چرا عطسه می کنیم

چه پدیده هایی عطسه را به وجود می آورند؟ نقش دقبق عطسه چیست؟ کدام ساز و کار عصبی آن را هدایت می کند و آیا کنترل آن امکانپذیر است؟
هنگامی که عطسه می کنیم؛ مقدار زیادی از هوای ریه ها از طریق بینی به بیرون رانده می شود. این هوا، بر سر راه خود، یعنی حلق و بینی و حفره های بینی، که با سرعت زیادی هم به پیش رانده می شود، مقدار بلغم و گردوغبار را که موجب عطسه شده اند به همراه می آورد.
مهار این واکنش مشکل است زیرا مربوط به بازتابی است که بصل النخاع آن را هدایت می کند. این مرکز عصبی که در قاعدة مغز قرار گرفته محل الحاق نخاع و مغز است و برای حس های بساوایی، چشایی، تنفس، صدا و صحبت کردن، حرکت و کارکردهای دیگر بسیار اهمیت دارد.
در صورت تحریک مخاط بینی به وسیلة اجسام خارجی، هر چند که ریز و میکروسکوپی باشند، علائم عصبی به وسیلة عصب سه قلو به بصل النخاع می رسند. عصب سه قلو به سه شاخه تقسیم می شود: عصب چشمی، غصب فک بالا و عصب فک پایین. این عصب برای صورت نقش حسی دارد و برای ماهیچه های جونده دارای نقش حرکتی است. هنگامی که بصل النخاع تحریکات عصبی ناشی از بینی را دریافت می کند، بلافاصله واکنش عطسه پدیدار می شود.
بصل النخاع واکنش های دیگری مانند سرفه و استفراغ را هم بر عهده دارد زیرا این دو نیز از واکنش های دفاعی بدن در برابر اجسام خارجی هستند. عطسه، بینی و حلق را پاگیزه می کند، سرفه نای را پاک می کند و استفراغ مری و معده را تخلیه می کند.
افراد مبتلا به تب یونجه (یک نوع التهاب آلرژیک بینی که در آن در اثر گردة گیاهان آبریزش از چشم و بینی افزایش می یابد) و یا زکام دچار بحران عطسه هایی می شوند که گاهی 20 تا 30 بار پشت سر هم ادامه پیدا می کند. این حساسیت در دوره های به گل نشستن تیرة غلات پدیدار می شود. از مشخصات آن احتقان مخاط بینی، سینوسی و ملتحمه چشم است.