يائسگي

مقدمه:

يائسگي عبارت است از قطع دايم قاعدگي. سن متوسط يائسگي 51 سالگي مي باشد، اما حدود 4 درصد زنان قبل از 40 سالگي دچار يائسگي مي شوند (يائسگي زودرس).
علي رغم اين که وقوع دوره هاي منظم همراه با تخمک گذاري اتفاق مي افتد چندين سال قبل از يائسگي ميزان توليد هورمونهاي زنانه (استروژن و پروژستون) کاهش پيدا مي کند.
يائسگي به دو دوره تقسيم مي شود:
1- دوره پيش از يائسگي 2- دوره يائسگي.

دوره پيش از يائسگي:

اين دوره با تغييرات مختلف بدني و رواني همراه است. مهمترين تغيير بدني «نامنظم شدن خونريزي» است، هرچند که عوامل ديگري هم ممکن است منجر به اين عارضه شوند.
خونريزي نامنظم در 90 درصد زنان 4 سال قبل از اين که وارد دوره يائسگي شوند ديده شده است. قابل ذکر است که اکثر محققان دوره پيش از يائسگي را مربوط به دوره يائسگي مي دانند.

دوره يائسگي:

زنان در اين دوره دچار يکسري عوارض مي شوند که برخي کوتاه مدت و مقطعي بوده و برخي از اين عوارض دراز مدت هستند.

عوارض کوتاه مدت:

شايعترين و ناراحت کننده ترين علامت در اين دوره گر گرفتگي مي باشد.

تعريف گر گرفتگي:

گرگرفتگي عبارت است از احساس حرارت شديد در قسمت بالايي بدن که از 30 ثانيه تا 5 دقيقه طول مي کشد.قبل از شروع گر گرفتگي، احساس تپش قلب يا احساس فشار و ناراحتي در داخل سر اتفاق مي افتد و ممکن است همراه گرگرفتگي حالات ضعف، غش، سرگيجه وجود داشته باشد. در انتها، گرگرفتگي به عروق زياد و احساس سرما ختم مي شود.
تعداد دفعات گرگرفتگي در افراد مختلف و از چندين بار در سال تا چندين بار در روز متفاوت است.
گر گرفتگي بيشتر در هنگام شب اتفاق مي افتد که منجر به بيدار شدن زن از خواب مي شود.

درمان گر گرفتگي:

* کاهش مصرف ترکيبات کافئين دار (نظير شکلات، کاکائو و امثال آن) و ادويه جات
* فعاليت فيزيکي و ورزش منظم حداقل هفته اي سه يا چهار بار در روز به مدت 20 تا 30 دقيقه
* معتدل نگه داشتن درجه حرارت محيط و پوشيدن لباس هاي نسبتاً نازک و دوري جستن از فشارهاي روحي
* استفاده از استروژن و مدروکسي پروژسترون استفاده از داروهاي ذکر شده بايستي با نظر پزشک معالج باشد.

تغييرات دستگاه تناسلي و ادراري:

تأثيراتي که کمبود استروژن در دستگاه تناسلي مي گذارد به صورت خشکي واژن مي باشد که منجر به شکايت بيمار از نزديکي دردناک، خارش، سوزش و گاهي خونريزي مي شود.
علايم ذکر شده صرفاً مربوط به يائسگي نيست و مي تواند علل ديگري هم داشته باشد.
تغييرات دستگاه ادراري به صورت علايمي مانند سوزش ادرار، تکررادرار، احساس فوريت در ادرار کردن، عفونتهاي مکرر ادراري، بي اختياري ادراري نمايان مي شود و در نتيجه در موقع افزايش فشار داخل شکمي مثل سرفه کردن، ادرار بي اختيار به صورت قطره قطره دفع مي شود.

تغيير دستگاه قلبي و عروقي:

در دوران پيش از يائسگي استروژن اثر محافظت کننده اي بر روي بيماري هاي قلبي و عروقي نظير سکته دارد و به همين علت قبل از يائسگي ميزان مرگ و مير ناشي از بيماري هاي قلبي و عروقي در زنان يک پنجم مردان مي باشد، در حالي که بعد از يائسگي به يک دوم مي رسد.

استئوپروز (پوکي استخوان):

ديررس ترين علامت در بعد ازيائسگي پوکي استخوان است عارضه اصلي ناشي از آن افزايش خطر شکستگي است.
شايع ترين مکان هايي که بر اثر پوکي استخوان دچار شکستگي مي شوند، استخوان ران، مهره هاي گردن و قسمت انتهايي استخوان ساعد مي باشد.
چون اين بيماري بعد از ايجاد شدن به ميزان قابل توجهي برگشت پذير نيست بايد پيشگيري لازم را انجام دهيم.پيشگيري از طريق ترک مصرف دخانيات، کاهش مصرف ترکيبات کافئين دار مانند شکلات، کاکائو و قهوه، رعايت تمرين هاي منظم نظير پياده روي 3 تا 4 بار در هفته به مدت 20 تا 30 دقيقه، افزايش ميزان کلسيم غذايي و فسفات (شير، لبنيات، گردو و...) مي باشد.

درمان دارويي:

استروژن تنها دارويي است که در پيشگيري و درمان بسياري از عوارض دوران يائسگي مورد استفاده قرار گرفته است. در صورتي که موارد منع خاصي وجود نداشته باشد مهمترين جزو درماني را تشکيل مي دهد. شايان ذکر است که درمان بايد تحت نظر پزشک صورت گيرد.

توصيه هاي غذايي:

خوردن غذاهاي حاوي کلسيم و ويتامين د(D) مفيد مي باشند.به عنوان مثال مي توان از شير، ماست، کشک، پنير، ماهي، گوجه فرهنگي، گل سرخ خشک، پونه خشک، بادام زميني و استفاده مستقيم از نور آفتاب. (نه پشت شيشه)نام برد.