پذيري يا زودرنجي از علايم شايع پيش درآمد هستند.ساير علايم عبارتند از: احساس تشنگي ، گرفتگي عضلات گردن و حساسيت بيش از حد نسبت به نور و صدا. بعضي علايم پيش درآمد ممكن است به اشتباه به عنوان يك عامل شروع كننده ميگرن فرض شوند. شناسايي اين نشانه هاي پيش درآمد مي تواند بسيار مفيد باشد و با پرهيز از عوامل شروع كننده ميگرن در اين زمان ، مي توان از بروز حمله جلوگيري كرد. هميشه چند قرص استامينوفن يا آسپرين همراه داشته باشيد تا در صورتي كه فكر مي كنيد حملات شروع خواهند شد، آنها را هر چه سريع تر مصرف كنيد.اهميت زيادي دارد كه قرصها هر چه زودتر خورده شوند، تا اثر بيشتري داشته باشند. بعد از بروز حمله ميگرني ، از فعاليت معده كاسته مي شود.بنابراين در جذب قرصهايي كه آن هنگام خورده مي شود، اختلال ايجاد شده و اين داروها بخوبي جذب نمي شوند.
امیدهای تازه برای مبتلایان به میگرن
يکي از تازه ترين تحقيقات نشان داده که حدود 15 درصد مردم دچار بيماري ميگرنند و اين بيماري در ميان زنان سه برابر بيشتر از مردان ديده مي شود. برخي از معمول ترين دلايل ميگرن انتقال ژنتيکي، استرس، کم خوابي، تغييرات آب و هوايي و يا تغييرات هورموني است.
با اين همه تحقيقات نشان مي دهد که در حدود نيمي از موارد پزشکان قادر به تشخيص ريشه اصلي بيماري نيستند و همين باعث شده که داروهاي تجويز شده در همه موارد جوابگوي بيماران نباشد.
اما آنطور که سوزان سايمونز، مدير بنياد سردرد آمريکا مي گويد شرايط در حال تغيير است.
خانم سايمونز در گفتگو با دفتر بخش فارسي بي بي سي در واشنگتن گفت در حال حاضر بيش از 20 شرکت داروسازي و بيو تکنولوژي درحال بررسي داروها و ابزارهاي جديد براي مقابله با سردرد و ميگرن هستند.
يکي از اين ابزارها وسيله اي به نام ستاکاتو است، که به يک سوت پهن و صاف مي ماند و با استفاده از حرارت ماده دارويي را به بخاري بدون بو تبديل مي کند.
اين بخار از طريق تنفس به ريه و جريان خون منتقل مي شود و طراحان آن اميدوارند بتوانند از اين طريق سرعت تاثير دارو را به 60 ثانيه کاهش بدهند.
داروي ديگري به نام داروي هايدرو ارگاتومين نيز که در گذشته توليد شده، اما گزارش هايي در مورد جذب آن در بدن بيمار مطرح بوده، در معرض تغيير است.
محققان در حال حاضر بر روي اسپري استنشاقي اين دارو از راه بيني و دهان آزمايش هايي انجام مي دهند تا بتوانند مشکلات پيشين را در اين زمينه رفع کنند.
پزشکان متخصص مغز و اعصاب در بريتانيا و آمريکا مي گويند عليرغم وجود داروهاي متنوع در بازار برخي بيماران به دليل عوارض جانبي مصرف دارو درد را ترجيح مي دهند.
براساس آمار در بريتانيا تنها 8 درصد بيماران و در آمريکا تنها 15 درصد بيماران مبتلا به سردرد از داروهاي پيشگيري از اين درد استفاده مي کنند.
اين داروها عوارضي چون حساسيت پوستي، اضافه وزن و خواب آلودگي دارند.
بر اساس يک تحقيق يک نفر از هر 5 بيماري که داروي توپيرامات، جديدترين داروي پيشگيري از ميگرن را مصرف مي کند دچار اختلال هوشياري مي شود.
تعداد بيشتري از بيماران نيز نگران اين هستند که داروهايي چون تريپتانز که رگ هاي خون را تنگ مي کند ممکن است در برخي به سکته مغزي يا قلبي منجر شود.
اما خبرهايي که از شرکت هاي داروسازي مي رسد حاکي از اين است که محققان با ترکيب داروهاي موثر پيشين و يا استفاده از داروهاي مناسب براي بيماري هايي چون افسردگي و آلزايمر توانسته اند به فرمول هاي جديدي براي درمان سردرد دست پيدا کنند.
دکتر سوزان سايمونز مي گويد پيش بيني اين که کدام يک از اين توليدات درماني توسط مراجع قانوني بهداشت و درمان تاييد مي شوند غير ممکن است.
به گفته وي تمامي اين توليدات دارويي بايد مورد آزمايش کلينيکي قرار بگيرند و بايد ديد مراجع قانوني آمريکا بعد از بررسي نتايج اين آزمايش ها توليدات را مورد تاييد قرار خواهند داد يا نه.
با اين همه اين نيز انتهاي راه نيست چرا که هستند داروهايي که ابتدا در بريتانيا و بعد از مدتي در آمريکا تاييد مي شوند.
در عين حال تعداد توليدات جديد براي درمان ميگرن آنقدر زياد است که ميزان اميدواري در خصوص به نتيجه رسيدن دست کم چند دارو را افزايش مي دهد.
نتايج اين آزمايش ها در کنفرانسي که قرار است اواخر ماه جاري در شهر بوستن آمريکا برگزار شود اعلام خواهد شد.
آنها که از نزديک نتايج اين آزمايش ها را تا کنون دنبال کرده اند اميدوارند بتوانند با ارائه دستاوردهاي خود نشان دهند اين داروها نه تنها از داروهاي فعلي ضرر کمتري دارند بلکه شانس بيماران در رهايي از سردرد را دوبرابر مي کنند.
روشهای درمانی میگرن :
برای دوستانی که رفتن به حالت ”آلفا“ را میدانند، بهتر است تا این تکنیک را در حالت ”آلفا“ روزانه انجام دهند تا به آن شرطی شوند و خدای ناکرده موقعی که سردرد شروع شد، بدون رفتن به حالت ”آلفا“ نیز از آن استفاده کنند ولی کسانی که رفتن به ”آلفا“ را بلد نیستند، نیز میتوانند همین تمرینها را در موقع بروز سردردهای میگرنی انجام دهند. در هر دو حالت، نتیجه خواهیم گرفت ولی با درصدی از تفاوت.
دو کاسهٔ یخ برمیداریم. در جائی ساکت و آرام قرار میگیریم. دو کاسهٔ یخ را در ظرف خود قرار داده و دستهایمان را در این دو کاسه فرو میبریم. چشمها را بسته به خود پیام میدهیم که این یخها دارند دستهای من را خنک میکنند. دستهای من خنک و خنکتر میشوند. کف دستهیم بهطور کامل خنک شده از دستهایم بالا میرود و وارد سیستم گردش خون من شده است و حالا با گردش خون به طرف قلب من میرود. حال خون خنک شده در سیستم گردش خون من و در قلب من جریان دارد. این بار خون خنک از قلب من به طرف مغزم جاری میگردد و حال خون خنک و سالم وارد عروق مغزی و سلولهای مغز من میگردد و چندین بار خون خنک را در مغز میچرخانیم، کم کم عروق مغزی نیز به شکل و اندازهٔ طبیعی و سالم خود بازمیگردند.
همانگونه که گفتیم، اگر این تمرین را روزانه در وضعیت آلفا، زمانی که درد نداریم، انجام دهیم، به آن شرطی میشویم و با انجام آن در زمانیکه درد داریم، حتی بدون ”آلفا“ رفتن نیز میتوانیم سردرد را قطع کنیم ضمن آنکه از آسیب رساندن به تمام بدن و بهخصوص مغز خود جلوگیری کردهایم. دوستانی که رفتن به وضعیت آلفا را میدانند، فقط در موقع درد، این تمرین را انجام دهند ولی در مدتی طولانیتر، تا سردردشان قطع گردد.
اما کار بهتر، آن است که با انجام ورزشهای ریلکس شدن و مدیتیشن که در گذشته آموختهایم، همیشه خود را در وضعیت آرام و آرامش نگاه داریم تا هر چیزی نتواند فشار خون ما را بالا ببرد و مشکلهای بعدی را ایجاد کند .
تزریق بوتاکس
این پژوهشگران در نشریه Headache گزارش میدهند که بوتاکس: "اثرات مفید،اما محدودی بر فراوانی حملات میگرن دارد، اما در پایین آوردن شدت سردرد موثر نیست."
با این وجود در بیماران درمانشده با بوتاکس نسبت به بیماران دریافتکننده دارونما تعداد "حملات" سردرد کمتر و زمان آنها کوتاهتر بود. به علاوه بوتاکس در بیماران، تاثیر مثبت "قابلاندازهگیری" بر کیفیت زندگی ایجاد کرد.
برای مثال بهبودی در "آزمون تاثیر سردرد" - یک نظرخواهی ششموردی در مورد درد، قدرت انجام کار، کارکرد اجتماعی، خستگی، شناخت و ناراختی عاطفی- در بیماران درمان شده با بوتاکس بسیار بیشتر از بیمارانی بود که دارونما دریافت کرده بودند.
این پژوهشگران معتقدند که بوتاکس ممکن است برای درمان بیماران دچار سردرد میگرنی که به سایر درمانهای پیشگیریکننده پاسخ نمیدهند، گزینه مناسبی باشد.
گياه «تاناسيوم پارتنيوم»
از اين گياه به منظور تخفيف حملات کوليکي، درمان اوتيت، سوء هاضمه، التهابات مفصلي و تخفيف درد آنها و همچنين پيشگيري از ايجاد ميگرن، کاهش درد دندان، دردهاي شروع قاعدگي، دردهاي کليوي و کسالت هاي صبحگاهي استفاده شده است.
اين گياه در نقاط مختلف ايران از جمله گرگان، همدان و اراک مي رويد و در طب سنتي در سردردهاي يک طرفه به صورت ضمادي روي پيشاني استفاده شده است.
به نظر مي رسد قدمت استفاده از اين گياه بر اساس گزارشات مکتوب مربوط به 78 سال قبل از ميلاد برگردد و از اين گياه در درمان سردرد، ناراحتي گوارشي، اختلالات قاعدگي و همين طور به عنوان تب بر استفاده شده است.
منابع :
سردرد میگرن و درمان آن www.parsiteb.com
تزریق بوتاکس برای درمان میگرن www.zistbank1.blogfa.com
ميگرن سردردي آزاردهنده www.turkmenstudents.com
گياه «تاناسيوم پارتنيوم» در درمان ميگرن مؤثر است www.emdadgar.com
میگرن در کودکان www.parswoman.com
امیدهای تازه برای مبتلایان به میگرن bikalak.wordpress.com