معرفی زرشک و خواص درمانی آن

زرشک مصارف مختلفی دارد از جمله به صورت خام، پخته، دم کرده، جوشانده و استفاده در صنایع غذایی به اشکال گوناگون. در طب سنتی از خشک شده ریشه، پوست ریشه، ساقه، برگ و گل درختچه نیز به صورت دم کرده یا جوشانده
يکشنبه، 5 فروردين 1397
تخمین زمان مطالعه:
پدیدآورنده: علی اکبر مظاهری
موارد بیشتر برای شما
معرفی زرشک و خواص درمانی آن
زرشک

نویسنده: صمصام صانعی
زرشک دارای گونه‌های مختلفی است که در اینجا به نام علمی و مشخصات مربوط به دو نوع از آنها (دانه‌دار و بی‌دانه) اشاره شده است. در ضمن درختچه‌های زرشک بی‌دانه و دانه‌دار از نظر شکل ظاهری شبیه به یکدیگر می‌باشند.

نام علمی:

Berberis vulgaris L.، نام فرانسه Vinaigrette، نام انگلیسی Barberry tree و نام انگلیسی میوه (زرشک) Barberry می‌باشد.
نام‌های دیگر زرشک بی‌دانه یا پلویی به فارسی، عربی و در کتب طب سنتی، زرشک، زرشک پلویی، زرشک بی‌دانه، زارچ، عودالریح، عَقده و انبرباریس نامیده شده است.
نام‌های دیگر زرشک هسته به فارسی و در کتب طب سنتی، زرشک هسته‌دار، زرشک سیاه و زرشک آبی (آبگیری) نامیده شده است. در اغلب نواحی مرطوب و جنگلی کشورها خصوصاً کشورهای اروپایی و در ایران بیشتر در استان‌های شمالی و شمال غربی به صورت خودرو انتشار داشته و کاشته نیز می‌شود.

تیره گیاه:

زرشک Berberidaceae

نوع گیاه:

درختچه

مشخصات ظاهری:

درختچه‌ای است به ارتفاع حدود 4 متر با ساقه‌هایی خاردار و شاخه‌هایی شکننده و برگ‌های آن متناوب، بیضی شکل، دندانه‌اره‌ای و اغلب منتهی به خاری کوچک و نازک می‌باشند. پوست شاخه‌های آن قهوه‌ای یا قرمز و گاهی زرد رنگ و گل‌های آن زرد، مجتمع به صورت خوشه‌ای و آویخته هستند. میوه‌اش در نوع بی‌دانه، گوشتی، کوچک، کمی دراز، به رنگ قرمز و دارای طعمی ترش و در نوع دانه‌دار، سته، چروکیده، قرمز تیره مایل به سیاه و محتوی دو دانه می‌باشد.

طبیعت زرشک:

طبق نظر حکمای طب سنتی طبیعت آن سرد و خشک است.

رویش جغرافیایی:

در اغلب نواحی مرطوب و جنگلی کشورها خصوصاً کشورهای اروپایی و در ایران بیشتر در استان‌های شمالی و شمال غربی به صورت خودرو انتشار داشته و کاشته نیز می‌شود.

ترکیبات شیمایی و مواد موجود:

در تمام قسمت‌های درختچه آلکالوئیدهای اوکسی‌بربرین، بربامین، اوکسیاکانیتن، اسانس و در میوه‌ها (زرشک) مواد قندی، اسیدهای مالیک و تارتاریک (عامل ترشی زرشک)، ویتامین C، رزین، صمغ، موسیلاژ، پکتین و غیره تشخیص داده شده است. برگ زرشک حاوی ویتامین C فراوان است.

بخش مورد استفاده:

تمام قسمت‌های درختچه

نحوه مصرف:

زرشک مصارف مختلفی دارد از جمله به صورت خام، پخته، دم کرده، جوشانده و استفاده در صنایع غذایی به اشکال گوناگون. در طب سنتی از خشک شده ریشه، پوست ریشه، ساقه، برگ و گل درختچه نیز به صورت دم کرده یا جوشانده استفاده می‌کنند و برای درمان بیماری‌ها با استفاده از قسمت‌های مختلف درختچه، نحوه و مقدار مصرف را پزشک تشخیص داده و تجویز می‌کند.

خواص درمانی زرشک:

منظم کننده گردش خون و التیام‌بخش زخم‌های دهان، اشتهاآور و قبض کننده، صفرابر و مسکن حرارت معده، بندآورنده‌ی سیلان خون از بواسیر و جلوگیری کننده از خونروی‌های مزمن، رفع کننده انسداد مجاری کبد و التیام‌بخش زخم‌های روده، مقوی و ضدعفونی کننده، کاهنده فشار خون و صفرابر، تقویت کننده قلب و کبد و ضد استسقاء می‌باشد. در ضمن برای یرقان، نقرس، روماتیسم، دیابت، واریس و برای خانم‌هایی که بین دو پریود خونریزی دارند نیز مفید است.

خواص درمانی پوست ریشه و ساقه:

تقویت کننده و صفرابر، مسهل قوی و تصفیه کننده خون، ضد عفونی کننده و ادرارآور، منظم کننده بی‌نظمی‌های عمل دستگاه گوارش که منشأ کبدی دارند و برطرف کننده سوءهاضمه‌های مزمن، اشتهاآور و تنظیم کننده قند خون می‌باشند. در ضمن برای قولنج‌های کبدی و کلیوی، زردی، تب‌های صفراوی، نقرس، روماتیسم، تب‌های عفونی، تیفوئید و خونریزی‌هایی که در فواصل قاعدگی رخ می‌دهد نیز مفید هستند.

خواص درمانی برگ:

برطرف کننده اسهال‌های ناشی از ضعف آلات و احشاء شکم و ضد آب آوردن انساج بدن و جویدن آن باعث سفت شدن لثه‌ها و ضد اسکوربوت می‌باشد. در ضمن دم کرده برگ زرشک برای درمان آنژین به صورت غرغره بسیار مفید است. جوشانده برگ زرشک نیز برای شستشوی زخم‌ها و اولسرها بسیار مؤثر می‌باشد.

تذکر:

مصرف زرشک و قسمت‌های دیگر درختچه در دوران بارداری به دلیل اثر تحریکی که بر رحم دارد ممنوع و در صورت استفاده باعث سقط جنین می‌شود. در ضمن استفاده از زرشک برای اشخاص سرد مزاج و افراد مبتلا به سرفه‌های مقاوم، نارسایی قلبی و بیماری‌های تنفسی مضر می‌باشد.
منبع مقاله :
صانعی، صمصام؛ (1395)، طبّ الصمصام -آشنایی با بیش از 400 نوع از گیاهان دارویی- (جلد دوم)، تهران: انتشارات حافظ نوین، چاپ اول.
 
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
چرا جنگ‌های امام علی (ع) حق بود؟ (شبهاتِ سیاسی و پاسخ به آن‌ها)
چرا جنگ‌های امام علی (ع) حق بود؟ (شبهاتِ سیاسی و پاسخ به آن‌ها)
روز تکریم مادران و همسران شهدا؛ از ادای دین نمادین تا مسئولیت اجتماعی
روز تکریم مادران و همسران شهدا؛ از ادای دین نمادین تا مسئولیت اجتماعی
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
play_arrow
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
play_arrow
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
play_arrow
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
چه می کنیم!؟
play_arrow
چه می کنیم!؟
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
music_note
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
music_note
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
play_arrow
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
play_arrow
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
play_arrow
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
play_arrow
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی