چند همسری

چکیده
در حال حاضر شبهه ها یا سوالات زیادی راجع به جواز چند همسری در میان افراد شکل گرفته است. آن ها می خواهند بدانند که آیا اسلام به طور عام و شخص پیامبر اسلام (ص) به طور خاص هوس بازی و زن بارگی را توصیه و ترویج کرده اند یا شرایط سختی برای این امر وجود دارد که تحقق آن برای همگان امکان پذیر نیست. در ضمن این مقاله به طور مختصر و گذرا اشاراتی نیز در خصوص ادله چند همسری پیامبر (ص) می کند.

تعداد کلمات : 915 / تخمین زمان مطالعه : 4 دقیقه

یک برنامه رادیویی متعلق به یکی از کشورهای آسیایی عنوان کرده است که پدیده ی چند همسری در میان مردان مسلمان بریتانیایی افزایش یافته است.
با وجود این که چند همسری در بریتانیا بر اساس فتوای شورای اسلامی جایز نیست، یک صعود چشم گیر در پدیده چند همسری در پانزده سال اخیر روی داده است.

شورای اسلامی از زمانی به این پدیده پی برده است که 95 درصد تقاضای طلاق از سوی زنان بوده و از این میان 43 مورد از 700 تقاضا دلیل تقاضای طلاق را چند همسری عنوان کرده اند. افزون بر آن اغلب زنانی که چند همسری را  گزارش داده اند، اصالتا هندو پاکستانی هستند. انواع مردانی که در این گزارش چند همسر دارند از این قرار است:عمولا پیامبر اسلام به طرز منفی نشان داده می شود زیرا وی چند همسر داشت اما این اهمیت دارد که به طرح چند نکته بپردازیم. نکته اول این که چند همسری اختراع اسلام نبوده بلکه یک رسم معمول در "بسیاری" از فرهنگ ها بوده است از جمله اعراب قبل از اسلام که به هیچ روی خط مشیی برای عمل به آن نداشتند. دوما آن حضرت برای 25 سال در اوج جوانی فقط با یک زن بوده است. سوما فقط در 12 سال آخر زندگی خود چند همسری را برگزیده است. چهارما همه ی زنان آن حضرت به استثنای عایشه از زنان بیوه یا طلاق گرفته بودند. پنجما  این ازدواج ها به این خاطر بوده که در آن جامعه،  حفاظت ( اقتصادی امنیتی و ... ) مردان از زنان مهم بوده است. و دست آخر این که بعضی از این ازدواج ها به اتحاد سیاسی کمک عربستان کمک کرده است. بنابراین این تصویر از حضرت محمد که ایشان یک زن پرست بوده است درست نیست.
مسمانان با قید و بند دینی که چنین تصور می کنند که چند همسری نه تنها یک حق است بلکه وظیفه است.

مردانی که مجبور به ازدواج شده اند و از انتخاب خود راضی نیستند و به جای طلاق همسران اول خود، مجددا ازدواج می کنند.

مردانی که والدینی دارند که در خارج زندگی می کنند و به کسانی نیاز دارند که از آن ها مراقبت کنند.

البته این گزارش سوالاتی را در باره ی پدیده چند همسری که معمولا تلقی آن است که با اسلام تداعی می شود، برانگیخته است. پیامبر اسلام، به این خاطر که وی در زندگی خود چند همسر اختیار کرد، غالبا به صورت یک انسان هوس ران ترسیم می شود. گرچه چند همسری در اسلام جایز است اما چند دلیل برای انجام این کار وجود دارد.
جواز چند همسری در آیه 3 سوره نساء بیان شده است.

و اگر در اجراى عدالت میان دختران یتیم بیمناکید هر چه از زنان [دیگر] که شما را پسند افتاد دو دو سه سه چهار چهار به زنى گیرید پس اگر بیم دارید که به عدالت رفتار نکنید به یک [زن آزاد] یا به آنچه [از کنیزان] مالک شده‏ اید [اکتفا کنید] این [خوددارى] نزدیکتر است تا به ستم گرایید [و بیهوده عیال‏وار گردید[

این آیه بعد از جنگ احد زمانی که بسیاری از زنان بیوه شدند نازل شد. کلید واژه ی این آیه «اجرای عدالت» است. بر اساس نظر علمای مسلمان، مردانی که بیش تر از یک همسر انتخاب می کنند، باید عدالت و مساوات را در برخورد خود با هر کدام از همسران رعایت کنند. این بدین معنا است که آن ها باید در ابعاد مالی و عاطفی با زنان خود برخورد یکسان کنند. بنابرین اگر این احتمال وجود دارد که مردان با زنان رفتار دو گانه داشته باشند، طبق این آیه به آن ها دستور داده شده است که تنها یک همسر داشته باشند. افزون بر آن، برخی از علما گفته اند که چند همسری باید صرفا در موقعیت های ویژه ای مثل زمانی که زنان بعد از جنگ بیوه می شوند، رخ دهد. به بیان دیگر، آشکار می شود که گاهی چند همسری رخ داده است در حالی که چنین ضرورتی نبوده است. آن ها آیه 129 در همان سوره (سوره نساء) را برای تاکید بر این نکته بیان می کنند:

و شما هرگز نمى‏ توانید میان زنان عدالت کنید هر چند [بر عدالت] حریص باشید پس به یک طرف یکسره تمایل نورزید تا آن [زن دیگر] را سرگشته [=بلا تکلیف] رها کنید و اگر سازش نمایید و پرهیزگارى کنید یقینا خدا آمرزنده مهربان است.
 

وقتی این دو آیه در کنار هم گذاشته می شود مشاهده می کنیم که یک وظیفه سنگین را بر دوش مردانی که بیش از یک همسر انتخاب می کنند نهاده شده است تا از این که آن ها کاملا در برخورد خود با چند همسر عدالت را رعایت کرده اند، اطمینان حاصل شود.

معمولا پیامبر اسلام به طرز منفی نشان داده می شود زیرا وی چند همسر داشت اما این اهمیت دارد که به طرح چند نکته بپردازیم. نکته اول این که چند همسری اختراع اسلام نبوده بلکه یک رسم معمول در "بسیاری" از فرهنگ ها بوده است از جمله اعراب قبل از اسلام که به هیچ روی خط مشیی برای عمل به آن نداشتند. دوما آن حضرت برای 25 سال در اوج جوانی فقط با یک زن بوده است. سوما فقط در 12 سال آخر زندگی خود چند همسری را برگزیده است. چهارما همه ی زنان آن حضرت به استثنای عایشه از زنان بیوه یا طلاق گرفته بودند. پنجما  این ازدواج ها به این خاطر بوده که در آن جامعه،  حفاظت ( اقتصادی امنیتی و ... ) مردان از زنان مهم بوده است. و دست آخر این که بعضی از این ازدواج ها به اتحاد سیاسی کمک عربستان کمک کرده است. بنابراین این تصویر از حضرت محمد که ایشان یک زن پرست بوده است درست نیست.

اگر چه اکنون چند همسری بین مردان مسلمان روی می دهد، همان طور که در مقاله به وضوح به آن اشاره شد، نمی توان پذیرفت که چند همسری در میان مردان مسلمان شایع است یا این که زنان مسلمان به طور کلی پذیرای هوو هستند.