مبانی فريمورک دات نت

فريمورک دات نت ماکروسافت ، تحولات عمده ای را دررابطه با ايجاد و اجرای برنامه های مبتنی بر وب ايجاد نموده است . ASP.NET يکی از تکنولوژی های متعددی است که بهمراه فريمورک دات نت ، ارائه شده است . در اين مقاله با مفاهيم اوليه فريمورک دات نت ، آشنا می شويم .

فريمورک دات نت

دات نت ، يک مدل پياده سازی نرم افزار است که توسط ماکروسافت ارائه و مهمترين دستاورد آن ، پياده سازی نرم افزارهای مستقل از پلات فرم و نوع دستگاه ، با قابليت دستيابی به داده ها از طريق اينترنت ، می باشد . فريمورک دات نت ، زير ساخت دات نت را ايجاد می نمايد.

دات نت پلات فرم چيست ؟

دات نت بر اساس يک معماری "باز" ، شکل يافته و پلات فرمی است که می تواند برای ايجاد و اجرای نسل جديدی از برنامه های وب و ويندوز استفاده گردد . هدف از پلات فرم دات نت ، تسهيل در پياده سازی نرم افزارهای وب بوده و از تکنولوژی های اساسی زير تشکيل شده است :
• فريمورک دات نت
• سرويس دهندگان دات نت
• سرويس های لازم بمنظور ايجاد بلاک
• ويژوال استوديو دات نت
در پلات فرم دات نت ، سرويس گيرندگان ، سرويس دهندگان و سرويس ها ، دارای جايگاهی مهم بوده و می توان به موارد زير در رابطه با آن اشاره داشت :
• يک مدل برنامه نويسی است که امکان پياده سازی سرويس های وب XML و برنامه ها را در اختيار پياده کنندگان نرم افزار قرار می دهد .
• مجموعه ای از سرويس های ايجاد بلاک که متکی بر مجموعه ای از سرويس های وب بوده و باعث انتقال کنترل داده کاربر از برنامه ها برای کاربران می شوند.مثلا" Passport ماکروسافت ، يک عنصر اساسی از دات نت بوده که امکان يکپارچگی برنامه ها را بسادگی فراهم می نمايد .
• مجموعه ای از سرويس دهندگان نظير ويندوز 2000 ، SQL Server ، سرويس دهنده Biztalk که باعث ارتباط ، اجراء ، انجام عمليات و مديريت سرويس های وب XML و برنامه ها می گردد .
• نرم افزار سرويس گيرنده ، نظير ويندوز XP ، که به پِياده کنندگان کمک می نمايد تجارب مفيد و جامع خود را به مجموعه ای از دستگاهها، تعميم نمايند.
• ابزارهائی نظير ويژوال استوديو دات نت ، که می توان از آنان بمنظور پياده سازی سرويس های وب ، برنامه های ويندوز و وب استفاده کرد .

فريمورک دات نت چيست ؟

فريمورک دات نت ، فونداسيون لازم بمنظور ايجاد و اجرای برنامه ها و سرويس های وب XML را ارائه می نمايد. ماهيت يکسان ( يکدست ) فريمورک دات نت ، امکان ارتباط تمامی برنامه ها( برنامه های ويندوز ، وب ، سرويس های وب XML ) را از طريق يک مجموعه از ابزارها و کدهای نوشته ، فراهم می نمايد. فريمورک دات نت شامل موارد زير است :
• CLR)Common Language Runtime) يا همان Runtime .
Runtime ، مسئوليت رسيدگی به سرويس ها را برعهده داشته و شامل يکپارچگی زبانها ، امنيت و مديريت حافظه است . در زمان پياده سازی ، Runtime ويژگی های لازم و مورد نيازرا با هدف تسهيل در پياده سازی، ارائه می نمايد .
• کتابخانه های کلاس (Class - Libraries )
کنابخانه های کلاس ، امکان استفاده مجدد از کدها برای اکثر عمليات متداول نظير دستيابی به داده ها ، پياده سازی سرويس های وب XML ، فرم های وب و يا ويندوز را فراهم می نمايد .

دات نت باعث حل چه مشکلاتی شده است ؟

فريمورک دات نت ، باعث برطرف شدن مسائل و محدوديت های متعدد در رابطه با پياده سازی برنامه های وب از منظر پياده کنددگان نرم افزار شده است .در اين راستا ، به پتانسيل های اينترنت بمنظور برخورد با مسائل و محدوديت های موجود ، بخوبی توجه شده است .با ابداع يک شبکه بزرگ ( اينترنت ) بمنظور اشتراک اطلاعات ، صرفا" برنامه های بسيار اندکی قادر به اجراء و فعاليت بر روی بيش از يک سرويس گيرنده بوده و تعامل اطلاعاتی بين برنامه ها نيز وضعيتی مشابه داشت .محدوديت های فوق ، باعث بروز دو مسئله مهم در رابطه با پياده سازی نرم افزار می گردد که می بايست بدرستی با آنان برخورد گردد:
• پياده کنندگان ، مجبور به پياده سازی نرم افزارهای خود در يک ميدان محدود می باشند .
• پياده کنندگان ، زمان زيادی را بمظور نوشتن برنامه ها بمنظور کار با پلات فرم و سرويس گيرنده گان متفاوت ، صرف می نمايند ( اين زمان می بايست صرف آفرينش برنامه های جديد گردد).
فريمورک دات نت ، با ارائه يک Runtim که مستقل از نوع زبان و پلات فرم است ، بر محدوديت های فوق غلبه نموده است.Runtime فوق، مستقل از زبان و پلات فرم بوده واز استانداردهای XML ، بمنظور نيل به اهداف مورد نظر خود استفاده می نمايد. با توجه به عدم وابستگی دات نت به يک زبان خاص ، پياده کنندگان نرم افزار می توانند از گزينه های متعددی در اين زمينه استفاده نمايند. امکان اجرای برنامه های توليد شده ، بر روی سرويس گيرندگانی که دات نت را حمايت می نمايند ، وجود خواهد داشت .Runtime ،اغلب زيرساخت های برنامه ها را کنترل می نمايد ، بنابراين پياده کنندگان ، ضرورتی به صرف زمان لازم بمنظور ايجاد زيرساخت های مورد نيار خود نداشته و در مقابل می توانند زمان خود را صرف تمرکز بر روی منطق برنامه ها ، نمايند .
سرويس های وب XML ، از XML بمنظور ارسال داده استفاده می نمايند . بدين ترتيب ، سرويس گيرندگانی که دارای پتانسيل لازم در اين خصوص می باشند ، قادر به دريافت داده های مبتنی بر XML ، خواهند بود. XML ، استانداردی فراگير و مورد پذيرش تمامی محيط های پياده سازی است. اغلب سرويس گيرندگان مدرن، نظير سيستم های عامل کامپيوتر ، تلفن های سلولی ، دستگاههای PDA ، کنسول های بازی ، قادر به دريافت داده های مبتنی بر XML ، می باشند .

اجزای فريمورک دات نت

فريمورک دات نت ، فونداسيون لازم بمنظور ايجاد برنامه های مبتنی بر دات نت را در زمان ترجمه و اجراء ، فراهم و دارای عناصر متفاوتی بمنظور اجرای برنامه های مبتنی بر دات نت است :
• زيربناء پلات فرم . فريمورک دات نت، می بايست بر روی يک سيستم عامل اجراء گردد . در حال حاضر، امکان اجرای فريمورک دات نت بر روی سيستم های عامل 32 بيتی ويندوز نظير 2000 , XP ، وجود دارد. در آينده ، امکان اجرای فريمورک دات نت بر روی ساير پلات فرم ها نيز ميسر خواهد شد .
• سرويس های کاربردی و خدماتی . زمانيکه برنامه های کاربردی نظير Component Server,Message Queuing ,IIS ، بر روی ويندوز 2000 ، اجراء می گردند امکان استفاده از آنان برای پياده کنندگان وجود خواهد داشت . فريمورک دات نت ، برنامه های فوق را از طريق کلاس های موجود در کتابخانه کلاس دات نت ، تحت تاثير موثر خود قرار خواهد داد .
• Net Class library . کتابخانه کلاس فريمورک دات نت ، زمينه استفاده از امکانات و ويژگی های Runtime را فراهم و باعث تسهيل در پياده سازی برنامه های مبتنی بر دات نت می گردد . در اين راستا ، پياده کنندگان می توانند با ايجاد توابعی از کلاس های موردنظر خود ، کلاس ها را توسعه نمايند .کتابخانه های کلاس فريمورک دات نت ، فريمورک دات نت را پياده سازی می نمايد . تمامی برنامه ها ( برنامه های وب ، ويندوز و سرويس های وب XML ) از کتابخانه کلاس های فريمورک دات نت يکسان استفاده نموده که در namespace نگهداری می گردند. تمامی زبانهای مبتنی بر دات نت نيز به کتابخانه يکسانی دستيابی دارند .
• CLR)Common Language Runtime ) . تکنولوژی CLR ، باعث تسهيل در پياده سازی برنامه ها از طريق ارائه يک محيط اجرائی ايمن ، حمايت از چندين زبان و تسهيل در بکارگيری برنامه ها می گردد . محيط CLR ، همچنين بعنوان يک محيط مديريت يافته ، عمليات و سرويس های خاصی نظير Garbage Collection و امنيت را بصورت اتوماتيک، انجام خواهد داد .
• ADO.NET . تکنولوژی ADO.NET ، نسل جديدی از تکنولوژی ADO بوده و امکانات حمايتی لازم در رابطه با مدل برنامه نويسی غيرمتصل را ارائه می نمايد. تکنولوژی فوق ، امکانات حمايتی متعددی را نيز در رابطه با XML ، ارائه می نمايد .
• ASP.NET . تکنولوژی ASP.NET ، يک چارچوب برنامه نويسی است که بر اساس CLR ، ايجاد می گردد . ASP.NET می تواند بر روی يک سرويس دهنده استفاده و بکمک آن می توان برنامه های مبتنی بر وب قدرتمندی را ايجاد کرد . فرم های وب ASP.NET ، يک روش ساده و درعين حال قدرتمند بمنظور ايجاد رابط های کاربر پويا می باشد .
• سرويس های وب XML . سرويس های وب XML ، عناصر مبتنی بر وبی بوده که قادر به اشتراک برنامه ها در اينترنت و يا اينترانت می باشند . فريمورک دات نت، ابزارها و کلاس های لازم برای ايجاد ، تست و توزيع سرويس های وب XML را ارائه می نمايد.
• User Interfacses . فريمورک دات نت سه نوع UI را حمايت می نمايد:
فرم های وب که بهمراه ASP.NET و HTTP کار می نمايند .
فرم های ويندوز که بر روی کامپيوتر های سرويس گيرنده Win32 اجراء می شوند .

کنسول دستور ( خط دستور )

• زبان ها ، هر زبانی که استانداردهای CLS)Common Language Specification ) را رعايت نمايد ، قادر به اجراء توسط CLR خواهد بود. در فريمورک دات نت ، ماکروسافت حمايت های لازم در رابطه با زبانهائی نظير VB.NET , Visual C++ ,VB.NET , C#,Jscript.NET را ارائه نموده است .

مزايای استفاده از فريمورک دات نت

در آغاز پياده سازی برنامه های مبتنی بر ويندوز ، تمامی برنامه های نوشته شده بمنظور استفاده از API ، از C و يا ++C استفاده می کردند . با مطرح شدن ويژوال بيسيک و سپس اينترنت ، پياده کنندگان مجبور به سفارشی نمودن ( پياده سازی نسخه هائی خاص ) برنامه های C++ ، C، .برنامه های ويژوال بيسيک و يا ASP بودند .با استفاده از فريمورک دات نت ، می توان با اتکاء به مهارت های موجود ، اقدام به آفرينش هر نوع نرم افزاری کرد . انتخاب فريمورک دات نت بمنظور پياده سازی برنامه ها ، مزايای زير را بدنبال خواهد داشت :
• مبتنی بر استانداردهای وب . فريمورک دات نت، بطور کامل تکنولوژی های موجود در اينترنت نظير : HTML , HTTP,SOAP,XSLT,XPath و ساير استانداردها را حمايت می نمايد.
• طراحی مبتنی بر يک مدل يکسان . از پتانسيل های يک کلاس دات نت ، می توان در هر يک از زبانهای حمايت شده در دات نت و يا مدل برنامه نويسی ، بخوبی استفاده کرد . بنابراين می توان ، بخش هائی از کدهای نوشته شده را در برنامه های متعدد استفاده کرد (برنامه های ويندوز، وب ، سرويس های وب XML ) .
• پياده کنندگان بسادگی قادر به استفاده از آن می باشند. در فريمورک دات نت ، کد ، بصورت Namespace های سلسله مراتبی و کلاس ها ، سازماندهی می گردد . فريمورک دات نت يک Common Type System)CTS) را بعنوان سيستم نوع يکسان ، ارائه نموده که توسط هر زبان سازگاز با دات نت، قابل استفاده خواهد بود .در سيستم فوق ، تمامی عناصر زبانها بصورت شی می باشند. اين اشياء قادر به استفاده توسط هر برنامه مبتنی بر دات نت و نوشته شده توسط هر زبان مبتنی بر دا ت نت ، خواهند بود .
• کلاس های توسعه پذير . ماهيت سلسله مراتبی فريمورک دات نت، برای پياده کنندگان مخفی نخواهد بود .در اين راستا می توان به کلا س ها دستيابی و آنها را توسعه داد( مگر اينکه آنها حفاظت شده باشند ). در اين زمينه امکان پياده سازی توارث از نوع Cross - Language ، نيز وجود خواهد داشت .