زخم بستر

تعريف زخم بستر

زخم بستر داراي تعاريفي است که يکي از آنان عارضه ي ناشي از سهل انگاري در مراقبت مي باشد. ولي عوامل ايجاد زخم بستر عبارتست از:
1) نوع شدت و وسعت بيماري
2) طول مدت بستري شدن
3) اختلال حس در بيمار
4) سن
5) شرايط عمومي، فيزيکي و رواني بيمار
6) ساير ضايعات و بيماري ها
7) سهل انگاري در مراقبت
توجه کنيد که زخم بستر برخلاف تصور مخصوص بيماران قطع نخاع نبوده و به بيماري که نتواند خود را در بستر جابجا کند يا به هر عللي از جابجايي منع شده باشد در معرض ابتلاء به بيماري قرار مي گيرد. زخم بستر قبل از بروز در سطح پوست در لايه هاي زيرين آن صدمه ايجاد کرده و با قرمز شدن پوست از بروز آن آگاه مي شويم. اين عارضه در نقاط خاصي از بدن که فاصله کمتري بين پوست و استخوان وجود دارد، اتفاق مي افتد. در اين نقاط با فشار ممتد پوست در استخوان زيرين آن در منطقه کم خوني موضعي ايجاد شده و زخم بستر را به وجود مي آورد. گاهي زخم بعد از طي مراحل اوليه و گسترش عفونت و تخريب پوست زخم با يک رويه سخت و خشک سياه رنگ پوشيده مي شود. اگر عفونت در اين لايه گسترش پيدا کند در مدت کوتاهي تبديل به يک زخم عفوني و وسيع مي گردد. گاهي زخم بستري هم در سطح و هم در عمق وسيع تر مي شود و در درون آن لايه هاي عفوني تخريب شده و لبه هاي زخم ضخيم تر و سفيد رنگ مي شود. در اين حالت زخم در تمام سيستم دروني بدن بيمار تأثير گذاشته و به توجه و درمان بيشتري نياز دارد.

روش هاي درمان

روش هاي درماني زخم بستر داراي روش هاي متفاوتي است که بعضي از آن ها عبارتند از:
- روغن هاي گياهي، حيواني و شيميايي
- پمادهاي گوناگون مانند زينک اکسايد
- انواع داروها و عصاره ها
- عسل
- ميوه ها مثل کيوي
- اشعه ماوراء بنفش
- يونيزاسيون بافت
- جريان هاي تحريکي الکتريکي
- ليزر درماني
- تشک امواج

روش اختصاصي در درمان

در اين روش اولويت اول با محيط اطراف زخم و سپس خود زخم مي باشد. مراحل آن عبارتند از:
1) زخم را ابتدا بايد شستشو داده و ضدعفوني نمود. در اين مرحله بايد توجه داشت که منطقه مورد نظر را بايد با مواد ضدعفوني تميز کرده و بافت هاي اضافي و آزاد شده را برداشت. غلظت ماده بايد به اندازه مورد نياز بوده و تمام سطح يکسان باشد. بايد توجه داشت که منطقه اي از زخم که داراي علائم بهبودي است را نبايد هيچگونه دستکاري نمود.
2) در اين مرحله سطح اطراف زخم را بايد با حوله اي که داراي ضخامت زيادي است در آب گرم به حدي که ايجاد سوختگي نکند خيس کرده و بعد از گرفتن آب اضافي بر روي زخم قرار داد. اندازه حوله حدود 15*15 مي باشد. اين عمل بايد چند بار صورت پذيرد و براي آن که حوله سرماي خود را از دست ندهد مي توان از قرار دادن پلاستيک بر روي حوله استفاده کرد.
3) در اين مرحله بايد با دست هاي خيس و صابون زخم را از خارج به طرف مرکز زخم ماساژ داد. مدت اين ماساژ 15- 10 دقيقه مي باشد. در پايان متوجه نرم شدن ناحيه زخم مي شويد.
4) گاهي پس از اين مراحل بين زخم و پوست سالم غشاء نازکي به وجود مي آيد که مي توان آن را با پنس برداشت و پس از آن محل را با گاز خشک نمود. در اين روش توصيه مي شود زخم در پايان کار خشک باشد و از هيچ پمادي استفاده نشود.
در صورت امکان حمام و شستشوي روزانه محل زخم در بهبود آن بسيار مؤثر است.
اين مقاله با استفاده از تأليفات آقاي محسن هاشمي عضو انجمن فيزيوتراپي ايران تهيه شده است.
منبع: ماهنامه ي يادگاران ماندگار شماره 9
/س