عوالي اللآلي

مؤلف:

ابوجعفر بن علي بن ابراهيم معروف به ابن ابي جمهور احسائي (م 910 ق).

زندگينامه و اظهار نظرها:

در شهر احساء به دنيا آمد. پدرش شيخ علي و جدّ بزرگ وي ابراهيم، از علماي بزرگ احساء بودند. ابن ابو جمهور احسائي در سالهاي نخستين زندگي از محضر پدر بزرگوار خود و برخي ديگر از علماي ديار احساء علوم مقدماتي را فرا گرفت و در اندک زماني سرآمد همه هم درسهاي خود شد. او، که قدمهاي اوليه تحصيل علم را به سرعت برداشته بود، با هجرت به عراق و اقامت در نجف اشرف، مهد علم و اجتهاد، حرکت خود به سوي قله هاي رفيع پيشرفت را با ياري گرفتن از حضرت اميرالمؤمنين علي - عليه السلام - ، سريع تر کرد. او در اين ايام از محضر بزرگاني چون: شيخ عبدالکريم نيشابوري استفاده ها برد. ابن ابو جمهور پس از سالها تحصيل در محضر بزرگان عازم سفر حج شد. بعد از مراجعت و اقامتي کوتاه در احساء، به زيارت کربلا رفت و دوباره به نجف برگشت و سپس به قصد زيارت ثامن الحجج و افاضه علوم آل محمد - صلي الله عليه و آله - به سوي مشهد مقدس روانه شد. او پس از پانزده سال مجاورت حرم امام رضا - عليه السلام - ، در سال 893 ق، براي دومين بار به سوي خانه خدا شتافت. در راه بازگشت از حج نيز نزديک به دو سال در جوار مرقد مولا اميرالمؤمنين - عليه السلام - بود و در اواخر سال 895 ق عازم مشهدالرضا - عليه السلام - گشت و تا پايان عمر شريف خود در آنجا باقي ماند.

استادان:

شيخ زين الدين علي احسائي (پدر بزرگوارش) ، سيد شمس الدين محمد موسوي احسائي، شيخ حسن بن عبدالکريم فتال، شيخ علي بن هلال جزائري.

شاگردان:

سيد محسن رضوي قمي، شيخ ربيعه جزائري سيد شرف الدين طالقاني، شيخ محمد صالح غروي حلي، شيخ علي کرکي.

تأليفات:

عوالي اللآلي العزيزية، اسرار الحج، انوار المشهدية، بداية النهاية، تحفه الحسينية، دُرر اللآلي العمادية، زاد المسافرين، الأقطاب الفقهية، معين الفکر، کتاب المقتل، مناظرة بين الغروي و الهروي.

معرفي اجمالي کتاب:

اين کتاب، روايي است و شامل روايات فقهي و غير فقهي مي باشد. مصنف محترم، کتاب را در مدت چهار ماه در مشهد مقدس تأليف نموده و آن را بدين گونه مرتب کرده است:
1. مقدمه که ده فصل دارد و مؤلف به مشيخه مؤلف و علت تأليف کتاب پرداخته است.
2. باب اول، که شامل احاديث فقهي است. اين احاديث، به ترتيب رايج کتب فقهي از طهارت تا ديات ذکر نشده اند؛ بلکه چون منابع از بزرگاني چون: علامه حلي، شهيد و فاضل مقداد به دست مؤلف رسيده اند و به ترتيب ناقل ذکر شده اند.
3. باب دوم، شامل احاديثي است که بر طبق ابواب فقهي مرتب شده اند. قسمت اول آنها مرويات فخرالمحققين است و قسمت دوم، روايات ابن فهد و محقق حلي است. در خاتمه نيز روايات متفرق در موضوعات گوناگون و بعضي کرامات اميرالمؤمنين نقل شده است.

شروح و تعليقات:

سيد نعمت الله جزائري شرح مبسوطي بر اين کتاب نگاشته و با عنوان الجواهر الغوالي يا مدينة الحديث منشتر شده است.

وضعيت نشر:

اين کتاب در چهار جلد به زبان عربي و به وسيله مرحوم آيت الله حاج شيخ مجتبي اراکي (عراقي) و توسط انتشارات سيدالشهداء، در سال 1403 ه.ق در قم چاپ و منتشر شده است.
منبع: کتابشناسي تفصيلي مذاهب اسلامي