گرایش ضدتاریخی اندیشه‌ی یونانی

آفرینش تاریخ علمی به دست هرودوت جالب است، زیرا او اهل یونان باستان بود و اندیشه ی یونان باستان به طور کلی گرایش مسلط بسیار مشخصی دارد که نه تنها با رشد اندیشه تاریخی ناموافق است، بلکه عملا بر پایه ی یک متافیزیک ضد تاریخی نیرومند استوار است.
يکشنبه، 16 دی 1397
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
گرایش ضدتاریخی اندیشه‌ی یونانی
اندیشه‌ی یونانی در باره‌ی تاریخ
 
چکیده:
آفرینش تاریخ علمی به دست هرودوت جالب است، زیرا او اهل یونان باستان بود و اندیشه ی یونان باستان به طور کلی گرایش مسلط بسیار مشخصی دارد که نه تنها با رشد اندیشه تاریخی ناموافق است، بلکه عملا بر پایه ی یک متافیزیک ضد تاریخی نیرومند استوار است.

تعداد کلمات: 1050 کلمه / تخمین زمان مطالعه: 5 دقیقه
 
گرایش ضدتاریخی اندیشه‌ی یونانی
نویسنده: رابین جورج کلینگوود
برگردان: علی اکبر مهدیان

شور و شوقی که یونانیان در پی گرفتن آرمان موضوع لایتغیر و ابدی شناخت به خرج می دادند، به آسانی می تواند ما را نسبت به علایق تاریخی آنان گمراه کند. اگر به مقصود آنان به دقت پی نبریم، ممکن است ما را بر آن دارد که فکر کنیم آنان به تاریخ بی توجه بوده اند، چنانکه تا حدی حملهی افلاطون به شعرا ممکن است خواننده ی گندذهن را به این خیال وادارد که افلاطون به شعر کم اهمیت می داده است. برای تفسیر صحیح این گونه چیزها باید به یاد بیاوریم که هیچ متفکر یا نویسنده ی صالحی وقت خود را در حمله به یک آدم ناچیز تلف نمی کند. مجادله ی شدید بر سر یک نظریه ی معین نشانه ی مؤکدی است از این که نظریه ی مورد بحث در محیط نویسنده خوش می درخشد و حتی برای خود او جذابیت نیرومندی دارد. جست وجوی توأم با علاقه ی بسیار شدید یونانیان به دنبال ازل، دقیقا به آن سبب بود که یونانیان خودشان احساس بسیار روشنی نسبت به ناسوت داشتند. آنان در زمانی زندگی می کردند که تاریخ با شتاب سرسام آوری حرکت می کرد و در سرزمینی میزیستند که زمین لرزه و فرسایش، چهره ی زمین را با شدتی که در کمتر جایی دیده می شود، تغییر میداد. آنان طبیعت را به سان جلوه گاه تحول دایمی و حیات آدمی را در تحولی شدیدتر از هر چیز دیگر میدیدند. برخلاف چینی ها یا تمدن قرون وسطایی اروپا، که تصورشان از اجتماع بشری در امید لایتغیر نگاه داشتن وجوه اصلی ساختار آن تثبیت شده بود، یونانیها رویارویی و آشتی با این واقعیت را نخستین هدف خود قرار داده بودند که چنین دوامی ناممکن است. تشخیص ضرورت تغییر در امور بشری، به یونانیان حساسیت خاصی نسبت به تاریخ میداد.

  بیشتر بخوانید:  بررسی مکاتب تاریخ نگاری

آفرینش تاریخ علمی به دست هرودوت جالب است، زیرا او اهل یونان باستان بود و اندیشه ی یونان باستان به طور کلی گرایش مسلط بسیار مشخصی دارد که نه تنها با رشد اندیشه تاریخی ناموافق است، بلکه عملا بر پایه ی یک متافیزیک ضد تاریخی نیرومند استوار است. تاریخ علم عمل انسان است: آنچه مورخ پیش روی خود می گذارد، چیزهایی است که آدمیان در گذشته انجام داده اند و آنها به عالمی در حال تغییر تعلق دارند؛ عالمی که در آن چیزها به هستی در می آیند و از هستی ساقط می شوند. بنا بر نظر مسلط متافیزیک یونانی، این چیزها نباید دانستنی باشند و، بنابراین، تاریخ باید نا ممکن باشد.

نزد یونانیان همین اشکال در مورد عالم طبیعت نیز پدید می آمد، زیرا آن نیز عالمی از این نوع بود. آنان می پرسیدند اگر هر چیزی در این عالم تغییر می کند، چه چیزی هست که ذهن به آن چنگ بزند؟ آنان کاملا یقین داشتند که هر چیز برای این که بتواند موضوع شناخت واقعی قرار گیرد باید دایمی باشد به همین دلیل باید خصوصیت معینی از آن خود داشته باشد و، بنابراین، نمی شود تخم نابودی خود را درون خود داشته باشد. اگر بر آن است که دانستنی باشد باید معین باشد؛ اگر محدود است، باید کاملا و منحصرة آن چیزی باشد که هست و هیچ تحول داخلی و هیچ نیروی خارجی، هیچگاه نتواند آن را به چیز دیگری تبدیل کند. اندیشه ی یونانی هنگامی به نخستین پیروزی خود دست یافت که در ابژه های دانش ریاضی چیزی را کشف کرد که این شرایط را تأمین می کند. ممکن است میلهی راست آهنی به صورت منحنی خم شود، سطح صاف آب ممکن است به حالت موج در هم بشکند، ولی خط راست و سطح مستوی، آنگونه که ریاضیدان به آنها می اندیشد، چیزهایی ابدی اند که نمی توانند خصوصیاتشان را تغییر دهند.

آفرینش تاریخ علمی به دست هرودوت جالب است، زیرا او اهل یونان باستان بود و اندیشه ی یونان باستان به طور کلی گرایش مسلط بسیار مشخصی دارد که نه تنها با رشد اندیشه تاریخی ناموافق است، بلکه عملا بر پایه ی یک متافیزیک ضد تاریخی نیرومند استوار است. تاریخ علم عمل انسان است: آنچه مورخ پیش روی خود می گذارد، چیزهایی است که آدمیان در گذشته انجام داده اند و آنها به عالمی در حال تغییر تعلق دارند؛ عالمی که در آن چیزها به هستی در می آیند و از هستی ساقط می شوند. بنا بر نظر مسلط متافیزیک یونانی، این چیزها نباید دانستنی باشند و، بنابراین، تاریخ باید نا ممکن باشد.
به دنبال خط استدلالی که این چنین گشوده می شد، فکر یونانی میان دوگونه فکر تمایزی فراهم آورد: نفس شناخت ( اپیستم) و آنچه ما به «رأی» ترجمه میکنیم (د کسا). رأى شبه شناختی تجربی است که ما از امور واقعی که همیشه در تغییرند، داریم. آشنایی گذرای ماست با فعلیات گذرای عالم و در نتیجه فقط برای دوره ی خودش، در زمان و مکان حال، صادق است نه بیشتر؛ بلاواسطه است، دلایل ندارد، قابل اثبات نیست. بر عکس، شناخت و معرفت حقیقی نه فقط در مکان و زمان حال، بلکه همه جا و همیشه صادق است و متکی بر استدلال اثباتی؛ به این ترتیب قادر است با سلاح نقد دیالکتیکی با خطا مواجه و آن را از بین برد.

به این ترتیب، در نزد یونانیان، فرایند فقط تا جایی می توانست شناخته شود که درک می شد و دانش از آن هرگز نمی توانست متکی بر استدلال باشد. یک بیاتی اغراق آمیز این نظر، به طوری که در مکتب ایلیایی می یابیم، از سلاح دیالکتیک، که واقعا فقط در مقابل خطا در حیطه ی شناخت دقیق ارزش دارد، سوء استفاده می کرد تا ثابت کند که تحول وجود ندارد و «آرا»ی ما دربارهی تحول در واقع حتى رأی هم نیستند، بلکه توهمات محض اند. افلاطون این نظریه را رد می کند و در عالم در حال تغییر چیزی می بیند که در واقع ملموس نیست، ولی در حدی که دریافتنی باشد واقعی است، چیزی بینابین هیچی که مکتب ایلیایی مشخص کرده بود و فهم پذیری و واقعیت کامل ابدی. بنا بر چنین نظریه ای، تاریخ باید ناممکن باشد، زیرا باید واجد این دو خصوصیت باشد: نخست آن که درباره ی آنچه گذراست، و ثانیة علمی با استدلالی باشد. ولی بر طبق این نظریه آنچه گذر است با استدلال قابل دانسته شدن نیست؛ نمی تواند موضوع علم باشد؛ فقط می تواند مادهی آیشسیس، ادراک حسی، باشد، که حساسیت آدمی به وسیله ی آن لحظهی گذرای در حال پرواز را به چنگ می آورد. از دیدگاه یونانی، اصل این است که ادراک حسی لحظه ای از چیزهای متحول و گذرا، نمی تواند علم یا اساس علم باشد.
 
منبع:
مفهوم کلی تاریخ، رابین جورج کالینگوود، ترجمه علی اکبر مهدیان،چاپ سوم، اختران، تهران (1396)

  بیشتر بخوانید:
   مکتب تاریخ نگاری شام
  تاریخ اندیشه
  بررسی تاریخ و اندیشه های نهضت حروفیه

 
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
آداب پیام دادن؛ زمان‌سنجی، لحن نوشتار و احترام به حریم خصوصی
آداب پیام دادن؛ زمان‌سنجی، لحن نوشتار و احترام به حریم خصوصی
درگیری فیزیکی در جریان مناظره زنده تلویزیونی در ارمنستان + فیلم
play_arrow
درگیری فیزیکی در جریان مناظره زنده تلویزیونی در ارمنستان + فیلم
نبویان: اگر محاصره برداشته شود حاصل فشارهای نیروهای مسلح در تنگه هرمز است نه امضای تفاهم‌نامه و مذاکره + فیلم
play_arrow
نبویان: اگر محاصره برداشته شود حاصل فشارهای نیروهای مسلح در تنگه هرمز است نه امضای تفاهم‌نامه و مذاکره + فیلم
تصاویر از حمله پهپادی ایران به پایگاه آمریکا در کویت در جنگ رمضان + فیلم
play_arrow
تصاویر از حمله پهپادی ایران به پایگاه آمریکا در کویت در جنگ رمضان + فیلم
سرهنگ‌ تاجیک: آموزش «جان‌فدا» در ۱۰۰ میدان کشور برگزار می‌شود
play_arrow
سرهنگ‌ تاجیک: آموزش «جان‌فدا» در ۱۰۰ میدان کشور برگزار می‌شود
خنجر یمنی روی گلوی مزدوران سعودی
play_arrow
خنجر یمنی روی گلوی مزدوران سعودی