جامعه ي مدني در اسلام و غرب

جامعه ي مدني داراي معاني گوناگوني است. و در هر برهه اي، تفسيري از آن ارایه شده است; امروزه نيز وضع بر همين منوال مي باشد. به هر حال، ما به سه معنا از معاني متداول و امروزين جامعه ي مدني اشاره خواهيم كرد تا در سايه ي آن بتوانيم پاسخ مورد نظر را بيابيم. الف ـ جامعه ي مدني در مقابل جامعه ي بَدَوي و غير متمد ّن: جامعه ي مدني در اين اصطلاح به جامعه اي گفته مي شود كه در آن قانون و ضابطه بر رفتار شهروندان
دوشنبه، 21 ارديبهشت 1388
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
جامعه ي مدني در اسلام و غرب
جامعه ي مدني در اسلام و غرب
جامعه ي مدني در اسلام و غرب





جامعه ي مدني داراي معاني گوناگوني است. و در هر برهه اي، تفسيري از آن ارایه شده است; امروزه نيز وضع بر همين منوال مي باشد. به هر حال، ما به سه معنا از معاني متداول و امروزين جامعه ي مدني اشاره خواهيم كرد تا در سايه ي آن بتوانيم پاسخ مورد نظر را بيابيم.
الف ـ جامعه ي مدني در مقابل جامعه ي بَدَوي و غير متمد ّن: جامعه ي مدني در اين اصطلاح به جامعه اي گفته مي شود كه در آن قانون و ضابطه بر رفتار شهروندان حاكم است و هيچ كس حق ندارد با معيارها و سلايق شخصي ديگران را محكوم يا مجازات كند. شايد بتوان گفت كساني كه در كنار جامعه ي مدني قانونمندي را مطرح مي كنند به چنين معنايي از جامعه ي مدني نظر دارند.
ب ـ جامعه ي مدني; يعني جامعه اي كه مردم حداكثر وظايف اجتماعي را خودشان داوطلبانه به عهده مي گيرند و بدين ترتيب بار دولت را سبك مي كنند. اين معناي جامعه ي مدني كاملاً با اسلام سازگار است و وجود نهادهاي آموزش و پرورش مردمي، بيمارستان ها و ساير خدمات عام المنفعه و به خصوص اوقاف، به روشني گوياي «مدني» بودن جامعه ي اسلامي است.
ج ـ جامعه ي مدني (در معناي نوين خود): بخشي از زندگي عمومي انسانهاست كه مستقل از دولت است و در قالب انجمن ها، اصناف، احزاب، گروهها، مجامع فرهنگي و... جريان مي يابد و نقش واسطه ميان فرد و دولت را بازي مي كند.
جامعه ي مدني كه امروزه در غرب مطرح مي باشد بار فرهنگي خاصّي دارد كه با فرهنگ اسلامي سازگار نيست، زيرا مبتني بر مباني ويژه اي است كه عبارت از:
1 ـ سكولاريسم (جدا كردن دين از تمام عرصه هاي اجتماعي) به عنوان اولين پايگاه فكري جامعه ي مدني مطرح است، زيرا در صورتي مي شود گفت جامعه ي مدني وجود دارد كه بتوانيم قانونگذاري بنيادي كنيم; يعني، در مورد بنيادهاي زندگي از عرصه ي فردي گرفته تا تمامي عرصه هاي اجتماعي خودمان قانونگذاري كنيم. قدم اول در اين عرصه اين است كه ما در همه ي مسائل زندگي خود حتّي از قيود ديني نيز آزاد باشيم.
2 ـ انسان محوري (اومانيسم): محور بودن و اصل بودن انسان و منافع او در همه ي زمينه ها، پايگاه فكري ديگر جامعه ي مدني است كه به موجب آن همه چيز در خدمت انسان است و حتّي دين در صورتي و تا جايي كه آسايش رواني انسان را تأمين مي كند و منافاتي با منافع او ندارد خواستني و ارزشمند است، و اساساً ارزش هر چيز بر اساس مفيد بودن براي انسان تعيين مي گردد.
3 ـ نسبيّت ارزشي و معرفتي: مطابق اين ديدگاه، هيچ شناخت و يا ارزش مطلق و ثابتي وجود ندارد. در بُعد معرفتي، هيچ كس نمي تواند شناخت و ديدگاه خود را حقّ مطلق معرّفي كند، اگر چه آن ديدگاه برخاسته از حكم قطعي عقل و يا متون قطعي و تحريف نشده ي ديني باشد.
در بُعد ارزشي نيز هيچ ارزش ثابت و مطلقي وجود ندارد، بلكه ارزش ها با انتخاب و خواست مردم، آن هم اكثريّت مردم تغيير مي كنند; لذا ارزش هايي را كه عقل در طول حيات بشري به آن حكم كرده است يا ارزش هايي كه وحي آنها را معتبر و غير قابل تغيير معرّفي مي كند مادام كه اكثريّت بپذيرند اعتبار دارند و الاّ آنها هم نسبي و كنارگذاردني خواهند بود.
4 ـ طبيعت گروي (در حقوق)، سودگروي (در اخلاق) و عقلانيّت ابزاري ديگر مباني اين تفكر هستند كه به دليل پرهيز از طولاني شدن كلام، شرح آنها را وا مي گذاريم.
همان گونه كه گفته شد، پيش فرض جامعه ي مدني غربي، سكولار (غير ديني) بودن حكومت است، بنابراين حكومت نبايد دين، ارزش ها و احكام ديني را در هيچ امري از امور ادارة جامعه دخالت دهد و حقّ حمايت از هيچ مذهبي را ندارد،: بلكه بايد نسبت به آنها كاملاً بي تفاوت باشد.
هم چنين در كشورهايي كه تعدّد مذهب وجود دارد، چون رئيس جمهور، رئيس جمهور، همه ي مردم است حقّ حمايت از مذهب خاصّي را ندارد (كه البته با قانون اساسي ما كه دين حقّ، اسلام است و بايد بر طبق مذهب «شيعه» عمل كرد در تعارض است)[1] و دين در هيچ يك از نهادهاي حكومتي و سازمان ها و مؤسسات و ادارات وابسته به دولت حقّ ظهور ندارد و دولت موظّف به جلوگيري از دخالت دين در شؤون گوناگون مربوط به حكومت است; امري كه امروزه در كشورهايي چون آمريكا، انگليس، و حتّي تركيه مشاهده مي گردد.
البتّه افراد يا مؤسّسات خصوصي و غير دولتي مي توانند از دين و امور ديني در اداري مراكز تحت كنترل خود مدد جويند. ولي اين امور ربطي به دولت ندارد و از قلمرو امور دولتي خارج است; لذا نهادهاي ديني و مدارس مذهبي غير دولتي مي توانند در چنين جوامعي فعّال باشند.
به هر حال، جهت گيري در جامعه ي مدني غربي بر عدم اعتبار دين در امور اجتماعي مي باشد و قانون آن چيزي است كه مردم رأي دهند و دين حق ندارد در سرنوشت سياسي آنها دخالت كند.[2]

پی‌نوشت‌ها:

[1]. مطابق اصل دوازدهم قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران، دين رسمى ايران اسلام و مذهب جعفرى اثنى عشرى است و اين اصل الى الابد غير قابل تغيير است. هم چنين مطابق اصل دوّم قانون اساسى نظام ما مبتنى بر اسلام و عجين با آن است و مطابق اصل چهارم كليّه ى قوانين و مقرّرات مدنى، جزائى، مالى، اقتصادى، ادارى، فرهنگى، نظامى، سياسى و غير اينها بر اساس موازين اسلام باشد.
[2]. مصباح يزدى، محمد تقى، پرسش ها و پاسخ ها، ج 3، ص 18.

منبع: www.andisheqom.com
/خ


تبلیغات در راسخون
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
حمله پهپادی سپاه علیه یک سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخ عیسی
play_arrow
حمله پهپادی سپاه علیه یک سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخ عیسی
تشکیل دیوار انسانی در ساحل سرخ هرمز
play_arrow
تشکیل دیوار انسانی در ساحل سرخ هرمز
سرلشکر عبداللهی: خودکفایی دفاعی مهم‌ترین درس جنگ بود
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: خودکفایی دفاعی مهم‌ترین درس جنگ بود
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم
درگذشت بازیکن ۱۶ ساله آرژانتینی پس از برخورد توپ به سر + فیلم
play_arrow
درگذشت بازیکن ۱۶ ساله آرژانتینی پس از برخورد توپ به سر + فیلم
بازدید کیم جونگ‌اون از پیست اسکی جدید در کره شمالی + فیلم
play_arrow
بازدید کیم جونگ‌اون از پیست اسکی جدید در کره شمالی + فیلم
دبیرکل ناتو: آمریکا ناچار است حضور نظامی خود در سراسر جهان را بازنگری کند + فیلم
play_arrow
دبیرکل ناتو: آمریکا ناچار است حضور نظامی خود در سراسر جهان را بازنگری کند + فیلم
تصاویر نزدیک از کشتی‌های هدف حمله سپاه در تنگه هرمز + فیلم
play_arrow
تصاویر نزدیک از کشتی‌های هدف حمله سپاه در تنگه هرمز + فیلم
تراکتورهای برقی بدون راننده در چین + فیلم
play_arrow
تراکتورهای برقی بدون راننده در چین + فیلم
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
play_arrow
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
play_arrow
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
play_arrow
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
play_arrow
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
play_arrow
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم
play_arrow
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم