نواي موسيقي ايراني در ديوان امام خميني (ره)

در ديوان حضرت امام خميني(رحمت الله علیه) به قصيده‌اي برمي‌خوريم كه در مدح ولي‌عصر(عجّل الله تعالی فرجه الشریف) و در ايام جواني (ايام تحصيل ايشان در قم) سروده شده است. امام خميني در بيت 15 و 16 اين قصيده، نام چند مقام موسيقي ايراني را آورده است كه در نوع خود نكتة جالب توجهي است: عشق بلبل كرده گل را در حريم باغ بيتاب
پنجشنبه، 8 مرداد 1388
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
نواي موسيقي ايراني در ديوان امام خميني (ره)
نواي موسيقي ايراني در ديوان امام خميني (ره)
نواي موسيقي ايراني در ديوان امام خميني (ره)

نويسنده: ابوالفضل حبيبي




در ديوان حضرت امام خميني(رحمت الله علیه) به قصيده‌اي برمي‌خوريم كه در مدح ولي‌عصر(عجّل الله تعالی فرجه الشریف) و در ايام جواني (ايام تحصيل ايشان در قم) سروده شده است. امام خميني در بيت 15 و 16 اين قصيده، نام چند مقام موسيقي ايراني را آورده است كه در نوع خود نكتة جالب توجهي است:
عشق بلبل كرده گل را در حريم باغ بيتاب
آشكارا گويد از «شهناز» و «شور» و «مهرباني»
قمريك «ماهور» خواند، هدهد «آواز عراقي»
كبك صوت «دشتي» و تيهـو «بيـات اصفهاني» (ص 264 ديوان)
ابتداي قصيده در وصف نوروز و بهاران است و مقامهاي اشاره شده عبارتند از:‌ شور و ماهور كه در رديف موسيقي ايراني دستگاه هستند؛ دشتي كه آواز است و از متعلقات دستگاه شور؛ بيات اصفهان نيز آواز است و منشعب از دستگاه همايون. ...
شهناز گوشه‌اي است از دستگاه شور؛ ‌مهرباني گوشه‌اي است از آواز بيات ترك (زند) كه آوازي است منشعب از دستگاه شور و آواز عراقي يا همان گوشه عراق كه از گوشه‌هاي دستگاه نوا، دستگاه ماهور و آواز افشاري نيز منشعب از دستگاه شور است.
رديف امروزه موسيقي ايراني يادگاري است از آقاعلي‌‌اكبرخان فراهاني كه توسط برادرزاده‌هاي هنرمندش ميرزاعبدالله و ميرزا حسين‌قلي تدوين شده است.
هفت دستگاه: شور، همايون، سه‌گاه، چهارگاه، ماهور، راست پنجگاه و نوا. و پنج يا شش آواز ابوعطا، بيات ترك، دشتي، افشاري و كُردبيات كه از دستگاه شور منشعب‌اند و بيات اصفهان كه از دستگاه همايون انشعاب يافته است.
در شعر كلاسيك فارسي، فراوان از مقامهاي (دستگاههاي) موسيقي ايراني ياد شده است. براي نمونه به اشعار بزرگاني همچون مولانا، حافظ، سعدي، عطار و... بنگريد.
حال اشاره حضرت امام (يك طلبه جوان) به دستگاهها و گوشه‌هاي موسيقي ايراني آيا نشانة آشنائي يك طلبة علوم ديني است كه گرايش به فلسفه و عرفان دارد يا از اين فراتر بوده است.
كم و بيش مي‌دانيم علمايي كه داراي مرتبة بالايي از علوم ظاهري هم بوده‌اند با موسيقي آشنايي كامل داشته‌اند. بطور مثال دانشمند بزرگي چون شيخ بهايي اينگونه بوده و در كشكول توضيحات نسبتاً كاملي دربارة موسيقي عرضه مي‌دارد. بگذريم از اين كه شعرايي كه با موسيقي آشنا بوده‌اند، شعرشان آهنگين‌تر و دلرباتر از ديگر شعراست. نكتة جالب توجه در اين دو بيت، اشاره به دو گوشة شهناز و مهرباني است و اين نشانه اشراف حضرت امام به اجزاي موسيقي رديفي ايراني است.
نواي موسيقي ايراني با جان و دل و زمان و مكان ايرانيان درآميخته است. گوش مردم اين مرز و بوم آشنا به ميزان ربع پرده و ضرباهنگ عرفاني اين نواي افلاكي است. نكتة بسيار مهم در غزليات پير مي زدة جماران، بسامد بالاي واژة طرب و مطرب است. تصور كنيد كه آيا جهان بدون موسيقي امكان‌پذير است؟
در اينجا بيت آخر غزل پرتو خورشيد را به عنوان حُسن ختام اين مقاله به عنوان نشانة علاقة فقيهي عارف‌مشرب و هنرمند به موسيقي، اين هنر جمالي افلاكي، نقل مي‌كنم.
دكّة زُهد ببنديد در اين فصل طرب
كه بگوش دل ما نغمة تار آمد باز
يادش بخير كه گوش طربش به دست مطرب ازل بود و جانش در سماع عشق حضرت دوست. راهش پررهرو باد.
منبع: روزنامه اطلاعات
/خ


تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
play_arrow
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
پرونده جدید علیه رسایی
play_arrow
پرونده جدید علیه رسایی
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
play_arrow
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم