درمان آنوسمی

هنگامی که فردی قادر به درک هیچ گونه بویی نباشد را آنوسمی و یا از دست دادن حس بویایی گویند. این عارضه بسته به علت آن می‌تواند موقتی یا دائمی باشد. مقاله‌ی پیشِ رو اطلاعاتی در خصوص گزینه‌های درمانی مختلف موجود برای این عارضه را فراهم نموده است.
از دست دادن حس بویایی را در اصطلاح پزشکی آنوسمی گویند. در این عارضه، فرد قادر به تشخیص بویی خاص نخواهد بود. همچنین می‌تواند به این طریق متفاوت باشد که فرد قادر به دریافت برخی بوهای خاص نخواهد بود. محتمل‌ترین علل از دست دادن حس بویایی انسداد بینی و تخریب پوشش مخاط داخلی بینی را شامل می‌شوند.

آزمایشات تشخیصی

اولین مرحله از هر نوع طرح درمانی، تشخیص علت و علائم است. گام بعدی که به دنبال آن می‌آید تشخیص با کمک آزمایش خواهد بود. چنانچه آنوسمی موقتی باشد، در این صورت به احتمال زیاد به وسیله‌ی عفونتهای سینوسی، آنفولانزا و یا سرماخوردگی ایجاد شده است. اما چنانچه این وضعیت برای مدت زمان طولانی‌تری باقی بماند، آنگاه ممکن است به دلیل پولیپ بینی (تومورهای خوش خیم بینی) و یا تغییر شکل استخوان در بینی، که راه عبور هوا از طریق بینی را مسدود می‌سازد، ایجاد شده باشد. در صورتی که علل آن به صدمات ناشی از ضربه مغزی، تومورهای مغزی، دیابت، کم خونی خطرناک، سندرم کلاین فلتر، بیماری آلزایمر، سندرم کالمن، روان پریشی کورساکف، فلج چندگانه، و پیری پیشرفته نسبت داده شده باشد، آنگاه به لحاظ پزشکی نگران کننده خواهد بود. چنانچه فردی به طور مادرزادی دچار عدم توانایی در حس بویایی باشد، به این عارضه آنوسمی مادرزادی گویند که به وسیله‌ی عوامل ژنتیکی جاری در خانواده ایجاد می‌شود. مننژیت در دوران نوزادی نیز دلیل محکمی بر آنوسمی در کودکان است. چنانچه این عارضه به موقع تشخیص داده نشود، آنگاه ممکن است به از دست دادن حس بویایی و چشایی در فرد بیانجامد.
این عارضه زمانی تشخیص داده می‌شود که فرد نسبت به بو حساسیت خود را از دست داده است. فراتر از آن چنانچه فرد نتواند به دلیل از دست دادن حس بویایی از غذای خود لذت ببرد، در نتیجه دچار از دست دادن اشتها می‌گردد. در ادامه فهرستی از تستهای بویایی را معرفی می‌کنیم که به منظور بررسی نقص بویایی قبل از درمان به طور گسترده‌ای بکار می‌روند.
تست تشخیص بویایی دانشگاه پنسیلوانیا (UPSIT): این آزمایش نخستین بار توسط دکتر ریچارد داتی انجام شد. این آزمایش همچنین در بسیاری نقاط تحت عنوان آزمایش «خراشیدن و بو کشیدن» شناخته می‌شود. این کیت آزمایش دارای حدود 40 میکرو مواد بوی زا یا محرک محصور شده‌ی استاندارد برای بو کشیدن است که بیمار می‌تواند در خانه آن را به تنهایی بر روی خود آزمایش نماید. این تست با موفقیت بر روی بیش از 200000 بیمار مبتلا به این عارضه مورد آزمایش قرار گرفته است.

تست کانکتیکات Chemosensory Connecticut:

در این تست یا آزمایش 11 بطری فشاری پلاستیکی وجود داشته که از میان آنها 7 عدد حاوی بوتانول رقیق شده در آب مقطر در غلظتهای متفاوت می‌باشد و 4 بطری دیگر حاوی آب مقطر است. اکنون به هنگام انجام این تست بویایی برای نخستین بار، به بیمار دو بطری داده می‌شود که یکی از آنها حاوی بوتانول (رقیق شده‌ترین نوع آن) و دیگری بدون بوتانول خواهد بود. چنانچه بیمار بوی قوی‌تر را احساس نماید، به مرحله‌ی بعدی آزمایش وارد می‌شود که در آن بوتانول بسیار غلیظ و بوتانول رقیق شده مورد استفاده قرار می‌گیرند. آستانه‌ی بیمار هنگامی شناسایی می‌شود که قادر به تشخیص بو به طور صحیح در نخستین چهار مرتبه از تست باشد. نمره و امتیاز پایین‌تر از 7 وجود آنوسمی را تأیید می‌نماید. در مرحله‌ی دوم از این آزمایش، 8 ظرف پلاستیکی مقابل بیمار گرفته می‌شوند. تمام این ظرفها حاوی ماده‌ی بو زای مشترک (آمونیاک و یا ویکس) بوده که به عنوان محرکی برای عصب سه شاخه‌ی مغز عمل می‌کند. علاوه بر آن، حدود 20 ماده‌ی غذایی نیز به منظور پرت کردن حواس بیمار در مقابل او نگه داشته می‌شوند. اکنون از بیمار خواسته می‌شود که بو را تشخیص دهد. چنانچه بیمار در این تست مردود شود، آنگاه در او آنوسمی تشخیص داده می‌شود.

درمان:

درمان شامل از میان برداشتن پولیپ بینی با استفاده از عمل جراحی، یا درمان با دارو و آنتی بیوتیک است. درمان‌های نیاز به جراحی تنها در صورتی توصیه می‌شوند که آنتی بیوتیک‌ها و اسپری یا قطره بینی کورتیکواستروئیدها التهاب پولیپ‌های بینی را کاهش ندهند. از میان برداشتن پولیپ‌های بینی به روش جراحی می‌تواند به دو روش انجام شود که شامل پولیپکتومی (برداشتن پولیپ توسط مکش مکانیکی) و جراحی اندوسکوپی سینوس (از بین بردن پولیپ با وارد نمودن یک لوله داخل بینی) می‌شود. داروهای آنتی هیستامین‌ در صورتی استفاده می‌شوند که التهاب در غشاهای مخاطی بینی به دلیل آنوسمی واقع شده باشند. بیشترین داروها و آنتی بیوتیکهایی که به منظور تسکین از این عارضه تجویز می‌شوند عبارتند از:
• مترونیدازول (آنتی بیوتیک)
• سیپروفلوکساسین (آنتی بیوتیک)
• سفوروکسیم (آنتی بیوتیک)
• زیترومکس (آنتی بیوتیک)
• آمی‌تریپتیلین (دارو)
* توجه: داروها و آنتی بیوتیکهای فوق‌الذکر را بایستی تنها در صورت تجویز پزشک مصرف نمود. مصرف بیش از حد مجاز دارو و آنتی بیوتیک و استفاده‌ی بیش از حد مجاز از قطره‌های بینی و داروهای ضد افسردگی ممکن است حس بویایی را مختل سازد.
آنوسمی در صورتی که برای مدت زمان کوتاهی باقی بماند، یک بیماری جدی به حساب نمی‌آید. به افرادی که حس بویایی کمتری دارند توصیه می‌شود مکملهای روی را وارد رژیم غذایی خود نمایند. همچنین افرادی که پشت سر هم سیگار می‌کشند بایستی به خاطر داشته باشند که سیگار کشیدن طی یک دوره‌ی زمانی طولانی ممکن است موجب آسیب رساندن به حس بویایی آنها شود.