تب خال(cold sore)
اطلاعات اوليه
تب خال عبارت است از يك عفونت ويروسي مسري و شايع (ويروس هرپس سيمپلكس يا HSV-1 ). تبخال گاهي با زرد زخم اشتباه گرفته ميشود. در اين بيماري، معمولاً لبها، لثهها و ناحيه دهان، ندرتاً قرنيه، و گاهي ناحيه تناسلي گرفتار ميشوند.
علايم شايع
پيدايش تاولهاي بسيار كوچك و دردناك معمولاً در اطراف دهان، و گاهي روز ناحيه تناسلي. اين تاولها گروهي ظاهر ميشوند و در اطراف هر كدام يك حلقه قرمز وجود دارد. داخل اين تاولها مايع وجود دارد اما پس از مدتي تاولها خشك شده و ناپديد ميشوند.
اگر چشم نيز دچار عفونت شود، علايمي چون درد و قرمزي چشم، احساس اين كه در چشم چيزي وجود دارد، حساسيت به نور، و اشك ريزش بروز ميكنند.
علل
عفونت با ويروس هرپس كه به پوست تهاجم ميكند و غالباً پيش از ايجاد عفونت فعال، تا ماهها يا سالها در آنجا باقي ميماند. اغلب افراد پادتنهايي را بر عليه ويروس توليد ميكنند كه موجب كنترل ويروس ميشوند مگر اين كه عوامل خطر وجود داشته باشند.
ويروس از طريق تماس فرد تماس فرد به فرد يا تماس با ترشحات بزاقي، چشمي، ادرار يا مدفوع انتقال مييابد. تاولها و زخمهاي تبخال تا زماني كه بهبود نيافته باشند مسري هستند، چه در موقع اولين بروز تبخال و چه در شعلهور شدنهاي مجدد آن
عوامل افزايش دهنده خطر
در نوزادان: در كودكاني كه اگزما دارند.
استرس فيزيكي يا عاطفي
وجود يك بيماري كه مقاومت بدن را كاهش داده باشد، حتي سرماخوردگي، ناراحتي خفيف گوارشي، يا تب به هر علت
زياد قرار گرفتن در معرض آفتاب
دوره خونريزي قاعدگي
مراجعه به دندانپزشكي كه معمولاً دهان حين انجام كار بيش از حد معمول باز ميشود.
مصرف داروهاي سركوبكنده ايمني
پيشگيري
از تماس فيزيكي با افرادي كه ضايعات فعال دارند خودداري كنيد.
به هنگام تبخال، براي جلوگيري از انتقال ويروس، دستان خود را مرتب بشوييد. با ماليدن روزانه داروي آسيكلووير شايد بتوان جلوي بروز آن را گرفت.
عواقب مورد انتظار
بهبود خود به خودي در عرض چند روز تا يك هفته و گاهي بيشتر. عود تبخال امري معمول است. ويروس براي تمام عمر در بدن باقي ميماند اما معمولاً در حالت خفته قرار دارد. هماكنون تحقيقات در زمينه توليد واكسن آن ادامه دارد.
عوارض احتمالي
اختلال دايمي بينايي، در صورتي كه عفونت چشمي هرپس درمان نشود.
عفونت شديد و گسترش در بيماران اگزمايي
ندرتاً مننژيت (عفونت يا التهاب پردههاي مغز) يا آنسفاليت (عفونت يا التهاب خود مغز)
درمان
اصول كلي
ظاهر ضايعات پوستي معمولاً براي تشخيص كافي است، اما در عين حال ميتوان مايع موجود در تاول را براي تأييد تشخيص مورد آزمايش قرار داد.
مايعات خنك بنوشيد يا بستني يخي بجويد تا ناراحتي كمتر شود.
در 24 ساعت اول پس ظاهر شدن ضايعات پوستي، يك تكه يخ را تا حدود يك ساعت روي محل قرار دهيد. اين كار ممكن است باعث تسريع بهبودي شود.
به هيچ وجه چشم دچار عفونت هرپسي را نماليد يا نخارانيد.
براي پيشگيري از شعلهور شدن مجدد بيماري، زماني كه قرار است مدت زيادي را در بيرون از خانه بگذارنيد، روي لبهاي خود پماد اكسيد روي يا كرم ضدآفتاب بماليد.
داروها
استامينوفن براي درد خفيف. از آسپيرين استفاده نكنيد، به خصوص در كودكان و نوجوانان. مصرف آسپيرين در بعضي از بيماريهاي ويروسي ميتواند موجب نشانگان راي شود كه نوعي التهاب مغز است.
سعي نكنيد چشم دچار عفونت با ويروس هرپس را خود درماني كنيد، به خصوص با پماد يا قطره كورتيزوني. تركيبات كورتيزوني باعث رشد بيشتر ويروس هرپس در قرنيه ميشوند.
امكان دارد داروي موضعي يا خوراكي ضدويروس، و در مواردي كه عفونت باكتريايي ثانويه ايجاد شده باشد، پماد آنتيبيوتيكي تجويز شود.
امكان دارد مصرف مداوم داروهاي خوراكي براي پيشگيري از عود مكرر بيماري توصيه شود.
فعاليت
محدوديتي براي آن وجود ندارد. تنها بايد از تماس نزديك، به خصوص بوسيدن خودداري شود تا موقعي كه ضايعات كاملاً بهبود يابند.
از تماس با نوزادان يا بيماراني كه داروهاي سركوبكننده ايمني مصرف ميكنند خوداري كنيد (استعداد ابتلاي آنها به عفونت زيادتر است).
رژيم غذايي
رژيم خاصي توصيه نميشود.
€در اين شرايط به پزشك خود مراجعه نماييد
اگر يكي از موارد زير همراه با تبخال رخ دهد:
علايم عفونت باكتريايي ثانويه، مثل تب، وجود چرك به جاي مايع روشن در داخل تاولها، سردرد، و درد عضلاني
ظاهر شدن ضايعاتي روي پوست ناحيه تناسلي، شبيه آنچه در اطراف دهان زده است.
منبع: پایگاه اطلاع رسانی پزشکان ایران
