الجعفريات (الاشعثيات)
نويسنده: محمد رضا ضميري
مؤلف:
ابو علي محمد بن اشعث کوفي (زنده در 313 ه.ق).
زندگينامه و اظهار نظرها:
وي يکي از راويان شيعه در قرن چهارم ه.ق مي باشد. ايشان در کوفه به دنيا آمد و در نوجواني به مصر سفر کرد و در محله سقيفه جواد ساکن شد. او در مصر در آن دوران، تغيير و تحولات عظيمي را مي ديد. هنگامي که فاطميان قدرت را در دست گرفته بودند، محمد در آنجا رحل اقامت افکند و در درس موسي بن اسماعيل بن موسي بن جعفر شرکت کرد و از محضر آن بزرگواران بهره هاي فراوان برد. در همان جا بود که او تصميم گرفت که کتاب الجعفريات را روايت کند. اين کتاب بعدها به عنوان يکي از اصول چهارصدگانه و معتبر شيعه به شمار آمد. علامه حلي در کتاب خلاصه و نجاشي، در کتاب رجال خود، درباره او مي گويد: «محمد بن اشعث اهل کوفه و شخصيتي مورد اطمينان و شيعه مي باشد...».
استادان:
موسي بن جعفر بن اسماعيل بن موسي بن جعفر - عليه السلام - ، مؤمل بن وهاب، علي بن زيد فرايضي، هارون بن سعيد ايلي، ابو يحيي محمد بن بريد مقري، محمد بن خلف بن عمر، محمد بن عويلي ايلي، اسماعيل بن اسحاق بن سهل اموي، موسي بن ابراهيم بن موسي بن جعفر - عليه السلام -.
شاگردان:
ابو محمد سهل بن احمد بن عبدالله بن سهل ديباجي، ابوالفضل شيباني، ابوالحسن علي بن جعفر بن حماد، عبدالله بن مفضل بن محمد بن هلال، ابراهيم بن محمد بن محمد بن عبدالله قرشي، ابو محمد عبدالله بن محمد بن عبدالله بن عثمان (معروف به ابن سقاء)، ابوالحسن محمد بن داوود بن سليمان کاتب.
تأليفات:
وي غير از کتاب جعفريات، بنا به نقل نجاشي، کتاب ديگري نيز در احکام حج دارد که به دست ما نرسيده است.
معرفي اجمالي کتاب:
کتاب جعفريات مجموعه رواياتي است که محمد بن محمد بن اشعث، از موسي بن اسماعيل بن موسي بن جعفر - عليه السلام - و او هم از اجداد طاهرش روايت مي کند. اين کتاب شامل يک سري روايات از طرُقي غير از موسي بن اسماعيل و يک سري روايات از طرق اهل سنت است.
با توجه به اينکه بيشتر روايات اين کتاب به امام جعفر صادق - عليه السلام - برمي گردد، به آن جعفريات مي گويند؛ و به دليل اينکه راوي آن محمد بن محمد بن اشعث مي باشد، «الاشعثيات» نيز ناميده مي شود.
علامه مجلسي مي گويد: «اين کتاب ميان خاصه و عامه مشهور است و اکثر روايات کتاب نوادر راوندي از اين کتاب گرفته شده است. شيخ صدوق نيز برخي از روايات اين کتاب را از طريق ديگر نقل مي کند. در برخي از کتب رجالي، طرق ديگري نيز براي اين کتاب نقل شده است».
علامه در کتاب رجال خود و شيخ آقا بزرگ تهراني در الذريعه، اين کتاب را داراي هزار حديث با يک سند دانسته اند و آن هم سند موسي بن اسماعيل بن موسي بن جعفر عن آبائه - عليه السلام - مي باشد؛ ولي کتاب حاضر داراي 1651 حديث است که رواياتي از طرق ديگر شيعه و هم چنين رواياتي از طرق اهل سنت را نيز شامل مي شود.
برخي عناوين مورد بحث فقهي در اين کتاب از اين قرارند: طهارت، صلات، زکات، صوم، حج، جهاد، نکاح، نفقات، حدود، آداب، تفسير، سنن و ادعيه.
وضعيت نشر:
اين کتاب، نخستين بار به دستور آيت الله العظمي بروجردي در قم به چاپ رسيد و سپس به وسيله مکتبة نينوي الحديثة، در تهران، به قطع وزيري چاپ و منتشر شده است.
منبع:کتابشناسي تفصيلي مذاهب اسلامي
ابو علي محمد بن اشعث کوفي (زنده در 313 ه.ق).
زندگينامه و اظهار نظرها:
وي يکي از راويان شيعه در قرن چهارم ه.ق مي باشد. ايشان در کوفه به دنيا آمد و در نوجواني به مصر سفر کرد و در محله سقيفه جواد ساکن شد. او در مصر در آن دوران، تغيير و تحولات عظيمي را مي ديد. هنگامي که فاطميان قدرت را در دست گرفته بودند، محمد در آنجا رحل اقامت افکند و در درس موسي بن اسماعيل بن موسي بن جعفر شرکت کرد و از محضر آن بزرگواران بهره هاي فراوان برد. در همان جا بود که او تصميم گرفت که کتاب الجعفريات را روايت کند. اين کتاب بعدها به عنوان يکي از اصول چهارصدگانه و معتبر شيعه به شمار آمد. علامه حلي در کتاب خلاصه و نجاشي، در کتاب رجال خود، درباره او مي گويد: «محمد بن اشعث اهل کوفه و شخصيتي مورد اطمينان و شيعه مي باشد...».
استادان:
موسي بن جعفر بن اسماعيل بن موسي بن جعفر - عليه السلام - ، مؤمل بن وهاب، علي بن زيد فرايضي، هارون بن سعيد ايلي، ابو يحيي محمد بن بريد مقري، محمد بن خلف بن عمر، محمد بن عويلي ايلي، اسماعيل بن اسحاق بن سهل اموي، موسي بن ابراهيم بن موسي بن جعفر - عليه السلام -.
شاگردان:
ابو محمد سهل بن احمد بن عبدالله بن سهل ديباجي، ابوالفضل شيباني، ابوالحسن علي بن جعفر بن حماد، عبدالله بن مفضل بن محمد بن هلال، ابراهيم بن محمد بن محمد بن عبدالله قرشي، ابو محمد عبدالله بن محمد بن عبدالله بن عثمان (معروف به ابن سقاء)، ابوالحسن محمد بن داوود بن سليمان کاتب.
تأليفات:
وي غير از کتاب جعفريات، بنا به نقل نجاشي، کتاب ديگري نيز در احکام حج دارد که به دست ما نرسيده است.
معرفي اجمالي کتاب:
کتاب جعفريات مجموعه رواياتي است که محمد بن محمد بن اشعث، از موسي بن اسماعيل بن موسي بن جعفر - عليه السلام - و او هم از اجداد طاهرش روايت مي کند. اين کتاب شامل يک سري روايات از طرُقي غير از موسي بن اسماعيل و يک سري روايات از طرق اهل سنت است.
با توجه به اينکه بيشتر روايات اين کتاب به امام جعفر صادق - عليه السلام - برمي گردد، به آن جعفريات مي گويند؛ و به دليل اينکه راوي آن محمد بن محمد بن اشعث مي باشد، «الاشعثيات» نيز ناميده مي شود.
علامه مجلسي مي گويد: «اين کتاب ميان خاصه و عامه مشهور است و اکثر روايات کتاب نوادر راوندي از اين کتاب گرفته شده است. شيخ صدوق نيز برخي از روايات اين کتاب را از طريق ديگر نقل مي کند. در برخي از کتب رجالي، طرق ديگري نيز براي اين کتاب نقل شده است».
علامه در کتاب رجال خود و شيخ آقا بزرگ تهراني در الذريعه، اين کتاب را داراي هزار حديث با يک سند دانسته اند و آن هم سند موسي بن اسماعيل بن موسي بن جعفر عن آبائه - عليه السلام - مي باشد؛ ولي کتاب حاضر داراي 1651 حديث است که رواياتي از طرق ديگر شيعه و هم چنين رواياتي از طرق اهل سنت را نيز شامل مي شود.
برخي عناوين مورد بحث فقهي در اين کتاب از اين قرارند: طهارت، صلات، زکات، صوم، حج، جهاد، نکاح، نفقات، حدود، آداب، تفسير، سنن و ادعيه.
وضعيت نشر:
اين کتاب، نخستين بار به دستور آيت الله العظمي بروجردي در قم به چاپ رسيد و سپس به وسيله مکتبة نينوي الحديثة، در تهران، به قطع وزيري چاپ و منتشر شده است.
منبع:کتابشناسي تفصيلي مذاهب اسلامي
