نویسنده: احمد حاجی شریفی
غمگین شدن، یك واكنش قابل انتظار است كه افراد در مواجهه با ناملایمات یا بدبیاریهای شخصی دچار آن میشوند و ممكن است مدت زمان نسبتاً طولانی هم باقی بماند. افسردگی هنگامی رخ میدهد كه احساس غمگین بودن تشدید شده و انجام زندگی روزانه برای شخص مشكل شود. افسردگی یكی از شایعترین اختلالات روحی میباشد. خانمها دو برابر آقایان احتمال بیان كردن علائم و مشكلات افسردگی را دارند. در بعضی موارد این وضعیت بعد از چند روز یا چند هفته به طور خود به خودی از بین میرود. با این حال در بعضی موارد ممكن است نیاز به كمكهای تخصصی و حمایتی برای درمان آن باشد. در موارد شدید افسردگی كه ممكن است فرد افسرده احساس یا اقدام به خودكشی كند، نیاز به بستری شدن در بیمارستان خواهد بود، تا احتمال آسیب رساندن شخص به خودش كم شود. افسردگی اغلب همراه با علائم اضطراب میباشد. برای مثال ممكن است به طور دائم احساس دلشوره و دلواپسی وجود داشته باشد و افكار نگران كننده به طور مكرر ایجاد شوند.
اقسام افسردگی
افسردگی انواع گوناگون دارد. شایعترین آن افسردگی بنیادی است كه فرد مبتلا به آن گاهی شاهد و خوشدل میشود و موقتاً فعال میگردد. نوعی از افسردگی بنیادی به افسردگی مالیخولیایی موسوم است كه بیمار هیچگاه از چیزی دلخوش نمیشود. نوع دیگر افسردگی، افسردگی روانپریش است كه با خطر آسیب رساندن به خود و یا خودكشی همراه است. مبتلایان به این نوع افسردگی دچار اوهامند و معمولاً با خلق و خوی اندوهگین همراهند. مثلاً خود را گناهكار و غیرقابل بخشش تصور میكنند. در حدود 15 درصد مبتلایان به افسردگی بنیادی دچار افسردگی روانپریش میشوند. نوع دیگری از افسردگی وجود دارد به نام افسردگی غیرمعمول كه برخلاف نامش شایع است. علامات مرضی آن عكس علامات مرضی افسردگی معمولی است كه مبتلایان كم میخوابند و كم میخورند. مبتلایان به افسردگی غیرمعمول زیاد میخوابند و زیاد میخورند و به سرعت اضافه وزن پیدا میكنند. به قول یكی از متخصصان برجستهی بیماری افسردگی (دونالد كلاین) افسردگی غیرمعمول مزمن است نه دورهای و از بلوغ آغاز میشود.در این نوع افسردگی بیماران نسبت به همهی امور كم توجهاند. نوع دیگر افسردگی، روان رنجوره است كه عموماً حدود دو سال طول میكشد و علامات مرضی آن خفیفتر از افسردگی بنیادی است ولی همواره احساس ناراحتی در فرد مبتلا وجود دارد.
علل بروز افسردگی و علائم آن
افسردگی ممكن است هنگامی بروز كند كه شخص با یك یا چند واقعهی استرسزا در زندگی روبرو میشود. عامل شروع كنندهی افسردگی اغلب مربوط به از دست دادن میباشد. مانند از دست دادن همسر یا شكستهای عشقی. وجود یك تجربهی بد در دوران كودكی (مثل مرگ یكی از والدین) كه ممكن است باعث مستعد شدن فرد برای مبتلا شدن به افسردگی در آینده شود. همچنین ممكن است استعداد ابتلاء به افسردگی در بعضی خانوادهها بیشتر باشد.بعضی از بیماریهای جسمی ممكن است باعث ایجاد افسردگی شوند. مثل بعضی از عفونتها، بیماریهای عصبی، و بیماریهای هورمونی و تغییرات هورمونی كه در هنگام یائسگی و یا بعد از انجام زایمان در خانمها ایجاد میشود نیز ممكن است باعث شروع بیماری افسردگی شود.
تعدادی از بیماریهای روحی و روانی ممكن است به افسردگی منجر شوند. این بیماریها عبارتند از: فوبیا (ترس مرضی)، بی اشتهایی عصبی (آنورِكسیانِرووزا (1)، اعتیاد به الكل و اعتیاد به مواد مخدر).
بعضی از افراد فقط در ماههای زمستان دچار افسردگی میشوند كه به آن اصطلاحاً افسردگی فصلی گفته میشود. افسردگی میتواند به عنوان عوارض جانبی بعضی از داروها نیز به وجود بیاید (داروهایی مثل قرصهای ضد بارداری). با این حال اغلب موارد افسردگی دارای هیچ عامل ایجاد كنندهی مشخصی نمیباشند.
یك نشانهی شایع افسردگی احساس غمگینی، درماندگی و بدبخت بودن است كه صبحها شدیدتر و در اكثر ساعات روز این احساس با انسان همراه است. سایر علائم شایع افسردگی عبارتند از:
-نداشتن علاقه و لذت نبردن از انجام كارها و سرگرمیها.
-كم شدن سطح انرژی بدن.
-كم شدن تمركز حواس.
-كم شدن اعتماد به نفس.
-احساس گناه كردن.
-اشك ریختن و گریه كردن.
-ناتوانی در گرفتن تصمیم.
-زود از خواب بیدار شدن و عدم توانایی در دوباره خوابیدن و یا برعكس، نیاز شدید به خوابیدن.
-نداشتن امید به آینده.
- دایماً به مرگ فكر كردن.
-كم یا اضافه شدن وزن.
-كاهش میل جنسی.
در یك شخص سالخورده ممكن است سایر علایم افسردگی مثل توهمات غیرمنطقی، گیجی، فراموشی و تغییرات شخصیتی هم دیده شود كه این علایم گاهاً ممكن است به اشتباه به بیماری آلزایمر نسبت داده شود.
عدم توجه به بهداشت شخصی و رژیم غذایی در افراد سالخورده ممكن است نشانهای از یك افسردگی زمینهای در آنها باشد. بیمارانی كه شدیداً افسرده هستند ممكن است چیزهایی را ببینند یا بشنوند كه اصلاً وجود ندارند. توهمات غیرمنطقی یا خیالات باطل نیز ممكن است ایجاد شوند. برای مثال یك شخص افسرده ممكن است به اشتباه متقاعد شود كه خود او و یا همسرش با شخص دیگری ارتباط جنسی دارد به ندرت اگر بیماری افسردگی تحت درمان قرار نگیرد یك حالت گیجی و منگی ممكن است ایجاد شود كه در این وضعیت صحبت كردن و حركت كردن بیمار به میزان زیادی كند میشود. عدم درمان افسردگی می تواند باعث به تأخیر انداختن بهبودی از بیماریهای جسمی شود و درد بیمار را به هر علتی تشدید نماید كه این حالت میتواند خودش باعث بدتر شدن افسردگی شود. شخصی كه شدیداً افسرده است ممكن است تصمیم به خودكشی گرفته و اقدام به این كار نماید.
نحوهی درمان افسردگی
اگر افسردگی شما خفیف باشد در صورت حمایت اطرافیان ممكن است علائم آن بعد از مدتی به طور خود به خود از بین برود.با این حال اگر برای رفع افسردگیتان نیاز به كمك دارید از رفتن نزد پزشك ترسی به خود راه ندهید. پزشك با انجام معاینهی بدنی و درخواست برای انجام آزمایش خون ابتدا مطمئن خواهد شد كه كم شدن انرژی شما و احساس بیحالیتان مربوط به یك بیماری جسمی نمیباشد. از شما ممكن است یك ارزیابی روانی به عمل آید تا مشخص شود كه آیا به مشكل روانی دیگری كه باعث افسردگی شده است و یا این كه همراه با آن میباشد مبتلا هستید یا نه.
اگر تشخیص بیماری افسردگی در شما داده شد ممكن است درمان شما با استفاده از داروها، روان درمانی و یا هر دوی آنها انجام شود. به ندرت موارد شدید افسردگی را با شوك الكتریكی درمان میكنند. پزشكان معمولاً برای درمان افسردگی یك دوره داروهای ضد افسردگی را تجویز میكنند. انواع مختلفی از داروهای ضدافسردگی وجود دارد كه پزشكتان با توجه به آن چیزی كه مناسب حال شما میباشد داروی موردنظر را تجویز مینماید. گرچه بعضی از این داروها دارای عوارض جانبی نامطلوبی هستند اما بعضی از عوارض جانبی آنها ممكن است حتی سودمند هم باشد. برای مثال یك داروی ضدافسردگی كه تا حدودی خوابآور نیز میباشد میتواند به مشكل خواب شما كمك نماید. معمولاًبعد از 2 تا 4 هفته كه داروهای ضد افسردگی مصرف میشوند روحیهی بیماران بهبود مییابد. اگر بعد از یك ماه مصرف داروی ضدافسردگی تغییر زیادی در شما ایجاد نشد و یا این كه بر اثر عوارض جانبی داروها دچار مشكلاتی شدید پزشكتان ممكن است مقدار دارویتان را تغییر دهد. و یا این كه یك داروی دیگر برایتان تجویز نماید. وقتی بیماری افسردگی شما از بین رفت باید به خوردن داروهای ضدافسردگی تا زمانی كه پزشك توصیه میكند ادامه دهید.
درمان با داروهای ضدافسردگی معمولاً حداقل 6 ماه طول میكشد. اما طول مدت درمان بستگی به این دارد كه افسردگی با چه سرعتی بهبود مییابد و این كه آیا قبلاً هم دچار افسردگی بودهاید یا خیر. هیچ خطری در مورد معتاد شدن به داروهای ضدافسردگی وجود ندارد اما اگر افسردگیتان به طور ناگهانی متوقف شده است ممكن است دوباره عود كند.
از هر 4 بیمار مبتلا به افسردگی، 3 نفر را میتوان به طور مؤثر با داروهای ضد افسردگی درمان نمود. هنگامی كه درمان دارویی با روان درمانی همراه باشد علایم افسردگی را اغلب میتوان در عرض 2 تا 3 ماه به طور كامل درمان نمود. در موارد اندكی كه اقدام به الكتروشوك درمانی میشود حدود 90 درصد بیماران با موفقیت بهبود مییابند. با این حال در بعضی از افراد افسردگی میتواند به مدت چندین سال باقی مانده و یا این كه بدون هیچ دلیل آشكاری دوباره عود نماید.
سادهترین داروی ضد افسردگی
50 گرم افتیمون شامی و 5 گرم زعفران را در 500 گرم عسل مخلوط كرده و روزی یك قاشق شربت خوری از آن میل كنید. و از مصرف ترشیجات و شركت در مراسم عزاداری پرهیز كنید.پینوشتها:
1.anorexianerosa
منبع مقاله :حاجی شریفی، احمد، (1395)، دائرةالمعارف گیاه درمانی ایران، تهران: انتشارات حافظ نوین، چاپ پانزدهم.