پيشران جامد

الفباي تسليحات

1-مقدمه

پيشران (1)ماه اي است که با دادن نيروي رانش (2)موجب حرکت مي شود.اعمال نيرو مي تواند به کمک واکنش شيميايي يا بدون آن انجام شود. پيشران ممکن است به صورت گاز،مايع، پلاسما يا به شکل جامد باشد. پيشران هاي شيميايي معمولاً داراي بخشي با نام سوخت (3)همچون بنزين، نفت سفيد،سوخت راکت و يک اکسيد کننده (4) هستند.لازم به ذکر است که در برخي نوشته ها، واژه سوخت را به جاي پيشران به کار مي برند.اين اشتباه مصطلح موجب شده که گاه از عبارت هايي همچون راکت سوخت مايع به جاي عبارت صحيح راکت پيشران مايع استفاده شود.در مجموع پيشران ها به سه گروه جامد، مايع و دوگانه (5)دسته بندي مي شوند که در اين شماره پيشران جامد معرفي مي شود.

2-پيشران جامد

پيشران جامد از دو بخش اکسيد کنده و سوخت (يا کاهنده (6))تشکيل شده است.در اين پيشران دو بخش تشکيل دهنده،يعني سوخت و اکسيد کننده به طور مجزا آماده مي شوند و پس از آن با يکديگر مخلوط مي شوند.اين کار بدان دليل انجام مي شود که اکسيد کننده به صورت پودر و سوخت يک مايع يا غلظت متغير است.اين دو بخش با هم ترکيب شده و سپس تحت شرايط کاملاً کنترل شده درون پوسته راکت ريخته مي شوند.افزون بر سوخت و اکسيد کننده، بخش هاي ديگري نيز افزوده مي شوند تا کارايي پيشران افزايش يابد. معمولاً در ميان پيشران جامد،يک فضاي خالي موسوم به حفره قرار مي گيرد. با تغييرشکل و اندازه حفره مي توان سرعت و مدت سوختن و در نتيجه نيروي رانش را کنترل کرد.

3-دسته بندي پيشران هاي جامد

پيشران هاي جامد به دو گروه پيشران هاي همگن (7)و پيشران هاي مرکب (8)دسته بندي مي شوند.پيشران هاي همگن نيز خود به دو دسته پيشران هاي همگن تک پايه و دو پايه بخش مي شوند.پيشران هاي تک پايه، پيشران هايي هستند که تنها از يک ترکيب برخوردارند و اين ترکيب،خواص و ويژگي هاي اکسيد کنندگي و کاهندگي را يکجا دارد.پيشران هاي دوپايه متشکل از دو ترکيب ـ معمولاً نيتروسلولز و نيتروگليسرين ـ همراه با يک نرم کننده (9) (که براي انعطاف افزوده مي شود)هستند.برتري اين نوع پيشران آن است که دود نمي کند،از اين رو ميزان انرژي و سرعت سوزي افزايش مي يابد. پيشران هاي مرکب به صورت مخلوط ناهمگن هستند و از نمک معدني کريستالي يا ساييده شده نرم به عنوان اکسيد کننده استفاده مي کنند که بيشتر بخش پيشران را تشکيل مي دهد.سوخت مورد استفاده معمولاً آلومينيوم است.براي يکپارچه نگه داشتن پيشران از نگهدارنده پليمري استفاده مي شود.
برتري پيشران جامدنسبت به ديگر انواع پيشران هاي شيميايي در آن است که اين پيشران ها پايدار بوده و انبار آنها ساده است.پيشران هاي جامد نيازي به پمپ هاي توربو يا ادوات پيچيده تغذيه کننده ندارند.کاستي پيشران جامد در آن است که پس از روشن شدن، واکنش پيشران جامد را نمي توان متوقف کرد؛ بدين مفهوم که اگر پيشران مشتعل شود تا پايان مي سوزد.پيشران هاي جامد در برابر دما نيز حساس هستند.

پي نوشت :

1-propellant
2-Motive force
3-Fuel
4-Oxidizer
5-Hybrid
6-Reducer
7-Homogeneous
8-Composite
9-Plasticizer

منبع: Propellant, internet online, Available from: en.wikipedia.org
/س