در جستجوی دمای مناسب

به گفتۀ زیست¬شناسان امریکایی ریشه‌های گیاهان می‌توانند به‌سوی قسمت‌های گرم خاک حرکت کنند. ماری کلود فورتن (در کانادا) و کن پاف (در امریکا) نشان داده‌اند که ریشه‌های ذرت می‌توانند تغییرات ناچیز دما را در حد 05/0 درجه سانتی‌گراد تشخیص، و نسبت به آن واکنش نشان دهند.
گرچه ممکن است در نگاه اول این مسئله جالب توجه به نظر رسد، اما به گفتۀ پاف این "به هیچ وجه یک رکورد جهانی نیست." پاف و میچیو اسکوکات قبلا نشان داده ‌بودند که کپک‌های مخاطی می‌توانند اختلاف دمایی را که یک صدم این مقدار باشد، تشخیص دهند.
معمولا ریشه ها در پاسخ به گرانش مستقیم به طرف پایین می‌روند. اما فورتن و پاف نشان دادند که وقتی یک طرف ریشه گرم‌تر از طرف دیگر آن باشد، رذیشه به سوی قسمت گرم‌تر می‌رود.
زیست شناسان برای ایجاد اختلاف دمای لازم، مکعب آلومینیومی مخصوصی ساختن که دو لولۀ موازی از آن می‌گذشت. آنان توانستند با عبور دادن آب سرد از یک لوله و آب گرم از دیگری، اختلاف دمایی بین این دو ایجاد کنند. آنگاه مقداری آگار، که ماده‌ای ژله مانند است، بر فلز بین دو لوله قرار دادند تا سطحی برای رشد ریشه‌ها فراهم آید.
فورتن و پاف دریافتند که ریشه‌های ذرت در دمای حدود 15 درجه، که دمای طبیعی خاک ذرت است، بیش‌ترین حساسیت را دارند. هم¬چنین مشاهده کردند که ریشه‌ها در دمای حدود 32 درجه به بالا، اصلا به اختلاف دما واکنش نشان نمی‌دهند.
به نظر پاف این بیانگر آن است که واکنش مزبور در طبیعت از اهمیت زیادی برخوردار است. وی می‌گوید: حدس من این است که این واکنش فایدۀ زیادی دارد. اگر ریشه‌‌ها مستقیم به طرف پایین می‌رفتند، به سرعت از منطقۀ غنی از مواد غذایی، می‌گذشتند، برعکس ریشه‌ها از این توانایی برای ماندن در لایۀ سطحی و گرم‌تر خاک که غذای بیش‌تری در آن وجود دارد، استفاده می‌کنند.
دانشمندان هنوز درست نمی‌دانند این دماسنج‌های زیست¬شناختی چگونه عمل می‌کنند. پاف احتمال می‌دهد که دماسنج ریشه در نوک آن باشد. در همین قسمت است که ریشه‌ها هم گرانش را حس می‌کنند و هم رطوبت را، و می‌گوید چه‌بسا این سه حس ریشه‌ای با یکدیگر رابطه‌ای داشته باشند.