علی اکبر تفرشی

تفرشی، سید علی اکبر (تفرش ح 1241 - تهران 1322 ق)، فقیه اصولی ایرانی. در نجف از شاگردان شیخ مرتضی انصاری بود. پس از درگذشت استادش به ایران بازگشت (1281 ق)، اما خویشاوندانش که در دستگاه دولتی خدمت می‌کردند سید را در تهران نگه داشتند و او در مدرسه‌ی کاظمیه که از بناهای میرزا سید کاظم مستوفی بود به تدریس و تربیت شاگردان پرداخت. در 1307 ق که ناصرالدین شاه قاجار (م 1313 ق) به تشویق صدر اعظم خود میرزا علی اصغر خان اتابک (م 1325 ق) امتیاز انحصار تجارت تنباکوی ایران و صدور آن را به یکی از اتباع انگلیسی به نام ماژور تالبوت داد و مردم ایران به پیشوایی میرزای شیرازی (م 1312 ق) و میرزا محمدحسن آشتیانی (م 1319 ق) به دولت اعتراض کردند، سید علی اکبر تفرشی نیز که از روحانیان با نفوذ تهران بود با دیگر روحانیان همگام و همصدا گردید و برای الغای این قرار داد بسیار کوشید. در مجلسی که دولت تشکیل داد و گروهی از روحانیان از جمله سید علی اکبر را دعوت کرد، سید بی‌پروا به اتابک پرخاش کرد و به او گفت: «شما وزرا پول از خارجیها می‌گیرید و مملکت را به آنها می‌فروشید»، و چون سید عبدالله بهبهانی از وی خواست که در سخن اندکی نرمتر باشد، سید وی را به همدلی با دولت متهم ساخت. گویند میرزای جلوه در یکی از مجالس درسش درباره‌ی تفرشی گفته بود: «من مدتها بود در حکمت خلقت آخوند سید علی اکبر متحیر بودم و پیش خود فکر می‌کردم که خدا این سید را برای چی خلق کرده است تا قضیه‌ی تنباکو پیش آمد و دانستم که خدا این دیوانه را برای یک همچون روزی خلق و ذخیره کرده بوده است که حرفهای حسابی را با لهجه‌ی دیوانه‌وار خود بگوید». سید علی اکبر مردی پارسا و درویش منش بود و مردم به عدالت و بزرگی مقام او اعتقاد راسخ داشتند. وی در فقه و اصول از استادان روزگار خود بود و در حدیث و تفسیر نیز مهارت فراوان داشت.

منابع:

سیری کوتاه در جغرافیای تاریخی تفرش و آشتیان، 241؛ شرح حال رجال ایران، 426/2؛ شرح زندگانی من، عبدالله مستوفی، 471/1؛ نقباء البشر، 1581/4؛ المآثر و الآثار، 121/1؛ نجوم السماء، 277.
منبع مقاله :
تهیه و تنظیم: دائرةالمعارف تشیع، جلد 4، (1391) تهران: مؤسسه‌ی انتشارات حکمت، چاپ اول