معرفی شنگ و خواص درمانی آن

شنگ گونه‌های مختلفی دارد وحشی و پرورشی که بعضی از گونه‌های آن در ایران نمی‌رویند. در اینجا به نام علمی و مشخصات مربوط به یک گونه‌ی وحشی شنگ که خواص دارویی دارد اشاره شده است. در ضمن گونه‌ی پرورشی شنگ در شمال اروپا در برخی از مزارع کاشته می‌شود. گیاهی است علفی و دو ساله با ساقه‌ای به ارتفاع حدود 30 سانتی‌متر گاهی موارد بیشتر که ساقه‌اش در ناحیه زیر کاپیتول‌ها کمی متورم جلوه می‌کند. برگ‌های آن به رنگ سبز تیره، ساقه آغوش، موجدار، باریک و نواری شکل و کاپیتول‌های آن زبانه‌ای و زرد رنگ می‌باشند.

نام علمی:

Tragopogon pratensis L.، نام فرانسه Salsifis و نام انگلیسی آن Salsify می‌باشد. نام‌های دیگر آن به فارسی، عربی و در کتب طب سنتی، شنگ، آلاشنگ، اسلیخ، لحیه‌ی التیس و ذنب الخیل نامیده شده است.

تیره گیاه:

کاسنی Compositae

نوع گیاه:

بوته

مشخصات ظاهری:

گیاهی است علفی و دو ساله با ساقه‌ای به ارتفاع حدود 30 سانتی‌متر گاهی موارد بیشتر که ساقه‌اش در ناحیه زیر کاپیتول‌ها کمی متورم جلوه می‌کند. برگ‌های آن به رنگ سبز تیره، ساقه آغوش، موجدار، باریک و نواری شکل و کاپیتول‌های آن زبانه‌ای و زرد رنگ می‌باشند. میوه‌اش خاکستری مایل به سبز و منتهی به یک دسته تار سفید مایل به بنفش است و محتوای میوه دانه‌های کمی خمیده، قهوه‌ای رنگ، دراز، شیاردار و دو سر نوک‌تیز می‌باشد.

طبیعت:

طبق نظر حکمای طب سنتی طبیعت آن سرد و خشک است.

رویش جغرافیایی:

اغلب در نواحی مدیترانه، مناطق مرطوب و زمین‌های رُسی اروپا و در ایران بیشتر در استان‌های شمال غربی انتشار دارد. در ضمن به صورت پراکنده در برخی از استان‌های دیگر نیز یافت می‌شود.

ترکیبات شیمیایی و مواد موجود در شنگ:

آب، پروتئین، مواد چرب، هیدرات‌های کربن، کلسیم، فسفر، آهن، پتاسیم، تیامین، رایبوفلاوین، نیاسین و ویتامین‌های A و C در آن مشخص شده است.

بخش مورد استفاده:

برگ و عصاره‌ای که پس از بریدن برگ‌ها از آن خارج می‌شود (قندرون).

نحوه مصرف:

برگ را به صورت دم کرده یا جوشانده، له شده برگ تازه را به صورت ضماد و برگ خشک شده را به صورت گرد استفاده می‌کنند.

خواص درمانی شنگ:

بندآورنده خونریزی و ضد اسهال‌های خونی و صفراوی، التیام‌بخش زخم معده و خارج کننده سموم از بدن، تقویت کننده معده و جهاز هاضمه و اشتهاآور، رفع کننده اختلالات کبدی و تنظیم کننده قند خون، نرم کننده سینه و خلط‌آور، تصفیه کننده خون و مغذی، قابض و خارج کننده آب جمع شده در بدن، ضد احتقان کبد و مفید برای روماتیسم می‌باشد. در ضمن برای بیماری‌های ریوی، خونریزی از سینه، سوزش در معده و مری، ترش کردن و بیماری‌های جلدی (درماتوزها) نیز مفید است. در استعمال خارجی گرد برگ گیاه التیام‌بخش زخم‌ها و جراحت‌های کهنه می‌باشد.

تذکر:

استفاده از آن برای اشخاص تک کلیه‌ای و افرادی که کلیه ضعیف دارند مضر می‌باشد.
منبع مقاله :
صانعی، صمصام؛ (1395)، طبّ الصمصام -آشنایی با بیش از 400 نوع از گیاهان دارویی- (جلد دوم)، تهران: انتشارات حافظ نوین، چاپ اول.